De Afspraak op Vrijdag 🇧🇪

_id	6961599b0be261cf3e741f7a
url	https://www.vrt.be/vrtmax/a-z/de-afspraak-op-vrijdag/2026/de-afspraak-op-vrijdag-d20260109
datetime	2026-01-09 20:35:00

 

Statements

idx	statement	score
0	Het is vrijdag en dan overlopen we in 'De afspraak' altijd de politieke week.	4.78
1	Vandaag doen we dat met Europees Parlementslid Bruno Tobback, met politiek journaliste Barbara Moens en met econoom Geert Noels.	5.38
5	Het vrijhandelsakkoord Mercosur is eindelijk goedgekeurd.	29.19
8	Het is in december opnieuw uitgesteld naar deze periode.	7.88
11	Heel veel interne discussie, ook in de Europese Unie, die nog niet volledig voorbij is.	4.4
12	Het Europees Parlement zal nog zijn zegje doen, maar men heeft nu wel het akkoord van de lidstaten, waardoor Ursula von der Leyen naar Zuid-Amerika kan gaan om dat akkoord te ondertekenen.	14.31
13	Je merkt dat, ondanks de protesten die er nog steeds zijn, vooral van de landbouwsector, de huidige geopolitieke context wel wat meer druk heeft gezet om duidelijk te maken: we moeten dat soort handelsakkoorden met gelijkgestemde partners, overal in de wereld, ook India en Australië, rondkrijgen.	5.81
14	De boeren zijn heel belangrijk voor Europa, maar het is wel tegen de wil van de boeren in.	19.79
17	Dat is opvallend omdat de boeren nog altijd een bijzonder belangrijke politieke stem zijn binnen de Europese Unie, en zeker binnen bepaalde lidstaten zoals Frankrijk.	11.16
18	Er gaat ook nog altijd veel Europees budget naar de Europese landbouwindustrie, ondanks hun relatief beperkt belang voor de algemene economie.	14.17
19	Maar die geopolitieke context heeft ervoor gezorgd dat men nu wel naar Latijns-Amerika kan gaan, al zal het dan nog veel voeten in de aarde hebben om het ook effectief te implementeren.	4.29
22	Ik vind het geen historisch akkoord, ik vind het bijna evident dat men nu deze stappen zetten, ook met een aantal andere potentiële handelspartners.	4.13
23	En ik denk dat het eigenlijk al veel eerder had moeten gebeuren.	3.84
29	Als we economisch denken, dan denken we vooral aan de olieproductie.	11.64
31	Dat is ook drie à vier procent van de wereldproductie.	20.52
32	Vergeet niet dat we deze week ook Venezuela hadden.	6.74
33	Dat is een kleinere, maar potentieel veel grotere olieproducent.	11.1
34	Daar wordt nog altijd met veel nervositeit naar gekeken.	4.07
35	Maar ik kan u verzekeren: de olieprijzen hebben niet veel gereageerd.	7.21
36	Ze staan redelijk laag, vergeleken met de laatste tien à vijftien jaar.	9.45
38	Voor de bevoorrading zijn dat landen waar ze op rekenen.	4.3
39	Maar tot nu toe is het allemaal redelijk rimpelloos geweest op de oliemarkten.	5.24
40	Er waren wel een paar opvallende berichten op sociale media van onze eigen eerste minister, die de vrijheidsstrijders, als je dat woord wilt gebruiken, een hart onder de riem steekt.	7.15
43	Vorige week was de Israëlische premier ook bij Trump.	24.13
44	Dat zal niet gegaan zijn over de vrijheidsstrijd, maar ook over de nucleaire dreiging, nog altijd.	4.27
45	Als je dan de keuze hebt om een gewapend conflict te hebben met internationale mogendheden of een revolutie die leidt tot iets wat breder gedragen wordt bij de bevolking en wellicht ook veel gematigder is, dan moet je altijd het tweede verkiezen.	5.82
47	Het is al jaren dat de Iraanse bevolking vecht voor een vrijer, democratisch systeem.	9.63
48	Ik vind het niet onlogisch dat een premier daar zijn vocale steun aan geeft.	7.84
49	In de geopolitieke context is het weer een dominosteentje dat valt in de richting van Donald Trump.	6.12
51	Ik weet niet of het alleen valt in de richting van Donald Trump.	5.57
52	Het is in dit geval ook goed voor het Westen in het algemeen.	6.11
53	Het is toch een land dat achter veel intriges zit, als je het geopolitiek bekijkt, dus ik denk ook niet dat het slecht nieuws is voor anderen dan Donald Trump.	5.1
56	Bij het protest tegen de MR, naar aanleiding van de nieuwjaarsreceptie, droegen extreemlinkse betogers een pop van Georges-Louis Bouchez, de voorzitter van MR, aan een galg.	10.66
58	Hij was woest en wou dat zijn collega-politici dit allemaal zouden veroordelen.	9.42
60	Ik vind dat dit niet kan. Je vraag was: hoe reageert een politicus daarop?	6.12
68	Dit gaat in de richting van agressie, dit gaat in de richting van oproepen tot agressie.	4.7
69	In een democratische samenleving kan je het met iemand oneens zijn, en bij momenten ben zelfs ik dat met Georges-Louis Bouchez, maar je doet dat niet op die manier.	4.05
70	Je mag een debat nooit laten ontaarden in iets dat in de richting gaat van agressie of het oproepen tot agressie, of zelfs maar de indruk wekken dat je agressie normaal zou vinden.	4.59
72	Dus we zetten dit beter niet weg als een soort van folklore bij betogingen?	6.87
74	Het zou geen folklore mogen zijn, het mag er zeker geen worden of blijven.	4.69
77	Je mag hem uitschelden zoveel je wil, maar niet op die manier.	4.18
78	Laten we dan eens kijken naar de actualiteit, wat nauwelijks enkele dagen in het nieuwe jaar hebben de Verenigde Staten misschien wel hun ware gelaat laten zien.	4.31
79	Ze ontvoeren de Venezolaanse president Maduro, en willen hem dus berechten in New York.	22.41
80	Amerikaanse mariniers enteren schepen van de Russische spookvloot en president Trump wil nu ook nog Groenland veroveren.	83.63
81	We zijn er met een extra journaal vanochtend, omdat er sinds enkele uren Amerikaanse aanvallen zijn op de Venezolaanse hoofdstad Caracas.	13.75
82	De voorbije uren zijn daar verschillende zware explosies gemeld.	7.28
83	Trump is nog niet klaar met het planten van zijn vlag, met het verzekeren van de nationale veiligheid in wat hij beschouwt als de Amerikaanse invloedssfeer.	19.04
84	In dat verband noemde hij, en niet voor het eerst, ook Groenland.	13.28
85	De Verenigde Staten nemen twee olietankers in beslag, schepen die allebei een band hebben met Venezuela.	41.12
87	Het Russische ministerie van Transport stelt dat de VS het VN-Zeerechtverdrag schendt.	84.11
88	Een Russische senator gaat nog verder en spreekt van regelrechte piraterij.	10.18
89	Ook China reageert misnoegd over de nieuwe Amerikaanse actie.	55.11
90	In welke positie heeft het zwakke Europese leiderschap, en het Belgische leiderschap van de laatste decennia, ons gebracht?	5.93
91	In een positie waarin we, als het overgaat naar hard power, inderdaad 'daddy' moeten zeggen tegen een baas in Washington.	4.18
94	Als je het overzicht bekijkt, is het een jaaroverzicht waardig.	5.41
96	Het gaat voort op wat er in het voorbije jaar al gebeurd is.	4.27
97	Ik kom terug op waar we het daarnet over hadden, met Mercosur.	4.7
98	Het soort wereld waarop we in grote mate onze politieke systeem en welvaart gebouwd hebben de voorbije dertig jaar is aan het afbrokkelen omdat de leidende macht daarin, de VS, beslist heeft om zijn macht op een andere manier aan te wenden en niet meer om dat systeem in stand te houden.	5.88
100	Het lijkt alsof de Verenigde Staten zich alles permitteren.	5.84
101	Het wereldbeeld van Donald Trump is dat de sterkste altijd gelijk heeft en mag en kan doen wat hij wil.	6.4
102	Dat betekent dat hij... Of het nu gaat over Venezuela, of Groenland of eender waar.	5.42
103	Donald Trump kijkt naar de wereld zoals Leopold II naar Congo keek.	61.11
104	Ik neem wat ik kan krijgen en wie mij wil tegenhouden, moet dat maar doen.	3.98
106	We moeten stoppen met ons hierover te verbazen en kijken hoe we omgaan met de nieuwe realiteit.	4.47
107	We kunnen kiezen om te proberen kleine Venezuelaatjes te zijn, want dat zouden de Europese lidstaten elk zijn.	14.92
108	Of proberen een slagkrachtige unie te zijn die politiek samenwerkt en die ook, dat is een van de weinige punten waarover ik het met meneer Francken eens ben, een betere militaire samenwerking en autonomie moet ontwikkelen dan vroeger.	4.17
109	Zelfs een buitenlands staatshoofd ontvoeren, allemaal geen probleem.	6.52
111	De stijl is veranderd, maar de VS heeft al vaker regimeveranderingen veroorzaakt.	44.44
112	Dat gebeurt nu niet hypocriet en in de achtergrond, maar men zegt het nu gewoon.	3.66
113	U geeft bijna de voorkeur aan de helderheid, de transparantie?	5.56
114	Nee, maar ik constateer dat de stijl van deze president er een is om dingen in beweging te krijgen met een heel duidelijk doel.	5.07
115	Ik vind dat het van schaken naar snelschaken evolueert.	5.66
116	Dan ga je ook potentieel wat fouten maken, zeker als je heel veel van je stappen al naar buiten brengt: dat gaat de stap zijn.	4.17
119	Er is een tweede dimensie die hier in Europa wordt onderschat en dat is dat deze Donald Trump heel transactioneel denkt.	7.53
123	Alsof hij een spelletje Risk of iets dergelijks aan het spelen is.	4.36
125	Hij heeft een interview gegeven aan de New York Times waarin hij zei: de moraliteit, dat ben ik.	6.15
128	We moeten opletten, want de moraliteit van Europa is dikwijls heel hypocriet.	7.5
129	We hebben hoge normen, maar die worden niet altijd perfect ingevuld.	4.31
133	Je hebt gezien dat het altijd hoog inzetten is om uiteindelijk op iets veel kleiners te landen.	4.26
134	De kans die de gokmarkten geven aan een soort van inlijving van Groenland is minder dan tien procent.	82.76
135	Vergeet ook niet dat de Verenigde Staten basissen mag bouwen op Groenland.	8.47
138	Het enige wat iemand als Donald Trump denk ik voor ogen heeft... Hij heeft de mercatorprojectie gezien, de landkaart van Groenland, dat is een groot land op de mercatorprojectie.	9.29
139	Hij wil de president zijn die dat bij de Verenigde Staten voegt waardoor het veel groter wordt.	25.34
142	Het is nog altijd een groot land... - Als ik toch even mag.	3.67
143	We moeten niet proberen... Donald Trump vergist zich niet op de kaart.	9.48
144	Hij heeft gezien wat er in het noorden gebeurt... Hij beweert dat klimaatverandering een hoax is, maar er is wel een gigantische impact.	23.95
145	Niet alleen in het noorden van Groenland, in het hele poolgebied, waar scheepvaartroutes bij komen.	9.63
146	In het hele poolgebied zijn de Verenigde Staten niet aanwezig.	17.29
147	Als het over oppervlakte gaat, zie je daar Canada, Rusland, en een stukje Groenland.	6.81
148	De Verenigde Staten hebben daar letterlijk dat stukje met Alaska.	14.08
149	Verder heeft de VS geen grondgebied in het Arctische gebied, waar al die scheepvaartroutes lopen.	37.48
150	Ik ben het niet aan het vergoelijken, maar het is niet zo van: ik heb me vergist in de kaarten.	3.68
151	Dit is keihard proberen te pakken wat je kan krijgen om in dat debat te kunnen meespelen.	4.8
152	Op dit moment zijn de VS geen 'arctic nation' dat kan tippen aan de veel kleinere landen.	12.68
154	Dan komt Europa toch in de problemen als hij daar ingrijpt?	14.85
156	Deze dreiging... Venezuela was één ding voor Europa, maar Groenland is iets helemaal anders.	14.72
157	Dan heb je het ene NAVO-land, het NAVO-land dat de Europese veiligheid verzekert, de NAVO ondermijnt omdat ze een ander NAVO-gebied aanvallen.	30.18
158	Net op het moment dat de NAVO in een conflict zit, via Oekraïne, met Rusland.	21.27
159	Uiteraard gaat de dreiging rond Groenland over Groenland en Denemarken en de solidariteit die er is en moet zijn met Denemarken.	7.37
160	Het wordt vooral bekeken met de blik: wat betekent dit voor Oekraïne?	6.26
161	Hoe kijkt Moskou naar de op dit moment nog retorische discussie naar de retorische discussie over land die mogelijk in een echte discussie of een echt conflict kan overgaan?	18.11
163	We hebben heel lang gezegd: we moeten hem ernstig nemen, maar niet letterlijk.	3.93
164	Het besef daalt meer en meer neer dat we hem letterlijk moeten nemen.	3.79
166	Iedereen lachte dat weg en nu is men aan het nadenken: kan dat?	5.14
168	Ik hoorde u daarnet zeggen: hoog inzetten om minder te krijgen.	3.9
170	Of heeft u ook schrik voor de bedreiging Groenland, Europese Unie, NAVO?	10.49
171	Europa moet het besef hebben dat de NAVO aan het ontrafelen is en dat artikel vijf geen enkele echte waarde meer heeft.	35.71
175	Zelfs de NAVO is voor Donald Trump iets wat transactioneel is.	35.87
176	Hij heeft Europa onder druk gezet om die vijfprocentnorm te aanvaarden.	23.89
177	Hij weet dat dat de facto betekent dat er veel aankopen zullen zijn van Amerikaans defensiemateriaal.	6.56
178	Wij lopen daar achter met aankopen zoals de F-35's en andere.	16.66
179	Voor de Verenigde Staten is dat strategisch belangrijk.	6.81
180	Europa moet veel meer zeggen: we vullen de defensie in met Europese productie.	6.99
182	De zaak van Airbus destijds, in de jaren 70, heeft getoond dat dat wel kan. Dat zou nu ook moeten.	20.79
183	Door de externe druk zal men hun verschillen opzij moeten leggen omdat dit een duidelijk voorbeeld is: de hele Airbusconstellatie zou in vijf à tien jaar in staat moeten zijn om een fatsoenlijk antwoord te bieden op de Amerikaanse fighter jets.	7.76
184	Theo Francken zei: het is de schuld van decennialang beleid.	10.52
185	Ik kijk naar uw socialistische partij in de jaren 80.	5.47
188	Voelt u zich aangesproken door de woorden van Theo Francken?	5.27
191	We stonden heel zwak en we staan nog altijd heel zwak.	6.05
192	We hebben in Europa te weinig ingezet op militaire samenwerking en militaire technologie.	47.85
193	Langs de andere kant hebben alle politieke voorgangers van de voorbije veertig jaar het vredesdividend gebruikt om welvaart te creëren in Europa.	8.53
195	Vandaag stel je vast dat we een probleem hebben gecreëerd.	4.77
197	Er worden gevechtsvliegtuigen geproduceerd in Europa.	20.22
198	Niet evengoed als de F-35, maar Oekraïne heeft zelfs geen F-16's en houdt al vier jaar lang de Russen tegen om meer dan tien procent van hun gebied in te nemen.	83.74
199	Het is niet zo dat we die F-35's a priori nodig hebben.	10.04
200	De beweging is in elk geval ingezet, we hebben in Europa bijzonder veel middelen vrijgemaakt om aan defensie te spenderen en om die investering te doen.	15.47
202	Het probleem is dat veel Europese lidstaten nog liever miljarden uitgeven aan de VS dan het bij hun buurland te besteden.	58.56
203	Ik hoop dat we daarover geraken in deze crisis en dat dat een van de oplossingen zal zijn, want de enige manier waarop de Europese Unie iets kan betekenen, is als we die hindernissen kunnen overkomen.	6.01
204	Het heeft niks te maken met geld of technologische capaciteit.	4.36
205	Maar de NAVO heeft de voorbije jaren vooral gediend om heel veel Europees geld naar Amerikaanse defensiebedrijven te leiden.	47.13
206	Daar hebben we dapper aan meegewerkt en we waren blij als er wat kruimels uit de schuif vielen voor ons.	3.49
207	Als ik naar onze begroting kijk, dreig je in de situatie te komen dat je geld moet zoeken in andere domeinen om die defensie-uitgaven te doen.	9.23
209	Het afgelopen jaar hebben we daar veel over gedebatteerd, maar ik vind het bijna een achterhaalde discussie op dat moment.	4.55
210	Er is Europees het besef dat er een inhaalbeweging nodig is, dat men rekening moet houden met een NAVO zonder de VS, dat men Oekraïne moet verdedigen zonder de VS.	55.94
211	Die inhaalbeweging is ingezet, daar is wel veel geld voor nodig.	3.75
213	We zullen dus misschien moeten inboeten op andere zaken.	3.71
214	Gaan we het omgekeerde krijgen van het vredesdividend, namelijk dat de sociale zekerheid voor een stuk mee zal moeten inboeten.	5.66
216	We kunnen de huidige levensstandaard misschien niet behouden als de veiligheid onder drang staat.	5.74
217	Dat is mentaliteitsshift die nog altijd niet is doorgedrongen, maar wel essentieel is.	4.72
218	Ja, de levensstandaard niet kunnen behouden als we het echt moeten opschalen?	17.79
220	Het is een beetje zoals van een omniumverzekering naar een selectievere verzekering gaan.	5.18
221	Wie het nodig heeft, krijgt het... En dat kost meer dan dat we nu geven.	3.82
222	...in de plaats van de illusie die we hebben gecreëerd dat iedereen een stukje recht heeft op een soort return van een systeem dat we hebben gecreëerd.	5.76
223	Wat fout is gelopen in de laatste tien à twintig jaar, is dat men een aantal gevolgen van de politiek niet heeft uitgelegd.	4.46
224	Als je handelsakkoorden maakt, zoals destijds met China, heeft dat gevolgen.	27.75
225	Je stelt je sociaal systeem kwetsbaar op tegen landen die niet dezelfde spelregels hebben.	23.17
227	We hebben het nucleaire laten afbouwen en men heeft niet gezegd dat het gevolgen heeft, en men heeft dat heel weinig uitgelegd.	5.07
228	Dat we voorloper willen zijn in klimaatbestrijding, heeft gevolgen als andere landen zeggen: ik lap dat aan mijn laars.	11.25
230	Men zal ook aan de bevolking moeten uitleggen... Als we onze welvaart op termijn willen behouden, zijn er dingen die we niet leuk vinden, maar daar gaan we keuzes moeten maken.	4.8
231	En daar wil ik één ding aan toevoegen, want het onderwerp komt straks terug.	3.68
232	De Europese Gemeenschap van Kolen en Staal was eigenlijk al volgens dat principe gemaakt.	17.14
233	Rond landbouw, industrie en energie moest Europa door samen te werken zelfbedruipend kunnen zijn.	18.09
234	Dat principe is de kern en we zouden weer naar de kern moeten gaan.	4.65
235	Gaan we onze welvaart moeten opgeven om die defensie hard te kunnen maken?	11.54
236	Als je nog veel betogingen op straat wil, moet je het zo kaderen.	4.12
238	Als we vinden dat we geen welvaart meer kunnen bouwen, hebben we geen reden om ons nog te verdedigen.	4.21
239	Laten we vooral duidelijk maken dat welvaart creëren de reden is waarom we ook veilig willen zijn.	8.28
241	Ja, we moeten nu een grote investering doen, maar het is geen probleem van geld.	4.03
242	Als je bijvoorbeeld kijkt naar Rusland... De Europese Unie, alle landen samen, spendeert een veelvoud van het Russische budget aan defensie.	60.5
243	Maar we hebben het nooit besteed met de bedoeling om het te gebruiken.	3.98
244	We hebben het gebruikt om nationale industrieën te steunen.	31.22
245	De Duitsers voor de metalenindustrie, de Fransen voor luchtvaart.	9.36
246	We hebben het nooit gebruikt en gehanteerd om het in te zetten.	5.29
247	Vandaar dat we zulke grote problemen en zo'n achterstand hebben in bijvoorbeeld luchtafweersystemen of systemen als antitankraketten, die voornamelijk technologisch zijn.	14.61
248	We hebben ons wetenschappelijk onderzoek er niet naar gedirigeerd.	10.13
249	We hebben ook defensie nooit laten investeren in wetenschappelijk onderzoek om die dingen te doen.	41.98
251	Maar het heeft niet te maken met hoeveel geld we erin stoppen.	3.95
254	Maar we moeten nu niet de helft van ons pensioen afstaan om het leger te kunnen betalen, dat is absolute nonsens.	19.05
256	Dat is ook een beetje de essentie van de Europese reactie het afgelopen jaar.	4.79
257	De moeilijkheid waarin Europa nu zit... Europa is niet gebouwd als een hard power block, maar als een pacifistisch project.	5.02
259	Economische integratie en samenwerking, en het veiligheidsaspect houden we inderdaad nationaal.	4.43
261	Men kijkt naar het eigen land en de eigen industrie.	4.09
262	Opeens moeten we meer samenwerken, anders lukt het helemaal niet.	4.54
263	Die inhaalbeweging is ingezet, maar het vergt een enorme switch in heel veel Europese lidstaten.	11.28
264	Nu zitten we waar we moeten zijn, namelijk in Europa.	4.19
265	Daar wordt met argusogen gekeken naar de ontwikkelingen in de Verenigde Staten, vooral ook omdat de dreiging van Rusland in Oekraïne nog altijd aanwezig is.	35.59
266	Europa moet zich dus herpakken, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan.	4.9
267	De tijd dat Europa het innovatiecentrum van de wereld was, wat wij gedurende de hele industriële revolutie zijn geweest, dat is sinds deze eeuw voorbij.	6.75
268	We moeten vooral onze eigen koers varen, en die koers moeten we varen met de landen die in het internationale recht en in de democratie geloven.	3.75
269	Ik denk wel dat Europa echt een tandje moet bijsteken.	4.72
270	Het is nog maar eens een gigantische wake-upcall voor Europa.	4.08
271	Als we niet doorhebben dat we weer sterker moeten staan, dat we weer een blok moeten vormen in hoe op dit moment internationaal alles beweegt, dan gaan we er met wat veroordelingen hier aan tafel niet geraken.	4.49
272	Een verregaande integratie van de Europese markt voor diensten en goederen, dat is wat we moeten doen.	5.6
273	Het creëren van een waarachtige spaar- en investeringsunie, dat is wat we moeten doen.	4.85
274	Het eenmaken van de energiemarkt met investeringen in transnationale infrastructuur, Mevrouw Moens, u zei daarnet: we hebben de brug gemaakt.	8.94
275	Zijn de plannen van de Europese minister... Is dat wat Europa effectief moet doen?	13.91
276	Dat moet Europa doen: Europa veilig en welvarend houden.	6.92
280	Als je de welvaart wil behouden en sterker wil staan in de huidige geopolitieke machtsverhoudingen, is een sterk economisch Europa essentieel.	6.06
281	Het klopt dat daar nog heel veel werk voor de boeg is dat op dit moment nog te traag gaat gezien de sense of urgency.	4.41
282	Als het gaat over de zaken die de premier noemde, de energiemarkt, de kapitaalmarktunie, de eenheidsmarkt voor goederen, de eenheidsmarkt voor diensten.	8.59
283	Iedereen weet dat het moet gebeuren, maar door allerlei nationale gevoeligheden en verschillende belangen.	3.69
288	Je merkt dat het willen doen met alle landen samen niet gaat lukken.	4.67
289	Je moet met een aantal landen met concentrische cirkels, met een aantal coalities dingen sneller proberen te realiseren.	4.43
292	Dat betekent dat je een kerngroep neemt die snel kan gaan?	6.99
293	In het verleden is het nog gebeurd dat een aantal landen het initiatief, het voortouw nemen.	4.77
296	Ik vind het een heel goed idee om een European grid te maken.	4.88
300	Je denkt dat dat groot is, maar leg dat op de schaal van de Verenigde Staten... We kunnen daar nog veel efficiëntie hebben met heel verschillende zones, voor wind, voor zon, voor allerlei verschillende soorten energie.	4.77
301	Als je die markten kan koppelen, is de elektrificatie een hele stap verder.	5.22
302	We zien dat ons systeem performanter is aan dat van Verenigde Staten, maar niet performant genoeg om een doorgedreven elektrificatie te doen.	9.3
303	Hoe maakt zo'n systeem van een soft power een hard power?	6.56
304	Hoe zorgt dat ervoor dat je wel in je hardpower komt?	70.82
306	Bij covid zijn er ook veel fondsen gemaakt die niet zijn beland waar het hoorde.	49.02
307	Dergelijke grote fondsen leiden vaak tot corruptie en inefficiëntie.	39.75
308	Het voordeel van investeringen in infrastructuur is dat het heel zichtbaar is, heel wervend.	5.87
309	Ik ga niet zeggen dat corruptie niet mogelijk is, maar het is ook tastbaar.	3.96
310	Mensen gaan onmiddellijk zien en voelen aan een aantal zaken dat Europa wel degelijk zaken vooruit krijgt.	4.46
314	Als Europa weer een concurrentiële economie wil hebben, is elektrificatie de enige weg.	15.5
316	We hebben heel weinig eigen olie en aardgas, in tegenstelling tot de Verenigde Staten.	80.16
319	Dat heeft niet veel te maken met de discussie rond klimaat.	6.68
320	Als je geen rekening houdt met klimaat, is wat Donald Trump doet rationeel.	18.09
321	De Verenigde Staten verkopen olie en gas en vullen daar hun kas mee.	88.7
322	Voor ons is het perfect irrationeel om 100 procent in te zetten op afstand doen van de fossiele brandstoffen, want we maken er anderen rijk mee en onszelf afhankelijk.	58.33
323	Die grid aanleggen, biedt een antwoord op het probleem.	30.01
325	We gooien 7 miljard euro aan energie weg elk jaar omdat we windmolens stilleggen.	90.92
327	Omdat we de stroom niet kunnen transporteren of opslaan.	52.51
328	De commissie heeft een pakket klaarliggen dat vanaf volgende maand zal besproken worden in het parlement om daarin te investeren, om de connectie met de verschillende staten te maken.	19.73
329	Als je een tank of een vliegtuig koopt om er oorlog mee te voeren, kost dat geld.	83.86
331	Als je in dat grid investeert, daar kunnen bedrijven en gezinnen zich ook op aansluiten.	18.55
333	Dat is het verschil tussen een investering en een kost.	6.42
334	Dit is iets waarmee we goedkopere elektriciteit kunnen leveren.	13.04
335	Die groene omslag is wel zinvol, in tegenstelling tot wat onze premier zegt.	10.84
340	Het enige probleem daarmee is.. Als je het vergelijkt in kostprijs en de uitwerking daarvan, is het veel moeilijker en trager dan wat we vandaag kunnen doen met energie en zon.	5.51
345	Europa moet daar veel ambitieuzer zijn en zeggen: tegen 2030 willen we de eerste kunnen bouwen.	7.9
347	In Europa heeft het vooral te maken met de ideologische weerstand.	31.7
354	Als je nu kijkt waarin we afhankelijk zijn van de VS, dan heb je de veiligheid: Oekraïne, militair, technologie.	18.15
355	Als grote techbedrijven... Dan vallen delen van de economie plat.	65.66
357	Als je kijkt naar al die afhankelijkheden en je bouwt die af, sta je in een betere onderhandelingspositie tegenover de VS. Net zoals we dezelfde discussie hebben met China.	16.55
358	Hoe afhankelijk zijn we en welk drukkingsmiddel hebben zij naar ons toe?	8.4
359	Hoe zorgen we ervoor dat wij een drukkingsmiddel hebben naar hen toe?	16.94
361	Die concurrentiepositie naar energie is daar een deel van.	20.8
364	Zeker met iemand die transactioneel denkt zoals Trump.	5.98
365	Als je naar de tafel gaat, we hebben dat gezien in de vredesonderhandelingen, probeert hij er andere dingen bij te krijgen om een groot akkoord bij elkaar te krijgen.	4.14
368	Ondertussen is Trump bezig en maken wij plannen om het te verbeteren.	12.7
370	De elektrificatie in Europa is ongeveer 25 procent.	33.43
373	We gaan wel vooruit, we produceren jaar na jaar veel eigen stroom.	32.48
375	We moeten vooral vermijden om langdurige contracten af te sluiten.	4.86
376	Contracten tekenen van 20 à 25 jaar olie en gas met bijvoorbeeld Donald Trump, is je doodvonnis tekenen.	85.31
377	Ideologisch moet Europa een omslag maken, dan gaat het over die trade-offs.	8.64
378	Dat is minder makkelijk uit te leggen aan de bevolking.	6.67
382	Ideologisch is een belangrijk punt dat een aantal strekkingen in Europa het niet erg vinden dat de industrie verdwijnt.	6.65
383	De strijd moet nog gevoerd worden om te zeggen: het is een heel gevaarlijke... Bijvoorbeeld de chemie in Antwerpen.	6.98
384	Als je spreekt over welvaart, technologische verankering van een aantal belangrijke sectoren.	5.19
386	Als je defensie wil uitbouwen en geen industriële bakboon hebt, gaat dat niet lukken.	8.54
390	We zijn nu meer dan een jaar na het Draghi-rapport.	26.97
392	Het wordt ergens tegengehouden in de Europese tentakels.	4.24
393	Daar filosofeert men en zegt: Als het verdwijnt, zal het wel moeten.	3.91
394	Daar moet het besef groeien: als de industrie, die al drie à vier jaar een heel diepe recessie zit, heel sterk begint af te bouwen, ga je een hele stap achteruit en gaan de projecten van zelfredzaamheid niet lukken.	9.77
395	Dan zit je waar de Verenigde Staten 15 jaar geleden ideologisch zat.	6.21
397	Daar is Obama weer begonnen, later Biden en nu ook Trump.	31.13
399	Desnoods heeft dat gevolgen op het vlak van inflatie, op het vlak van een aantal spanningen die we zullen hebben.	4.8
400	Europa moet beseffen dat het in zijn relaties met China veel harder zou moeten zijn.	12.05
401	Als tarieven niet mogelijk zijn, moet men meer kwalitatieve barrières toelaten zodat onze markt niet wordt overspoeld met Chinese producten.	4.87
402	Vindt u dat die industrie overbodig is en dat hij op termijn mag verdwijnen?	11.53
407	Het probleem met de chemie in Antwerpen en heel Europa is dat het gebaseerd is op een plan van 50 jaar geleden.	44.72
408	Omdat de VS ons hielpen door aan ons goedkope fossiele brandstoffen uit het Midden-Oosten te garanderen.	79.0
411	Je moet heel rationeel en heel nuchter en niet ideologisch kijken: wat zijn de industrieën in Europa die we kunnen invoeren, die kunnen groeien en die iets kunnen bouwen?	15.65
412	De chemie in Antwerpen is de voorbije 15 jaar niet meer gegroeid.	87.27
413	Er heeft een structureel probleem van kosten ten opzichte van Rusland en ten opzichte van China.	11.69
414	Omdat de basisgrondstof en de energie die ze gebruiken, dat ze die moeten importeren.	38.85
415	Dat wil niet zeggen dat de industrie moet verdwijnen.	4.69
416	We moeten onze steun op een verstandige manier geven.	4.67
418	Het verbaast me dat ze daar altijd een ideologische discussie van maken.	6.36
419	Een van de snelst groeiende industriële sectoren in Europa is die van de hernieuwbare energie.	87.98
420	In Vlaanderen en op de Noordzee hebben we duizenden jobs gecreëerd in heel de offshore.	82.64
421	Van de bouw van de molens, tot het onderhoud en het aanleggen van de kabels... Laat me nu toch eens uitspreken, meneer Noels.	3.51
422	..tot de schepen, tot de installaties, de technologie, de kennis die de Belgische werknemers vandaag over de hele wereld inzetten.	4.93
425	Een boomende industriële sector is de bouw van batterijen en elektrische voertuigen.	22.47
426	Jammer genoeg hebben we dat naar China laten gaan omdat wij de Europese auto-industrie in zijn huidige toestand hebben proberen te beschermen.	15.02
427	Mensen die zich meer aan de economisch-liberale kant van het verhaal zetten, vinden dat we het verleden moeten beschermen en daarin moeten investeren, in plaats van te kijken naar die dingen waar we in Europa objectief waanzinnig goed en sterk in zijn en die een immens groeipotentieel hebben.	4.55
428	Dan zal er wel industrie zijn in Europa en die moet er ook zijn in Europa.	5.29
431	Niemand ontkent, ik alleszins niet, dat de groene sectoren belangrijk zijn.	5.67
432	U maakt abstractie van het feit dat strategische sectoren, de basischemie of andere industriesectoren, dat we daar afscheid van kunnen nemen en dat groene sectoren dat allemaal zullen terugnemen.	5.92
434	- U heeft daar toch op... Nee, ik heb gezegd dat we een probleem hebben.	5.09
435	De overheidssector is de snelst groeiende sector in België.	76.68
436	We slagen er niet meer in om nog private jobs te creëren.	11.41
437	De jobs die wij creëren, zijn overheidsjobs of jobs gesubsidieerd door de overheid.	13.76
439	Vanuit uw perspectief vanuit Europa wordt er abstractie van gemaakt.	3.62
443	Een voorbeeld zou kunnen zijn: investeren in artificiële intelligentie om meer welvaart te creëren.	17.14
444	De Franstalige liberalen van de MR zien heil in een nieuwe industriële revolutie, en willen artificiële intelligentie in de overheid integreren.	10.35
445	Maar het idee dat mensen tegen mij kunnen zeggen: Jeroen, ik heb dat opgezocht op ChatGPT.	3.99
446	Sorry, maar telkens als je dat hoort, moeten er 1000 alarmbellen afgaan, want dat heeft voor mij evenveel waarde... Ik ben daar misschien te straf in.	4.28
447	...als: Jeroen, geen zorgen, ik heb het aan een waarzegster gevraagd daarnet, het is oké.	4.5
448	Petra De Sutter heeft in haar toespraak bij de start van het academiejaar verzonnen citaten gebruikt.	7.27
449	De fouten waren het gevolg van gebruik van artificiële intelligentie.	17.48
450	Iedereen heeft in zijn leven recht op een grote vergissing.	4.95
455	Hij gaf de cijfers ook: Europa heeft nauwelijks vijf procent start-ups rond artificiële intelligentie.	64.18
457	Je ziet de kloof in de groei van het bbp tussen de VS en Europa...	27.96
458	Die kloof heeft te maken met het gebrek aan Europa in de technologiesector en investeringen in de technologiesector.	6.46
459	De adoptie van artificiële intelligentie, echt het gebruik... We gaan niet meer de grootste ontdekkingen of ontwikkelingen maken, maar het gebruiken van artificiële intelligentie, ook in de industrie, kan een enorm economisch voordeel opleveren.	6.2
460	Uiteraard betekent het niet dat je bij de ziekenfondsen alle mensen moet vervangen door artificiële intelligentie.	14.26
461	Je ziet een aantal bedrijven die heel veel werknemers hebben ontslagen en dachten: AI zal het wel doen, terugkrabbelen.	24.99
462	Het gebruik om een aantal zaken te automatiseren, te vereenvoudigen, kan ons alleen maar een concurrentievoordeel geven.	3.99
465	Georges-Louis Bouchez wierp ook op dat we het moeten gebruiken om de overheid efficiënter te maken.	13.85
466	De reden dat zoveel automatiseringsprojecten bij de overheid in de afgelopen decennia mislukt zijn, is omdat je chaos moeilijk kunt automatiseren.	17.46
467	Je moet eerst vereenvoudigen, voor je daar iets mee kan doen rond IT.	4.21
469	Ik ken de systemen niet van de mutualiteiten en dergelijke meer, maar ik denk dat het daar een beetje hetzelfde probleem is.	4.01
470	Ons systeem is zo complex dat zelfs AI het er moeilijk mee zal hebben.	13.44
472	Als je spreekt over de arbeidsmarkt, denk ik dat we nu al de negatieve gevolgen van AI beginnen te zien.	8.92
473	Maar een aantal van de voordelen gaan we heel weinig zien.	4.23
474	Ik neem het voorbeeld van de financiële sector, de banksector.	5.03
475	Zij zouden heel veel kunnen doen met AI, en gaat dat ook doen, vooral in de cost-cutting.	5.21
476	Het uitrollen van nieuwe mogelijkheden in de rest van Europa met software die ontwikkeld wordt in België, dat wordt beknot.	5.32
477	Onder andere door het feit dat er bankentaksen zijn, of door het feit dat de financiële markten enorm gefragmenteerd zijn.	7.61
478	Buitenlandse banken uit grotere landen zullen daar een voordeel hebben.	12.94
479	Ik vrees dat we in België veel van de nadelen zullen zien wat betreft jobontwikkeling.	6.87
481	Ik hoop ook dat de overheid het gebruikt om zijn efficiëntie te verbeteren, maar ik denk dat dat bij heel veel hoop zal blijven.	4.52
482	In de afgelopen technologische waves zien we dat de Belgische overheid heel robuust is gebleven om archaïsche systemen verder te zetten.	62.14
484	We zijn niet te laat, maar we moeten kijken wat we eruit kunnen halen en hoe we het kunnen gebruiken.	4.16
485	Het is de eerste politieke partij die daarmee uitpakt.	10.89
486	Nee, er zijn best wat overheidsdiensten waar vandaag al gebruikgemaakt wordt van dit soort instrumenten.	6.37
487	Misschien niet op een grote schaal, maar als meneer Bouchez wil dat we data-analyse via IT en AI gebruiken om op een efficiëntere manier belastingfraude op te sporen, dan kan ik daar absoluut niet tegen zijn.	9.88
488	Of hij daar even gelukkig mee zal zijn, weet ik niet.	3.88
489	Hij wil vooral investeren in bedrijven... Los van de boutades, er is een verschil.	4.12
490	Er wordt vandaag in Europa al door heel veel bedrijven gebruikgemaakt van instrumenten zoals machinelearning, zoals efficiënte data-analyse, want dat is wat AI doet.	48.06
492	Niet omdat we complex willen zijn, maar omdat de overheid zijn klanten niet kiest en iedereen moet bedienen, en dus een breder spectrum van mensen heeft.	4.22
493	Als je te nauw kijkt in data-analyse, maak je fouten.	44.23
494	Het hele verhaal van de toeslagenaffaire in Nederland, waarbij je aan de hand van een aantal criteria gaat zeggen: die mensen zijn fraudeurs... Een aantal mensen moesten terugbetalen.	39.68
495	Men heeft op basis van data-analyse, via machinelearning, een selectie gemaakt van: dit zijn fraudedossiers, dus die gaan we a priori schrappen en ze mogen komen bewijzen dat het niet waar is.	12.76
496	Dat heeft tot sociale drama's geleid, wat niet efficiënt was, want je krijgt achteraf de behandeling van de problemen, nadat je ten onrechte zwaar in hun financiële middelen hebt gesneden.	4.04
498	Waar we het efficiënter kunnen inzetten, moeten we dat doen.	4.86
501	Rond de belastingen leunt de overheid heel zwaar op de financiële sector.	86.24
502	Dat is voor een deel omdat men weet dat het eigen systeem niet werkt en daarom outsourcen ze het naar een sector waar het wel in orde is.	6.7
503	Het is voor een deel ook omdat de financiële sector niet graag toegang geeft tot de informatie waar zij over beschikt aan de overheid.	21.63
504	Als de informatie er was... Ik voel een nieuwe discussie komen.	4.6
505	Bewijst het geval Petra De Sutter niet dat we nog niet klaar zijn met artificiële intelligentie?	23.16
506	Het is het zoveelste voorbeeld dat we heel voorzichtig moeten zijn met artificiële intelligentie.	5.09
508	Je kan bepaalde processen of mensen niet zomaar vervangen door technologie.	6.8
509	En je moet enorm veel vorming geven over hoe om te gaan met die technologie.	4.52
510	Dat maakt het geval van Petra De Sutter ook zo tragisch.	12.04
511	De universiteiten en het onderwijs in het algemeen zijn een van de belangrijkste plekken om die vorming te geven.	10.48
512	Als een rector, met een voorbeeldfunctie, niet alleen die fout maakt, maar die fout ook niet opmerkt en niet toegeeft, maar het probeert weg te moffelen... Dat maakt zoiets enorm pijnlijk.	8.02
513	Maar dat betekent niet dat we artificiële intelligentie als kind met het badwater moeten weggooien.	8.08
514	Wat vindt u daarvan, als rector van een universiteit?	8.41
517	Ik heb nog nooit een tekst laten schrijven voor mezelf door AI.	3.84
518	Maar ik denk dat dit veel gebeurt en onder de radar passeert.	3.76
520	Uiteindelijk doet AI weinig anders dan bestaande kennis recupereren, recycleren en af en toe origineel combineren.	5.37
521	Zo weten je op den duur niet meer wat er wel of niet klopt.	4.3
523	Mevrouw De Sutter was er perfect mee weggekomen als ze gezegd had: Ik heb me laten vangen, een uitschuiver, too bad.	4.92
525	Dan had iedereen het begrepen en was het een goed instrument geweest om aan te geven wat de gebreken en de risico's zijn.	4.29
526	En dan heb ik het nog niet over het soort AI waarmee meneer Musk leurt, waarmee je vrouwen en kinderen kan uitkleden.	9.55
527	Bij X krijg je Grok, de artificiële intelligentie waarbij je op verzoek vrouwen kan uitkleden.	82.1
528	De reactie van X na de commotie die ontstaan is: het is alleen nog voor betaalde gebruikers.	10.8
530	Ik weet dat het een sprong is... - Het is een serieuze sprong.	3.8
532	Het kleeft aan elke technologie en het leidt allemaal een beetje af.	4.18
534	Ik denk dat het interessant is om nog even af te ronden met De Sutter en het gebruik van technologie.	4.19
538	Het gaat ook over plagiaat: sta je dat toe of niet?	8.39
540	En hoe ga je daarmee om bij leidinggevende gebruikers?	7.9
541	In het buitenland konden mensen die op die positie die fouten hebben gemaakt, niet aanblijven.	8.64
544	Elke dag die nu verstrijkt en waarop ze blijft zitten, zal voor haar almaar moeilijker worden.	4.19
547	Er gaan heel veel studenten worden geconfronteerd met het gebruik van AI.	70.7
548	Die gaan zeggen: de rector is eraan kunnen ontsnappen, waarom ik niet?	9.78
549	Men bagatelliseert een beetje wat daar gebeurd is, want als ik de tekst las, had ik de indruk dat niet alleen de quotes geschreven zijn met AI, maar nog veel meer.	3.71
550	Als ik iemand in een leidinggevende functie iets hoor zeggen, wil ik dat het authenticiteit uitstraalt.	4.8
552	Dat hoeft niet door indruk te maken met alles wat ze gelezen hebben of alle musea die ze hebben bezocht.	4.2
553	Maar een vorm van authenticiteit waarvan je onmiddellijk doorhebt: dat is die persoon met alle troeven, maar ook gebreken en dat maakt die zijn eigenheid.	3.68
554	Als je dat soort speeches begint te aanvaarden, gaat de authenticiteit van leidinggevende figuren helemaal weg.	5.51
555	Dit is het einde van deze 'De afspraak op vrijdag', en daarmee is de eerste politieke week van 2026 ook netjes neergelegd.	3.71
556	Zoals altijd dank ik mijn gasten voor de deskundige hulp daarbij: Bruno Tobback, Barbara Moens en Geert Noels.	3.71
557	En u, beste kijker, dank dat u er ook dit jaar weer bij bent, en tot volgende week.	3.39