Een Vandaag 🇳🇱

_id	69b996a1e260e6744b56bf18
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6163/afspelen
datetime	2026-03-17 18:30:00
description	Amerikaans veiligheidsalarm Nederland na aanslagen; hoeveel zorgen moeten we ons maken? * Damwanden verouderd en nog veel duurder om aan te pakken * Waar gaat de gemeenteraad nou eigenlijk over? * Nederland traint Oekraïense militairen

 

Statements

idx	statement	score
1	Risico's op instorting, scheuren en gaten in het hele land.	90.84
2	Ambassade VS waarschuwt Amerikanen in Nederland na de drie explosies bij Joodse doelen.	90.05
6	Het zijn misschien wel de meest onderschatte verkiezingen.	5.14
10	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
11	Nog eens 16 miljard euro extra is er nodig om onze kades te redden.	42.21
13	De verouderde kademuren zijn in slechte staat en het instortingsgevaar wordt met de dag groter.	90.96
14	En het opknappen van onze infrastructuur was al zo'n langdurig miljardenproject.	67.93
15	We hebben in totaal ongeveer 2 kilometer lengte aan havenkades.	13.95
16	Dat zijn damwanden die in de loop van de jaren geplaatst zijn.	10.44
18	En sommige zijn op vervelende plekken onder water doorgeroest.	41.04
19	Uit de laatste inspectie bleek dat de veiligheid in het geding is.	17.96
21	We zijn op Urk, zoals dat heet, om precies te zijn in de gemeentehaven op de Burgemeester J. Schipperkade.	4.75
22	Een van de vele locaties in Nederland waar het overgrote deel van de kademuren zo slecht is dat het gemeentebestuur recent besluit om in te grijpen.	76.73
23	Als je een damwand hebt die misschien het risico heeft dat die los komt onderaan, daar zijn stortstenen tegenaan gegooid.	6.29
24	Dus vaak is dit een meter of vijf diep zeg maar, in één keer van de kade naar beneden.	5.03
25	Die zijn er tegenaan gegooid om te stabiliseren voor de tegendruk.	5.67
29	De schade is dat gewoon totale vervanging aan de orde is.	6.71
31	Dus er is ook in beeld gebracht: Wat is het ergste eraan toe en wat minder erg?	4.42
33	Voor het jaar 2030 moet een aanzienlijk deel van ruim een kilometer vervangen worden.	51.88
37	Maar daar kan zo een marge van 30 procent op zitten bijvoorbeeld.	10.26
38	Ja, en dit is voor een gemeente van de omvang van de gemeente Urk financieel bijna niet te dragen.	20.93
39	Ik praat erover door met een van de makers onderzoeksjournalist Joost Lammers.	5.42
40	Voor Urk alleen gaat het dus al om 22 miljoen en in totaal om vele miljarden.	12.1
43	Wegen, bruggen en viaducten moet al bijna 300 miljard tegenaan.	64.61
45	Dat komt omdat we weinig informatie hadden over de kademuren.	7.67
46	Je ziet dat rekening nu wordt gepresenteerd en die moet snel worden betaald.	3.59
48	Je weet toch dat dit soort kades onderhoud nodig hebben?	4.96
49	Al die tijd was in het algemeen de onderhoud van infrastructuur het was sexyer om iets nieuws te bouwen dan onderhoud te plegen.	8.59
56	Het is dus belangrijk om de onderzoek naar te doen.	4.5
57	Dat het merendeel van de kademuren in Nederland oud en versleten is blijkt afgelopen jaren zowel in Amsterdam als in Utrecht.	29.82
58	Uit het niets storten delen van kademuren het water in.	11.15
60	Maar dat er iets moet gebeuren aan het onderhoud van de kades, is direct duidelijk.	3.97
62	En tegelijkertijd zijn ze ook gewoon aan het einde van hun levensduur.	4.71
63	De vervangingsklus is enorm want bijna alle kademuren zijn zwaar verouderd.	25.35
64	Om slimme keuzes te maken bundelen de Deltares en de TU Delft hun krachten.	8.24
66	Zij onderzoeken de daadwerkelijke staat van de kades.	4.35
67	Zo bepalen ze precies welke locaties per direct op de schop moeten en welke muren nog kunnen volstaan.	3.82
68	Het doel is eigenlijk dat je over langere perioden gaat meten.	4.42
69	En dan ga je die data analyseren want die zeggen iets over de huidige staat van de constructie.	5.69
70	En als je dat over een langere tijd test en je ziet dat die frequenties veranderen dan weet je: Hij wordt slechter.	12.29
71	Dan is dat een teken dat er toch iets aan de hand is.	4.37
72	Het onderzoek wordt uitgevoerd onder leiding van Mandy Korff universitair hoofddocent aan de TU Delft.	6.46
73	En als onderzoeker verbonden aan onderzoeksinstituut Deltares.	8.37
74	Hoeveel kademuren hebben we eigenlijk in Nederland?	10.75
75	We weten niet het precieze aantal maar we schatten ongeveer 1500 kilometer of nog een beetje meer.	6.43
77	Als je ook de wat lagere kades, beschoeiingen heten die, meeneemt die je ook heel veel langs kanalen bijvoorbeeld hebt dan gaat het misschien wel om 10.000 kilometer.	5.66
79	Ze zitten vaak onder de grond, langs snelwegen, havens en kanalen en zelfs in je eigen tuin.	10.85
80	Een damwand is een relatief dunne stalen of houten wand die puur bedoeld is om water en grond tegen te houden.	83.54
81	Een kademuur is een type damwand maar een zwaardere, massievere constructie van steen of beton waar vaak wegen op rusten en schepen aan afmeren.	80.14
82	Die ingewikkelde bouw maakt het vervangen van kademuren voor gemeenten meteen een stuk duurder.	58.11
83	Het is te groot om in één keer tegelijk aan te pakken.	4.82
84	Ja, we hebben niet genoeg mensen niet genoeg aannemers, niet genoeg ontwerpers.	4.02
85	En we willen ook niet de hele stad in één keer openleggen.	4.73
87	In het hele land zijn er nu al voorbeelden van locaties waar de problemen zijn ontstaan door scheuren, verzakkingen of gaten in kademuren.	19.69
88	Dit is een selectie van gemeenten waar de afgelopen jaren al problemen zijn geweest.	12.42
89	Uit onderzoek van EenVandaag blijkt nu dat de kosten voor het herstel van deze kademuren niet zijn meegenomen in eerder onderzoek.	26.08
90	Meerdere bronnen bevestigen aan EenVandaag dat het gaat om een extra bedrag van nog eens 16 miljard euro.	10.79
91	Hier zie je dus eigenlijk heel goed waar het misgaat.	4.47
92	Want we hebben een kade die langzamerhand de gracht inzakt.	5.93
93	We hebben om die reden ook een extra damwand moeten plaatsen over de hele linie gevuld met aarde om tegendruk te organiseren om dat verzakkingsproces een halt toe te roepen.	7.12
94	Omdat de kosten voor renovatie nu nog hoger blijken te zijn is het onderzoek van Deltares en de TU extra belangrijk.	25.49
95	Door heel precies te kijken naar de staat van de verschillende kademuren kan er veel beter worden bepaald wat direct moet worden vernieuwd en wat nog even mee kan. En dat scheelt geld.	4.82
96	Wij kijken dus in dit onderzoek naar: Ze staan er nu nog.	13.32
98	Dus je moet niet uitgaan van de levensduur op papier maar we proberen te kijken naar de echte levensduur.	3.69
99	Je moet echt in de praktijk kijken hoe die kademuur ervoor staat.	5.59
100	Ja, want je gaat hem natuurlijk niet weghalen als hij op papier niet meer goed is, maar in de praktijk nog wel.	4.68
101	Niet alleen Amsterdam, maar heel Nederland staat voor een gigantische opgave omdat het aantal kademuren, het aantal kilometers gewoon gigantisch veel is.	45.28
102	Als je alles wil vervangen, daar heb je en het geld en de tijd niet voor.	4.38
103	Dus als je toch de levensduur van enkele kan verlengen door middel van monitoring, heb je daar ontzettend veel voordeel uit.	5.93
104	Hoe voorkomen we dat we in de toekomst weer verrast worden door zo'n miljarden strop?	21.08
105	Het antwoord ligt misschien wel in de haven van Rotterdam.	3.72
106	Daar zitten de kademuren inmiddels vol met slimme sensoren en meetapparatuur.	17.56
107	In plaats van afwachten tot het misgaat vertelt de kade daar simpelweg zelf hoe het met hem gaat.	4.37
108	Zo'n kademuur is alleen al onder natuurlijke omstandigheden in beweging.	3.84
109	Hier hebben we ook nog te maken met dat er van die hele grote containerkranen bovenop staan.	4.94
110	Die zorgen voor enorme krachten waardoor ook vervormingen en dingen optreden.	12.95
112	Die zal je met het blote oog niet zien, maar die registreren wij wel.	3.61
113	Dit is een soort centraal punt waar alle data die wij in de kademuur opwekken en registreren, samenkomt.	3.55
115	En als er echt iets aan de hand is als er bepaalde signaalwaarden worden overschreden dan krijgt onze assetmanager een bericht van: Hee, er gebeurt wat, ga even op onderzoek uit.	14.67
116	Maar we zijn niet voor niets techneuten dus als het heel hard waait, kruipt iedereen wel achter de computer om te kijken: Hee, wat gebeurt er?	5.28
118	Pas als je meet wat er met je assets gebeurt, kan je ook ingrijpen.	7.0
119	En anders overkomt het je en dan ben je vaak te laat.	5.57
121	We hebben het gevraagd aan minister Vincent Karremans.	9.37
122	Hij zegt: zo'n risico-inventarisatie is heel goed maar ik heb geen geld om al het onderhoud te betalen dus hier ook niet voor.	9.93
124	Hij zegt: de gemeenten zijn verantwoordelijk en hij geeft soms zelfs een sneer.	7.19
125	Hij zegt dat gemeentes niet altijd genoeg gespaard hebben.	5.48
128	Het zou kunnen betekenen dat we vaker kades zien die zijn afgesloten of waar gaten in vallen.	11.21
129	En anders moeten gemeenten het geld ergens anders vandaan halen.	8.17
130	Dan kunnen we bijvoorbeeld meer gemeentebelasting gaan betalen of er wordt bezuinigd op bijvoorbeeld de bibliotheek of het zwembad.	15.93
131	En als het wordt uitgesteld, wordt het alleen maar duurder.	13.51
134	Dus als je nog vragen hebt, stel ze via 1v.nl/chat.	6.15
135	In nog geen week tijd drie aanslagen bij Joodse doelen in Nederland.	75.51
136	Bij een synagoge, een school, en een kantoorgebouw.	8.45
137	Het is reden voor de Amerikaanse ambassade om Amerikanen in ons land te waarschuwen voor mogelijk terreur.	29.16
138	Amerikanen in ons land kregen vanochtend allemaal dit bericht op hun telefoon.	21.0
139	De zorgen zijn groot over de drie aanslagen die we hier in een paar dagen tijd hebben gehad.	47.66
140	Ondernemers merken nu al dat er sinds het begin van de oorlog tegen Iran minder Amerikanen in Amsterdam zijn.	89.49
141	Ja, de laatste tijd zijn er zeker minder Amerikaanse toeristen.	84.31
144	Ik praat erover door Roy Hofkamp, onderzoeker bewaken en beveiligen.	6.94
145	Een serieus waarschuwingsbericht vanuit de Amerikaanse ambassade.	4.71
147	Ik denk dat wat we hier zien we hebben drie objecten waar serieuze aanslagen hebben plaatsgevonden.	6.31
152	Misschien ook in de video's die zijn gedeeld dat men het specifiek heeft over Amerikaanse en Israëlische objecten.	10.98
153	Dus de angst die we in de reportage zagen terugkomen is zeker begrijpelijk.	4.79
156	Dat zagen we een 2018 ook met de terreurdreiging in Arnhem.	24.57
157	Hebben daar een aantal aanhoudingen plaatsgevonden.	7.96
158	Dan voor een ander kan oproepen om waakzaam te zijn.	6.53
160	En het reisadvies is niet aangepast maar wel een waarschuwingsbericht.	17.93
161	Minister van Justitie David van Weel heeft vandaag gezegd dat alles erop wijst dat de verdachten van de aanslag in Rotterdam geronseld zijn, dat mogelijk Iran erachter zit.	63.1
164	Hij zegt dat er aanwijzingen zijn, maar er is geen bewijs.	8.04
165	Als daar sprake van is hebben we wel te maken met een groot probleem.	5.52
166	Dan is het een staat welke actor, in dit geval Iran die bedreigingen uit richting minderheidsgroeperingen in Nederland.	73.76
167	Nederland is een liberale democratische rechtsorde.	67.81
169	En in die rechtsorde is het van groot belang dat elke minderheid zich veilig voelt en veilig over straat kan. Maar er worden jonge jongens geronseld.	12.81
170	Ja, we zien hier dat er sprake lijkt te zijn van crime as a service, zoals dat genoemd wordt.	6.37
171	Jonge jongens worden geronseld om iets te doen in een westers land.	90.48
172	Dat betekent dat als de verdachten hier worden gepakt dat daarmee de dreiging nog niet helemaal weg is.	7.33
175	Er staan al enorme hekken rond die school, er is veel beveiliging.	7.86
180	We hebben in Nederland professionele veiligheidsdiensten.	8.6
183	Het is goed om te zien dat we in Nederland zien dat er groot is opgeschaald door de politie en veiligheidsdiensten om de verdachten te pakken.	14.35
184	En die verdachten blijven ook vastzitten werd vandaag bekend, twee weken langer in voorarrest.	8.99
187	En terwijl de opkomst vaak laag is zijn die verkiezingen een stuk belangrijker dan mensen wellicht denken, Rob.	4.98
188	Op Europese verkiezingen na zijn het onze minst populaire verkiezingen.	31.06
191	Lang geleden was de opkomst soms zelfs minder dan 15 procent.	14.32
192	Gemeenten proberen je al jaren uit te leggen dat het er écht toe doet.	10.91
193	De raadsleden van dezelfde partij zitten naast elkaar en vormen samen een fractie.	4.49
194	Gemeenten zijn misschien wel belangrijker voor je dagelijks leven dan Den Haag.	7.98
195	In principe heeft een gemeenteraad een machtigere positie dan bijvoorbeeld de Tweede Kamer.	38.95
196	Als de Tweede Kamer een wet bespreekt moet die ook worden goedgekeurd door de regering en ook door de Eerste Kamer.	14.48
197	Maar een gemeenteraad kan eigenlijk zelfstandig lokale wetten, verordeningen heten die dan, maken.	14.19
199	De landelijke politiek bepaalt vaak wát er moet gebeuren gemeenten bepalen hóé.	9.24
202	En dat doen ze onder grote druk, kijk naar het asielvraagstuk.	6.01
203	Gemeenten moeten het asielbeleid van kabinetten uitvoeren maar krijgen ook te maken met lokale wensen.	16.83
205	Dat komt vooral door een besluit van 10 jaar geleden.	6.7
206	De Nederlandse gemeenten worden vanaf 2015 verantwoordelijk voor grote delen van de langdurige zorg.	86.38
207	Deze decentralisatie gaat gepaard met termen als eigen kracht, meedoen, zelfredzaamheid.	4.29
208	De overheid treedt terug en het recht op zorg vervalt.	75.8
210	Maar volgens onze politiek duiders ging het er amper over terwijl gemeentes daar grote keuzes in moeten maken.	4.51
211	Sindsdien kunnen de regelingen per gemeente verschillen.	8.97
212	Zo kunnen mensen met vergelijkbare problemen in de ene gemeente wel huishoudelijke hulp krijgen en in de andere gemeente niet.	18.8
213	Ondertussen is er in verhouding steeds minder geld voor de lokale zorg.	49.06
217	Je weet, het ravijnjaar is uitgesteld, maar komt eraan.	6.37
220	Het ging veel over gemeentelijke belastingen als de OZB.	20.06
222	Rechts of links stemmen maakt in de praktijk niet zoveel uit omdat gemeenten door financiële nood weinig keuze hebben.	16.05
223	Dus die verschillen in tarieven tussen gemeenten waar je wel eens over hoort, zullen morgen niet ineens veranderen.	4.03
224	En verschillen in beleid tussen gemeenten is ook niet gek.	5.45
226	Het armoedebeleid in Wassenaar is iets anders dan in Nijmegen want het zijn gewoon verschillende gemeenten.	64.09
227	En het is maar goed ook dat je dan ook lokaal kan bepalen wat er nodig is.	4.44
228	De gemeente speelt dus een grote rol en toch komen we amper opdagen bij gemeenteraadsverkiezingen.	4.43
230	Volgens recent onderzoek betekent een hogere opkomst niet per se dat de uitslag ook representatiever is.	20.71
232	Je weet ook dat veel gemeenten zijn gefuseerd de afgelopen jaren om het bestuur efficiënter te maken.	6.97
233	Die fusies hebben effect op de gemeenteraadsverkiezingen.	11.5
234	Eigenlijk, na alle herindelingen zie je dat het ook niet echt bijtrekt.	4.59
235	Dus bij herindelingen die decennia geleden zijn geweest zie je nog steeds dat de opkomst bij verkiezingen achterblijft.	8.93
236	Dus het heeft echt wel een forse impact op het functioneren van de democratie.	7.84
237	Morgen kun je vanaf half 8 stemmen bij misschien wel de meest onderschatte verkiezingen van ons land.	6.02
239	Oekraïners die op geheime locaties getraind worden door de Nederlandse landmacht.	90.3
240	Tankbemanning, frontsoldaten en medisch personeel worden zo opgeleid om mee te kunnen doen in de oorlog tegen Rusland.	81.97
242	We zijn op weg in Zuid-Duitsland, in Beieren, naar een geheime plek naar een kazerne, waar het Nederlandse leger Oekraïners opleidt voor het front.	7.17
243	De loopgravenoorlog in Oekraïne maakt het evacueren van gewonden ingewikkeld en gevaarlijk.	90.99
244	Vandaag worden zo'n veertig Oekraïners hier getraind door Nederlandse instructeurs, om uiteindelijk over een paar weken, dienst te doen als verpleegkundige aan het front.	75.26
245	We leren hun bepaalde skills en drills zodat ze een collega die bijvoorbeeld een been verliest zo goed mogelijk kunnen behandelen zodat de kans op overleven zo groot mogelijk is.	30.62
246	Een aantal van de Oekraïners die hier worden getraind zijn vijftigers.	74.67
249	De angst voor Russische represailles tegen hen persoonlijk of hun familie maakt dat ze onherkenbaar willen blijven.	10.6
254	In deze groep van veertig zitten meerdere vijftigers.	6.97
256	En waarom moeten alleen de jongeren zich opofferen?	26.57
260	Er is een front, er zijn gewonden en er is een noodhospitaal.	15.81
265	Lena is een van de Duitse officieren die elke dag werkt met de Oekraïners.	26.11
268	Ze worden met een tablet aangestuurd door een instructeur en kunnen allerlei symptomen vertonen.	26.93
269	En zo kunnen de Oekraïense student-verpleegkundigen voor onverwachte problemen worden gesteld.	16.03
270	Nederland leidt Oekraïners op voor allerlei functies.	86.89
271	Frontsoldaat, tankbemanning, F-16-piloot en dus ook medics.	8.29
272	Opmerkelijk misschien, omdat we zelf geen ervaring hebben met een landoorlog met tienduizenden slachtoffers.	20.37
273	Er zit dan ook een andere kant aan: We leren aan en ván de Oekraïners.	6.43
275	We zijn ook in gesprek met de Oekraïners en leren veel van hen en passen daar onze trainingen op aan waardoor we steeds beter in staat zijn om die te geven.	9.0
276	Maar we nemen ook dat soort lessen mee om onze eigen krijgsmacht tegelijkertijd beter te maken.	8.11
279	Net als Andre is ze zelf tot de conclusie gekomen dat er geen andere keus was.	5.48
280	We spreken haar tijdens de korte onderbreking van de oefening.	3.82
281	Zes weken brengen deze opleiders door met de Oekraïners.	7.25
282	Daarna wordt er afscheid genomen en wacht de oorlog.	4.79
283	Andre en Daria hebben maar één doel: Vechten tot de overwinning, met alle risico's van dien.	4.81
284	Maar hoe is het voor de opleiders die de risico's kennen?	8.54
288	Als ik voor mezelf spreek probeer ik gewoon een professionele afstand met de cursisten te houden.	3.51
289	Want de kans dat ze het niet overleven is aanwezig natuurlijk.	6.37
292	Heb je vragen over dit verhaal of andere onderwerpen in deze uitzending?	4.6