Dit is de week 🇳🇱

_id	6a08e1dabce390b923b735c7
url	https://npo.nl/start/serie/dit-is-de-week/seizoen-3/dit-is-de-week_36/afspelen
datetime	2026-05-16 22:35:00
description	Margje Fikse bespreekt samen met vaste gasten Gert-Jan Segers en Ronit Palache het nieuws op het snijvlak van geloof en samenleving.

 

Statements

idx	statement	score
1	Aan tafel Gert-Jan Segers, en Nicky Pauw-Verweij, omdat Ronit een weekend weg is.	5.64
4	We gaan het vandaag hebben over iets wat we niet vaak doen hier.	4.28
5	Want we hebben het vaak over de situatie in de wereld, in Europa, in Nederland.	6.41
6	We gaan nu naar die anderhalve kilo is het ongeveer in ons hoofd achter onze ogen.	3.62
8	Het is zaterdag 16 mei, mooi dat u kijkt naar Dit is de Week.	5.93
10	Nicky, wat kunnen we eraan doen om vanavond niet tot 'n traumatische ervaring voor jou te laten worden?	4.88
16	Ook niet mij aan 't huilen maken Dat vind ik ook niet fijn op tv.	4.02
19	Jij was staatssecretaris Langdurige Zorg namens de BBB.	8.21
25	Ik zat in mijn eerste jaar, toen ik gevraagd werd als staatssecretaris, van de opleiding tot specialist ouderengeneeskunde, verpleeghuisarts.	5.84
29	Want Verenso, de beroepsorganisatie voor de ouderengeneeskunde die bij mij als staatssecretaris geweest om me in die rol te spreken.	6.61
30	En nu val ik weer onder hen als arts-assistent wat best wel laag op de medische totempaal is.	3.9
37	Ik weet niet Ik weet niet hoe makkelijk jij dat vindt maar het jeukt wel een beetje.	3.96
38	Ik dingen lees en dan denk ik: Hier vind ik wel ook weer wat van.	3.56
39	Dus het helemaal uitstuiten zal ik nooit doen maar ik vind voor nu heel leuk om gewoon weer aan het bed te staan.	3.99
44	Christiaan Vinkers, psychiater, maar ook hoogleraar stress en veerkracht.	10.08
46	Jouw boek: 'Littekens uit je jeugd, hoe jeugdtrauma je vormt en hoe herstel mogelijk is.'	7.4
47	Daarin lees ik dat een op de vijf mensen een jeugdtrauma heeft.	86.23
52	En dit is nog waarschijnlijk een conservatieve schatting.	3.81
53	Een jeugdtrauma gaat over te veel van het verkeerde.	25.96
54	Van slaan, schelden, dingen, die een kind niet mogen overkomen.	7.37
55	Maar ook heel erg over de andere kant, te weinig van het goede.	3.8
57	Een jeugdtrauma is dus heel vaak niet zo zichtbaar omdat te weinig liefde kan ook bij rijke families voorkomen.	83.07
58	En de basis in de eerste acht jaar van je leven is zó belangrijk voor de rest van je leven.	6.77
61	Trauma gaat niet over één gebeurtenis maar over patronen in je jeugd die zorgen dat de basis Zie jezelf als een huis waarvan je 't fundament moet leggen.	10.07
62	Het fundament is dan door alle patronen, die langduriger zijn minder in balans.	3.82
63	En dat je later in je leven meer kansen Maar je moet er echt last van hebben?	6.59
69	Ik zou zeggen, je kan ook jeugdtrauma meegemaakt hebben zonder dat er veel last van hebt.	6.96
70	Als je mensen op latere leeftijd vraagt: Hoe was je jeugd?	12.08
72	Was er aandacht, liefde, mocht je zijn wie je wilde?	4.35
74	Maar als dit er niet is, kan je er later bijvoorbeeld in je relatie last van krijgen.	4.47
76	Nou, als je vroeger hebt geleerd dat je belangrijk en goed bent op het moment dat je presteert dus voorwaardelijke liefde krijgt dan internaliseer je dat en denk je: Nou, als ik het goed presteer, dan krijg ik liefde.	4.77
77	En dan zie je later terug dat mensen denken: Nou, ik werk hard en probeer dingen te bereiken.	3.51
78	En dan ben je alsnog bezig met die patronen die je van vroeger hebt meegekregen.	3.59
79	Hier in de studio moeten dus ook tien van zulke mensen zijn en hier aan tafel sowieso ook één, zo ongeveer.	3.93
80	Want jij zegt: misschien wel meer dan één op vijf heeft een trauma.	80.02
83	Ik denk dat niemand zonder littekens zijn jeugd uit wandelt.	4.98
84	Er is pestgedrag, er zijn verdrietige dingen thuis.	8.01
85	Als ik naar mezelf kijk, ja, m'n vader is jong overleden.	14.19
87	Er zijn verdrietige dingen gebeurd Is dat een trauma?	4.94
89	Nee, het is verdrietig maar niet per definitie een trauma.	5.3
92	En niet alles wat tegenzit Dat is ook gewoon het leven.	4.02
93	Maar het gaat echt om patronen die ervoor zorgen dat je niet de aandacht, de liefde krijgt en als kind niet denkt: ik ben geliefd, gewenst, ik mag er zijn.	4.6
94	Alle dingen die daar aan structureel bijdragen, dus niet één keer maar langduriger, dat noem ik jeugdtrauma.	3.92
95	Vaak weten mensen 't niet, want je hebt maar één jeugd, dus geen vergelijkingsmateriaal.	3.78
97	Zit daar ook nog Zit daar ook nog een element van draagkracht versus draaglast in?	6.41
98	Als ik naar mijn kinderen kijk heb ik wel het idee dat een van mijn kinderen veel sneller aangeslagen is dan een van mijn andere kinderen.	7.1
99	Die is bijna niet omver te krijgen, zo lijkt het in ieder geval.	4.78
101	Dat mensen uit zichzelf, inherent, iets kwetsbaarder kunnen zijn?	18.52
102	Ja zeker, want veerkracht is ook voor een deel genetisch bepaald.	17.12
104	Het heeft ook heel erg te maken met hoe je liefde en zorg kan geven voor een kind, wat die nodig heeft.	8.3
106	Soms heb je een gezin van vijf kinderen en zeggen er drie: Ik had een perfecte jeugd.	5.0
107	En één of twee zeggen: Er was niemand voor me ik voelde me alleen, er werd niet naar me geluisterd.	4.58
108	Dus het gaat niet alleen over de feitelijke situatie maar het gaat ook over wie jij was in die context.	4.18
109	Over veerkracht gesproken, 't is de week van de schoolexamens.	3.77
112	Het is wel zo, ontegenzeggelijk: Er is veel prestatiedruk, er ligt veel druk op.	4.36
113	Dat was denk ik ook al 20 jaar geleden toen ik eindexamen deed.	4.22
114	Ik zat ook met een droge mond en veel stress achter de boeken.	3.51
119	Of zeg je dan dat die stress abnormaal is en dat je moet bellen als je stress hebt?	14.36
121	Het levert sommige leerlingen slapeloze nachten op.	90.4
124	Nee, mijn slaapritme Ik heb gisteren om half zes geslapen.	7.18
128	Als ik aan het leren ben of überhaupt heb ik er best veel stress over.	4.52
129	Maar dat komt ook omdat ik redelijk laat was begonnen.	3.43
130	Het is belangrijk voor je toekomst om een diploma op zak te hebben.	14.04
131	Dat is gewoon een heel groot begin dat je aan het maken bent.	4.17
135	Die laatste jongen zegt: Nu moet je je kans pakken of anders niet!	4.67
136	Dat is wel een probleem, als de samenleving met z'n allen zegt: Dit is hét moment, nu moet je presteren, anders gaat het mis!	4.7
138	Maar wat die anderen zeiden, buikpijn, ik slaap slechter, tja.	6.03
139	Als ik stress heb, word ik ook wel eens om half vier wakker.	3.41
142	Ik wou zeggen dat ik heel lang heb gedroomd over een statistiektentamen dat ik niet haalde.	3.72
145	Maar ik heb heel lang gedroomd, met een angst inderdaad, dat ik het niet had gehaald.	3.47
147	Maar ik denk dat heel veel ouders Dat wordt gewoon op tafel gelegd!	3.71
150	Ik denk wel dat veel ouders nu druk opleggen bij kinderen.	4.12
152	Ik ben zelf een keer blijven zitten, mijn jongste dochter ook.	8.12
153	En ik heb echt tegen haar gezegd: joh, het komt wel goed.	3.5
154	Het is echt overdreven dat er zóveel druk op dat examen ligt, en welke school je doet, welk niveau.	8.66
157	Dan zeiden mijn ouders: je broer zit op school in Doorn, het Revius.	6.15
160	En nu wordt er de hele tijd naar Citotoetsen gekeken, bijlessen.	7.3
161	Ik denk dat we met z'n allen en dat zie je in de getallen ook terugkomen dat jongeren zeggen: de prestatiedruk.	8.98
162	De vraag is: Is dat een probleem van jongeren of legt de oudere generatie dat op aan jongeren?	18.03
165	Ik kan zeggen tegen mijn dochter dat het echt niks uitmaakt een jaar van je leven, maar zij heeft gigantische stress.	4.62
182	En er was een leerling die het het jaar hiervoor niet gehaald had.	21.75
183	Die had veel moeite met de stilte en die zit met een knapperend haardvuurtje als geluid.	3.79
184	Ik kan me nog herinneren dat toen ik eindexamen deed er discussie over was of je een flesje water op tafel mocht hebben.	4.73
185	En uiteindelijk mocht bij hoge uitzondering één jongen dat want die kreeg erg last van migraine als hij uren niet dronk.	80.69
189	Dan kregen we reacties van: Die snowflakes van tegenwoordig.	6.55
194	Kijk, ik denk dat vooral de druk die ze ervaren Als maar één moeder zegt dat het niet uitmaakt Als de rest van de samenleving en je peers dat zeggen dan zou één stem misschien minder impact hebben.	4.33
201	En als je naar social media kijkt daar zie je bijna alleen maar perfectie.	5.52
202	En als je het idee hebt dat dat is wat je moet nastreven.	4.37
203	op jonge leeftijd, dan is dat wel heel erg veel druk.	4.82
204	Ik kende meerdere mensen die het niet gehaald hadden.	5.36
205	En die gingen dan naar het vavo, het volwassenenonderwijs.	6.33
206	Dan deed je daar een jaartje en dan haalde je het wel.	4.35
207	Het werd niet gepresenteerd als 'joh, boeiend' maar je ging ook niet dood, als je het niet haalde.	3.87
208	Social media hebben ook echt een enorme kwalijke uitwerking.	17.83
211	Ik denk dat de jongere generatie het in die zin pittiger heeft.	5.38
215	Ik denk dat het risico is dat je een normaal proces een beetje medicaliseert.	4.13
216	Er zijn echt mensen die examen doen en echt helemaal Die mensen moet je helpen.	5.04
219	Ik ben ook benieuwd hoeveel mensen uiteindelijk bellen naar die stresslijn.	5.09
227	Succes aan alle mensen Succes aan alle mensen die examen doen.	4.35
234	Maar eigenlijk is het deze week onmogelijk om niet te denken aan iets wat echt verschrikkelijk is.	4.32
236	Een meisje van zes, een jongetje van zeven door hun moeders opgesloten in een kelder.	34.81
240	Christiaan, heb jij mensen in behandeling gehad die zoiets hebben meegemaakt als kind?	6.07
243	Ook dat in Vlaardingen, wat ook pas in het nieuws stond.	6.19
245	Dat zijn natuurlijk extreme, nare En dat zie je ook in Stadskanaal, dat raakt de mensen ook: Hoe kunnen we dat nou zo doen?	4.67
246	En als je die rechtbankverslagen leest, je maag draait zich om.	6.38
249	Bij mij zijn er ook mensen die hele nare dingen meemaken.	4.5
252	Ik zou zeggen dat dit gelukkig niet heel vaak voorkomt.	4.09
253	En dat jeugdtrauma vaak veel minder zichtbaar is dan deze extremen.	42.54
254	Maar deze kinderen, kunnen die ooit nog een normaal leven leiden?	15.96
255	Je ziet nu veel aandacht voor de kinderen van Ruinerwold die ook heel veel hebben meegemaakt.	4.61
257	De boodschap van het boek over jeugdtrauma was ook hoopvol in de zin dat het geen vaststaand lot is.	12.53
258	Als je dit meemaakt, zul je echt wel meer moeite hebben om later een betekenisvol leven te krijgen, dat in balans is.	5.56
259	Ik denk ook dat de mens van nature heel veerkrachtig is.	4.83
260	En dat er ook wegen zijn naar herstel naar balans vinden, die wel mogelijk zijn.	4.36
261	Iedereen denkt natuurlijk: Wat zijn dit voor moeders?	8.03
263	Wie zijn deze mensen die dit doen bij hun kinderen?	30.58
264	Zijn dat mensen die zelf getraumatiseerd zijn tot op het bot?	42.59
266	Het zijn wel mensen die Kijk, de meeste mensen Als het gaat over jeugdtrauma, de meeste ouders zijn geen boemannen.	87.78
267	Dus die proberen liefdevol hun kinderen op te voeden.	42.83
271	Wat er nou precies in hun brein omgaat, dat durf ik niet te zeggen.	3.95
272	Is dat iets waar jij onderzoek naar zou willen doen?	6.01
273	Nou, ik denk dat de impact van jeugdtrauma veel groter is dan Daarom denk ik dat aandacht voor deze zaken wel belangrijk is.	9.34
274	Maar het risico is dat als we het veel over deze dingen hebben die niet veel voorkomen, maar wel verschrikkelijk zijn het overgrote deel van jeugdtrauma uit het oog verliezen.	22.81
275	Dat gaat over heel veel mensen die later daarmee worstelen.	4.7
277	Het is logisch dat dit aandacht krijgt maar de waarschuwing is wel: Verlies dat andere ook niet uit het oog.	5.15
278	Het is ook zo dat er veel signalen niet zijn opgepikt.	4.36
280	Je zult altijd een paar ouders hebben die vreselijke dingen doen.	8.56
291	Ze kunnen door jou worden geholpen of door een coach of door een psycholoog.	7.66
294	Dat het je definieert, dat je altijd slachtoffer blijft.	6.42
298	En ze zetten dat dan toch om in iets ja, iets positiefs.	4.54
301	Ja, dat je dat kan. Ja, dat je dat kan. Nou, ik Nee?	4.18
305	Ik denk dat mensen van nature meer veerkracht hebben dan we denken.	4.68
306	Je bent per definitie slachtoffer als kind want je vraagt er niet om en het wordt je aangedaan.	36.8
308	Ja, en je moet Ja, en je moet er een manier in vinden.	3.85
311	En toch zie je dat met kleine dingen, met nieuwe relaties met andere betekenisgeving, mensen toch een zinvol leven kunnen leven.	4.4
316	Dat zelfs als je van die horrorverhalen leest In Oostenrijk was er een vader met zijn dochter in die kelder.	9.43
320	Toen ze bevrijd is, is ze daarna toch een 'Gelukkig leven' is het laatste wat je over haar kan vinden.	4.24
322	En ze wilde verder geen contact meer met media en zo.	8.85
323	Dat meisje, Kampusch heette zij, geloof ik: hetzelfde verhaal.	5.16
324	Die heeft ook nog interviews gedaan en gezegd: Ik ben wel gelukkig.	5.23
326	Want hoe naar zou het zijn als je zes bent en dan is dit je leven tot nu toe?	6.68
333	Wat is dat, dat dit tot zo veel woede leidt in de samenleving?	12.24
339	Ik had het gevoel dat vanaf het moment dat je je kindje vasthoudt Dat oergevoel: Ik zal alles doen om jou te beschermen.	3.84
340	En dat je dan zelf degene bent die op zo'n manier Ik kan daar niet bij.	4.35
341	En dat mensen daar witheet van kunnen worden, als ze dat lezen snap ik helemaal.	4.26
343	Dat mensen steeds meer geneigd zijn om dan de straat op te gaan en over te gaan tot eigenrichting.	50.59
347	Wat dan in eerste instantie minder impactvol lijkt.	4.44
348	Maar vertel dat aan alle ambulances die moeten omrijden.	8.16
349	Er zijn steeds meer mensen die het gevoel hebben: Ik vind iets, ik ben boos, er moet wat gebeuren en dat ga ik lekker zelf doen.	3.72
351	Het is ook wel prettig om het kwaad buiten je te lokaliseren.	4.67
356	Dus ik denk dat het bijna ook Misschien moet ik bij de psychiater te rade gaan.	4.21
361	Maar heel veel, dat lees je ook in jouw boek ontstaat in de kieren van de alledaagsheid.	3.52
364	Dus blijkbaar vind je het belangrijk om dat te benadrukken.	4.03
367	Nou, die woeden is ook te begrijpen Niet alleen om wat er gebeurd is, maar mensen denken misschien ook: Hoe heeft dat bij ons kunnen gebeuren?	4.51
372	Het is heel moeilijk als je losse signalen hebt om dan in actie te komen.	8.06
375	Dus het gaat om de feiten, maar ook omdat je daar woont.	3.82
377	Dat maakt het misschien Ze zijn eigenlijk boos op zichzelf.	5.02
378	Ja, en tegelijkertijd is het ook goed om te erkennen Welke kieren waren het?	4.21
380	Trauma kan ontstaan juist in de kieren van de alledaagsheid.	66.71
383	Ik heb ook weleens iets gezegd wat ik niet had moeten zeggen.	3.62
384	Jouw kinderen zullen ook zeggen Ze hebben volgens mij geen trauma opgelopen, maar wel zeggen: 'Dat was een minder geslaagde actie van mijn vader.'	4.85
386	Om dat te erkennen, dat is misschien iets moeilijker.	4.46
387	En het is fijn als het kwaad alleen maar buiten je is.	4.64
389	Want van deze dingen kan iedereen zeggen: Dit is slecht.	4.61
390	'Dit doe ik bij mijn kinderen niet, want ik hou van ze.'	7.93
391	Maar jeugdtrauma is ook die patronen van te weinig liefde, aandacht en structuur.	33.8
392	En heb je dan een voorbeeld van zo'n patroon, heel concreet?	5.28
393	Ik denk dat jeugdtrauma niet afneemt als je meer welvaart hebt.	6.55
394	Want een leeg huis, waar een ouder er nooit is en altijd werkt en een kind altijd alleen is, kan ook zorgen dat het weinig liefde krijgt en een rol krijgt die niet bij zijn leeftijd hoort.	19.09
395	Ja, in je boek zeg je: Als kinderen bijvoorbeeld op hun 13e voor alle broertjes en zusjes moeten zorgen Ja.	59.85
401	Dat noem je Dat noem je dan parentificatie, formeel.	4.3
402	Je wordt een ouder en je krijgt een rol die niet bij je past.	61.84
403	Later zie je dat zijn ook veel vaker voor andere mensen gaan zorgen.	7.03
407	Dat de dingen die verkeerd kunnen gaan, vaak niet bedoeld zijn maar veel impact kunnen hebben.	5.5
408	Dus ik kan het beste voorhebben met mijn kinderen en ze toch een jeugdtrauma bezorgen.	4.75
412	Het is als Captain Picard in Star Trek: Je kan alles goed doen in het leven en toch verliezen.	15.05
413	Dat klinkt heel Ouders denken van ook van: Hoe kan ik het ooit goed doen?	4.42
415	En uiteindelijk, dat zei jij net ook een beetje gaat het ook over goed genoeg.	3.7
416	Een bekende Britse psychoanalyticus, Winnicott heeft een boek geschreven over de 'good enough mother'.	13.36
417	Omdat hij zag dat heel veel mensen streven naar een tien.	5.15
422	Mits de basis van een kind is: Je bent geliefd, je mag er zijn, je hebt ruimte om fouten te maken.	12.88
425	En alle andere dingen, dat is Anders maak je jezelf gek om geen jeugdtrauma aan te doen.	5.18
429	Drie karaktereigenschappen van mensen met jeugdtrauma's.	88.99
430	Eén: Nerveus of ongemakkelijk worden wanneer iemand te dichtbij komt.	17.35
431	Twee: Je ontvangt liever geen bezoek bij jou thuis.	57.0
432	Nummer drie, en deze heb ik zelf enorm: Dat is dat je per se op een bepaalde plek moet zitten zoals bij restaurantbezoek of bij andere sociale gelegenheden.	3.61
435	Dus nu hoef je alleen maar de restanten in je brein op te lossen.	6.37
436	Christiaan, wat denk je als je dit allemaal zo op een rij ziet?	4.46
437	Woeh, wat een hoop Het onderwerp leeft, laat ik het zo zeggen.	3.84
445	Mensen herkennen het en dat maakt het ook ingewikkeld.	7.5
446	Want als het begrip heel breed wordt dan krijg je ook traumagoeroes die zeggen: 'Zo zit het en dit moet je doen en zo moet je het oplossen.'	6.23
447	En dat je ergens moet zitten, want dan heb je trauma meegemaakt.	5.14
449	Maar hoe bepaal jij dan of iemand een jeugdtrauma heeft?	17.39
451	Als mensen me zeggen dat ze een rotjeugd hebben gehad dan is dat zo.	5.47
452	Als ze zeggen dat ze heel somber zijn, ga ik ook niet zeggen: Kun je dat ook bewijzen?	6.05
453	Mensen geven vaak, dat zie je uit de wetenschap ook, consistent aan: Een rotjeugd is echt een rotjeugd.	51.38
456	Het is niet een manier om je ouders de schuld te geven.	11.29
457	Het is een lens in het verleden om te snappen daarom zijn het littekens uit je jeugd, waar je gevoeligheden zitten.	7.15
458	En als mensen zelf vinden dat ze dat hebben meegemaakt dan is het niet zoals een jeugdtraumapolitie maar dan is het een manier om te snappen hoe ze geworden zijn.	5.76
460	Maar die goeroes, zoals jij ze dan noemt: Mensen denken dat dat helpt.	4.97
463	Ik pleit een beetje voor bescheidenheid en twijfel.	3.58
464	Als mensen voor een complex probleem als trauma simpele oplossingen geven, dat is heerlijk.	7.02
467	Maar een simpele is: Ga hardlopen, ga gewoon goed eten.	18.76
470	Goed eten en hardlopen, daar lijkt me niks mis mee.	6.27
471	En dan goed slapen, niet te veel stressen, vrienden hebben.	4.76
474	Maar het is niet waar dat dat bepaalt dat het jouw trauma kan oplossen.	15.98
475	Vroeger zijn er mensen geweest die met een trauma rondliepen en er nooit over konden praten.	76.8
479	Maar als je nu ziet hoe groot het beroep op jeugdzorg is en op hulpverlening is, denk ik Het is simplistisch: Ga hardlopen of gezond eten.	8.49
486	Date ergens toch je leven een plek heeft in een groter geheel.	4.81
491	Niet iedereen met jeugdtrauma moet hulp gaan zoeken bij de GGZ of moet naar de jeugdzorg.	47.31
492	En heel veel mensen kunnen echt nog een goed leven leven.	5.19
493	En juist het bedenken waar je littekens vandaan zijn gekomen wat je gevoeligheden zijn, maakt ook: Hoe kan ik dat veranderen?	4.28
499	Merk je bij hen Hoor je Merk je bij hen Hoor je bij hen over jeugdtrauma's zonder dat zij het misschien zo noemen?	12.85
500	En kan dat zelfs op latere leeftijd nog zo doorwerken?	7.49
503	En daarin heb je naar mijn ervaring twee categorieën.	5.25
504	Dus je hebt mensen die Want in het verpleeghuis heb je het breed genomen twee afdelingen.	6.12
506	De mensen die er terechtkomen omdat er lichamelijk iets niet goed meer gaat En mensen die mentaal achteruitgaan vaak door alzheimer of een andere vorm van dementie.	88.56
508	En mensen die lichamelijk achteruitgaan komt het toch vaker voor dan dat ik verwacht had Bijna alsof mensen nog even willen opruimen voordat ze aan de volgende grote reis beginnen.	5.81
509	Maar dat er ineens allemaal dingen naar boven komen waar ze dan ineens over willen praten met mij of een psycholoog En dat kinderen zeggen: 'Maar daar heeft mijn vader het nooit over gehad.'	4.0
510	Dat is ook een generatie die ook niet zo sprak, denk ik.	3.99
513	Maar die dan toch ineens in die laatste fase van het leven denken: 'Ik heb het er nooit over gehad, maar nu wil ik dat wel.'	3.56
514	Dat er dan dingen naar boven komen en dat dat dan ook helend lijkt.	4.74
515	Iets wat nooit besproken heeft mógen worden wellicht en wat dan ineens naar boven komt.	4.66
516	Wat veel treuriger om te zien is zijn de mensen die geestelijk achteruitgaan en een soort regressie hebben en daardoor de wereld ook weer meer beleven alsof ze denken dat ze jonger zijn.	14.98
518	En dus ook verwachten weer terug En dus ook verwachten weer terug in hun kindertijd te zijn.	3.67
519	En die dan bepaalde trauma's opnieuw verwachten tegen te komen.	5.48
524	En dan is er altijd iemand die heel erg bang is want 'de Duitsers komen'.	7.05
528	En dat corrigeren en zeggen: 'Nee joh, het is 2026, daar is geen sprake meer van.'	4.59
531	Dus hoe Nou ja, er worden altijd creatieve oplossingen gevonden om te zorgen dat het zo stressloos mogelijk verloopt.	4.39
532	Maar dat kan heel impactvol zijn voor mensen die een oorlog meegemaakt hebben en in die angst hebben moeten leven.	5.65
534	En ook zelfs een oorlog kan dus heel verschillend uitwerken bij de een of bij de ander.	4.54
536	En ze zegt: 'Ik durf het bijna niet te zeggen, maar' Ze hadden heel veel onderduikers.	5.94
537	'Voor mij als kind was het een hele gezellige tijd.'	3.73
540	En blijkbaar wisten haar ouders de spanning zo bij haar weg te houden dat zij er een hele andere herinnering aan heeft.	4.62
542	Dat is Dat is dus hoe verschillende mensen in een verschillend gezin situaties héél anders beleven.	3.95
543	Je kunt ook zeggen: Armoede of financiële stress ís geen jeugdtrauma, maar geeft wel meer risico op jeugdtrauma.	60.08
544	Als je in armoede opgroeit kun je alsnog een hele gelukkige jeugd hebben.	68.52
545	Juist de ouders en de context bepalen heel erg hoe het uitwerkt.	4.61
548	Hij zei: 'Ik heb heel erg nagedacht over jongeren die zo ongelukkig zijn.	10.57
559	Want hij moest af en toe als een koerier voor het verzet dingen doen.	8.07
561	Dus ik vond het heel mooi hoe hij daarover nadacht.	3.85
564	Ik weet niet of dat uitsluitend is maar het zijn wel dingen die je kunt aanreiken, wat echt wel scheelt dan.	4.17
565	Christiaan, jij noemt pesten ook als iets wat een trauma veroorzaakt.	21.01
571	En dan niet één keer, maar echt het ernstige pesten.	4.39
572	Klassiek is jeugdtrauma: Wat bij je ouders gebeurt.	46.57
575	Niet alle psychiaters zijn het met je eens dat pesten Ze zijn 't nooit allemaal met elkaar eens.	7.59
579	Dat krijg je aan zo'n mooi prachtig vak als de psychiatrie.	6.19
581	Ja, want als je kijkt naar wat de impact van pesten is langdurig op school.	51.93
582	Dat is eigenlijk vaak een teveel van het verkeerde en kan echt heel veel impact hebben.	4.96
583	Dat zie je ook aan de documentaires die gaan over mensen die ernstig gepest worden.	73.85
587	Maar ik moet zeggen dat ik dat persoonlijk niet als een jeugdtrauma ervaar.	4.77
588	En hoe zou dat komen dat dat bij jou dus anders heeft uitgewerkt?	5.42
591	Dat ik echt wel een beetje in elkaar getimmerd ben door twee oudere meisjes.	3.39
597	Het pesten en de nare opmerkingen en het buitensluiten en zo, dat was langer.	3.97
598	Maar de beschermende factor denk ik Ik had wel een paar vriendinnetjes, dus ik stond niet helemaal alleen.	3.4
600	Maar met mij waren er nog een paar die daar ook niet bij mochten horen.	3.43
604	Maar daar heb ik toen kennelijk wel last van gehad.	3.48
605	Want twee weken daarna of zo zei mijn vader: 'Nou, nu is het klaar.	4.75
611	En je mag kiezen of we judo of taekwondo gaan doen.'	10.63
631	En mijn vader komt dus als trotse opa naar al hun examens.	3.52
635	Je moet ook veel verder doorvragen dan alleen maar: 'Ben je gepest?	5.14
638	En 2: Wat aan je verhaal zo prachtig is Dat wordt in de wetenschap genoemd 'ordinary magic'.	5.05
639	Het is eigenlijk iets wat heel gewoon is, maar met magische effecten.	4.49
640	En dat betekent als er één iemand is in de buurt die wel de liefde en aandacht kan geven een vriendin, een aantal vriendinnen, wat jij noemt een leraar, iemand op school, een opa of oma dan kan dat die effecten van ouders die te weinig liefde kunnen geven, echt tenietdoen.	4.28
641	Dus ook eigenlijk: Hoe kan je nou impact hebben op een kinds leven?	7.24
643	Door er voor een kind te zijn en door er voor je vriend of vriendin te zijn.	6.95
646	En dat is wel, als je het hebt over blijvende effecten ervan Ik ben er dus wel heel allergisch voor geworden.	4.51
648	Dus dan gaan we samen een cake bakken of zo, als ze dat komen vertellen.	3.68
651	Ik ben er wel echt allergisch voor als ik hoor dat anderen buiteng Het is zo zielig op die leeftijd.	5.51
657	Er zit een psychiater aan tafel en dan denk ik: Ja, als je dus zo'n trauma hebt 'Pillen of praten', wordt er vaak gezegd.	10.43
659	Als je een ernstige depressie hebt of je zit heel diep in de put dan ben ik heel blij dat er antidepressiva zijn en dat je kan praten maar ik wil echt niet dat mensen met jeugdtrauma allemaal en masse professionele hulpverlening moeten hebben.	9.59
661	Maar als je wel dat heel erg hebt Want er is natuurlijk heel vaak discussie over die antidepressiva.	12.14
664	Antidepressiva zijn een beetje de zondebok qua medicatie.	80.26
665	En er wordt te pas en te onpas nu ook in Amerika door Kennedy, gezegd: 'Het is verschrikkelijk.'	5.64
666	Als je eerlijk kijkt: Het is voor sommige mensen levensreddend.	8.47
667	Voor sommige mensen een beetje effect, voor andere helpt 't geen klap.	3.84
669	Voor een behandeling in de psychiatrie werken ze echt niet slecht.	22.4
672	Maar we moeten blij zijn met alles wat kan helpen om het leed een beetje te verzachten.	4.24
674	En waarom is het dan zo dat sommige mensen want dat vroeg jij al in het begin de heftigste dingen te boven komen en andere mensen de gewone tegenslagen van het leven al als een zware last dragen?	6.25
678	Sorry voor deze tafel, maar je krijgt een beetje een D66-antwoord.	4.4
690	En voor een aantal mensen is het ook van: Wat maak je later mee?	3.75
696	Soms kan het hebben van iets heel simpels als een huisdier al zo helend zijn.	5.19
698	Want ik vraag me af Als ik naar mijn generatie kijk, heb ik wel eens het idee dat ik deel ben van 'n generatie die heel graag aan introspectie doet.	3.96
699	Maar ook misschien soms wel te veel de neiging heeft om terug te gaan kijken en dan met de bril van nu te kijken naar de jeugd.	4.07
700	En dan een soort achterafanalyse te maken van wat daar gebeurd is.	4.8
701	De term narcistische ouders hoor ik tegenwoordig heel vaak langskomen.	18.74
702	Bijna het gevoel alsof dat de nieuwe koelkastmoeder is of zo.	7.51
703	En waar dan Nou ja, voor mijn gevoel soms op gefixeerd wordt.	3.69
705	Dat er te hard wordt geoordeeld over de vorige generatie?	12.74
707	En of het gezond is om op die manier zelf want dit is dan vaak 'n zelfdiagnose met behulp van het internet op die manier je eigen leven en relaties te gaan analyseren.	6.6
709	Nou ja, hoe gezond is het om op zo'n manier je leven langs de lat te gaan leggen?	7.01
710	Mijn oproep zou ook zeker niet zijn voor iedereen om spijkers op laag water te gaan zoeken.	3.89
711	Wat je ziet sowieso in de maatschappij is de psychologisering van taalgebruik.	18.4
712	Het narcisme, het woord trauma, neurodiversiteit, hoogbegaafdheid.	76.57
714	Tegelijkertijd is het stigma op psychische klachten niet afgenomen.	81.98
715	We hebben andere taal, maar evenveel stigma, evenveel vooroordelen.	5.23
716	De oproep, als je een rotjeugd hebt meegemaakt, is niet van Nou, wentel je je erin van, als het nu niet goed met je gaat heb je niet per definitie een nare jeugd gehad.	15.22
721	Eigenlijk ben jij een beetje een dominee, realiseer ik me.	3.63
724	De psychiaters zijn een beetje voor ons wij maken jullie een beetje tot onze nieuwe dominees.	4.44
728	Mensen stierven en dan gingen ze naar de hemel en daar was het leven goed.	4.41
731	We zijn zelfs daar zo door beheerst dat we er bang voor geworden zijn, voor de angst.	8.46
738	We zijn allemaal op de een of andere manier bezig het kan haast niet anders, belangrijk te vinden dat we diepgang willen zoeken, betekenis zoeken.	4.78
740	Want als ik me wil focussen, komt er weer een berichtje 100.000 appberichtjes van al die groepen waar ik in zit.	4.22
746	Sowieso alles met een Vlaams accent krijgt twee bonuspunten.	3.75
747	Het zijn hele eloquente mensen en zeer gewaardeerde collega's van mij.	3.68
748	Als je mij een dominee vindt, dan heb ik iets fout gedaan hier vanavond.	3.91
754	Of jouw beeld van een dominee is anders dan mijn beeld.	4.01
756	Of laat ik het zo zeggen, je ging biechten bij de pastoor.	4.85
759	Maar er wordt gezegd: Dat moet nu de psychiater allemaal gaan oplossen.	10.22
761	Ik denk dat psychiaters helemaal niet zulke goede maatschappijduiders zijn.	10.0
765	Wij hebben verstand van mensen die last hebben van ernstige psychische klachten.	90.44
769	Hoe kunnen we concreet mensen helpen jeugdtrauma te voorkomen?	33.95
770	Maar je kan dingen zeggen als zien we elkaar nog in deze samenleving, de social media?	7.78
772	Het is een soort zingevingsgoeroes die we soms lijken te zijn.	4.46
776	En ik denk dat we als psychiaters veel meer invloed hebben en veel meer verstand hebben.	5.97
777	Niet op de vraag van hoe ziek is onze samenleving, maar meer welke concrete stappen kunnen we nu nemen met elkaar juist als we het over mentale gezondheid hebben om te zorgen dat we die ommekeer maken?	22.9
778	Wat ik bedoel te zeggen is niet dat jij doet als een dominee maar wij maken psychiaters ook tot dominees.	14.54
781	Je ziet een aantal opmerkingen over wie wij zijn, hoe we bedoeld zijn hoe we functioneren, hoe we disfunctioneren.	3.68
782	Ik denk dat dat inderdaad vroeger in geloofstaal werd gebezigd en beschouwd.	4.29
783	Dan zegt Dirk De Wachter: Dat zijn we kwijtgeraakt, of de hemel is afgeschaft.	6.02
787	Maar ik denk dat hij wel iets blootlegt van wat mensen tekortkomen of missen in seculiere tijden.	4.57
788	En dan hoopvol zich tot jou wenden, leer mij mijzelf begrijpen verlos mij van mijn rafelranden en maak me gelukkig.	3.46
789	Maar leggen we dan niet een veel te zware last op jouw schouders?	5.61
791	En of daar ook op gereageerd kan worden op een manier zoals in mijn geval dan een priester daarop zou kunnen reageren.	4.55
792	Want als ik ga biechten, dan word ik door de priester die zit daar dan als vertegenwoordiging van God eigenlijk wordt er tegen mij gezegd: Wat mooi dat je tot mij bent gekomen in al je eerlijkheid en openheid en gebrokenheid.	3.65
793	En toch mag jij er zijn en ben jij geschapen in Gods evenbeeld en zijn geliefde dochter.	3.73
794	Dus gaat heen, zondig niet meer, maar je bent vergeven.	3.55
795	En ik vraag me af of zo'n liefdevolle, persoonlijke, innige boodschap Dat missen wij.	3.59
799	Religiositeit in brede zin, het deel zijn van de gemeenschap en de persoonlijke beleving ook die kunnen helpen om je veerkracht te versterken.	7.05
800	En psychiaters kunnen, denk ik, geen mensen gelukkig maken.	14.08
801	Misschien is het ook niet de vraag waarom ze die dingen zeggen maar waarom de samenleving zoveel behoefte heeft aan die antwoorden en op zoek is naar mensen die dit soort dingen zeggen.	5.4
804	Maar kunnen we niet veel beter als psychiaters ook uitleggen dat mentale gezondheid niet betekent dat je niet altijd worstelt, dat je ook last van somberheid kan hebben.	42.21
805	Dat we er ook iets aan kunnen doen, dat je het concreet kunt maken.	4.35
807	Waarom is de GGZ nog steeds zo georganiseerd dat we lange wachtlijsten hebben?	70.64
808	Waarom accepteren we dat mensen met ernstige depressies een jaar op de wachtlijst moeten staan en dat elke dag vijf mensen een einde aan hun leven maken?	73.56
810	Het lijkt blijkbaar alsof mensen met psychische problemen een soort tweederangs patiënten zijn.	16.0
812	En daar ligt volgens mij veel meer de urgentie om daar wat aan te doen.	3.8
819	Geen trauma's opgelopen van deze uitzending voorlopig.	4.81
822	Die gaat morgen naar de dominee, niet naar de psychiater.	13.37
825	Dan is het alweer de een na laatste uitzending van Dit is de Week.	6.53