Een Vandaag 🇳🇱

_id	6a3abb91881d9c4db7d07621
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6330/afspelen
datetime	2026-06-23 18:30:00
description	Ruim helft jongvolwassenen komt moeilijk rond, waar ligt dat aan? * Fatbike en bestuurder onder de loep: wie draait op voor de schade? * Code geel in groot deel van het land: werken die weercodes? * Wat doen social media nou echt met het brein van jongeren? Dat wil deze wetenschapper onderzoeken met hersenscans

 

Statements

idx	statement	score
0	888 De belastingbetaler draait vaak op voor de schade door opgevoerde fatbikes.	69.0
2	De helft van de jong-volwassenen heeft moeite om maandelijks rond te komen.	91.01
3	Een familie stichten gaat niet want je kan niet uit je appartement komen die je als student nam.	43.68
4	Je blijft lang studeren zodat je het appartement kunt behouden.	5.24
5	Als je pech hebt met een baan zoeken dan zit je daar vast.	9.94
11	Dit is AVROTROS met EenVandaag LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.51
12	Wie betaalt de schade als je wordt aangereden door een opgevoerde fatbike?	47.38
13	De afgelopen twee jaar heeft de overheid ruim 2 ton uitgekeerd aan slachtoffers van ongevallen met die illegale fatbikes.	72.7
14	Uiteindelijk moeten bestuurders van die fiets dat betalen maar die zijn daar níet voor verzekerd.	28.06
18	Dan moet je denken aan materiele schade, maar ook letselschade.	8.77
20	Misschien rijd je iemand per ongeluk arbeidsongeschikt.	30.05
21	Wij hebben navraag gedaan bij het Waarborgfonds Motorverkeer.	8.88
23	Zij schieten voor, als jij zo'n schadeclaim niet kan betalen.	43.41
24	De afgelopen 2 jaar hebben zij in 20 zaken een bedrag van in totaal 231.000 euro voorgeschoten.	12.98
27	Jij zegt 20 zaken, maar we horen toch dágelijks over ongelukken met fatbikes.	8.46
30	Ik heb navraag gedaan bij het Waarborgfonds waar dat aan ligt.	6.46
31	Zij zeggen dat er veel meer claims bij hen binnenkomen maar dat het vaak lastig te bewijzen is dat een fatbike is opgevoerd.	19.54
32	Als je iemand aanrijd zijn er mensen die doorrijden.	83.28
33	De eigenaar van zo'n opgevoerde fatbike draait er dus voor op.	8.6
35	In principe is een aansprakelijkheidsverzekering genoeg als je een fiets, elektrische fiets of fatbike koopt.	16.36
36	Alleen zodra jij je fatbike opvoert, waardoor die harder kan dan 25 kilometer per uur, dan word je voertuig niet meer als fiets maar als motorvoertuig beschouwd.	53.9
38	Dus rijden veel fatbikers onverzekerd rond want veel jongeren voeren hun fatbike op zag ik afgelopen week ook bij een politiecontrole in Amsterdam.	67.99
49	Met een rollerbank controleert de politie de snelheid van tal van fatbikes.	33.46
50	Die mogen maximaal 25 kilometer per uur gaan, maar veel fietsen blijken opgevoerd.	11.12
53	Je gaat soms richting de 45 km per uur en soms zelfs daarboven nog.	9.59
55	Maar we komen toch met enige regelmaat tegen dat ze tussen de 30 en 40 per uur qua snelheid gaan.	7.46
60	En zo'n boete van 300 euro is nog het minste financiele risico wat je loopt op zo'n opgevoerde fatbike.	7.1
63	Dat betekent dat de bestuurder van de fatbike of afhankelijk van de leeftijd de ouders de schade zelf moeten vergoeden.	23.83
65	Onder de 14 zijn de ouders verantwoordelijk voor het kind.	52.78
67	Dus stel: je veroorzaakt zo'n ongeval als 15- of 16-jarige op een opgevoerde fatbike dan kan je voor je volwassen leven tienduizenden euro schuld hebben?	74.58
69	En bij DAS zien ze meer en meer slachtoffers die een letselclaim indienen, na een aanrijding met een fatbike.	80.43
72	Als bewezen wordt dat het ongeluk is veroorzaakt door een opgevoerde fatbike kan dat flink in de papieren lopen.	31.51
74	Iemand komt misschien thuis te zitten omdat hij niet meer kan werken.	6.31
77	Dan kan dat zomaar in de tienduizenden euro's lopen.	6.66
83	Stel dat je een ongeluk gemaakt op een opgevoerde fatbike dat betekent wel dat je de schade aan het slachtoffer moet betalen.	27.85
86	Wat ik heb gelezen: hier in Nederland zijn fietsers heel goed verzekerd.	23.87
88	Maar als je een fatbike opvoert dan wordt het als motor gezien.	35.43
94	Het blijkt dat een kwart van de jongeren weet dat je niet verzekerd bent bij een ongeluk als ze een opgevoerde fatbike hebben.	90.97
95	Maar een kwart is eigenlijk best weinig als je kijkt naar het aantal jongeren die een fatbike heeft.	89.44
96	Los daarvan zijn boetes en de inbeslagnames van fatbikes veel bekendere maatregelen onder jongeren.	75.53
98	Uit een onderzoek onder 900 jongeren bleek dat een kwart van de jongeren op een opgevoerde fatbike reed.	88.33
99	Dan reken ik even snel: dan hebben we het over tienduizenden misschien wel 100.000 opgevoerde fatbikes?	27.34
102	Ik was verbaasd dat ik dit filmpje tegenkwam op TikTok.	9.74
105	Ik heb gevraagd aan jongeren waar ze hun informatie over fatbikes vandaan halen.	14.1
113	Met een paar drukken op de knop kun je zo naar 50 km per uur.	10.91
116	Bij veel fatbikes is het dus een fluitje van een cent om 'm op te voeren.	11.59
124	Gezien hij minderjarig is komen we ook bij ouders uit.	28.04
130	Dat betekent dat er proces-verbaal wordt opgemaakt.	5.2
132	Gezien het om een minderjarig persoon gaat stellen wij ook de ouders in kennis.	3.98
133	Ook met de waarschuwing: mocht het nog een keer gebeuren want het is nog niet eerder bij deze fiets geconstateerd of bij de bestuurder, dan kan de fiets in beslag genomen worden.	14.09
134	Waarom wordt die fiets niet nu al in beslag genomen?	11.37
136	Op het moment dat iemand in overtreding gaat krijgt iemand wel de kans om het aan te passen.	7.29
137	Bij een tweede constatering is het klaar en dan wordt hij meegenomen.	3.87
139	In principe moeten ze naar een fietsenmaker gaan en daar kunnen zij het laten herstellen.	6.12
141	Op het moment dat ze hier gecontroleerd worden en we constateren dat die snelheid te hoog is dan moeten ze verder lopen en mogen ze niet verder gaan fietsen.	6.67
144	Die jongen stapt om de hoek gewoon weer op zijn opgevoerde fatbike.	29.21
147	Vroeger als er een controle was ging ik ook weer verder fietsen.	3.6
149	De jongeren kunnen met die fiets gewoon wegfietsen.	88.64
157	Het aantal 18 tot 30-jarigen dat niet genoeg heeft aan hun maandinkomen, nam in twee jaar tijd met 35% procent toe.	84.89
158	Geldzorgen nemen voor die leeftijdsgroep, het snelst toe.	79.75
160	Mensen krijgen daar soms fysiek last van, mentaal veel stress van.	57.53
161	En wat we vooral ook zien, is dat mensen het toch lastig vinden om erover te praten.	6.91
163	Ze werkt voor Geld Fit, club opgericht om mensen grip op hun financiën te geven.	8.06
164	Vandaag trekt ze met de 'Laat geen geld liggen-camper' rond in Helmond om met juiste jongvolwassenen te praten over geld.	8.03
165	Er wordt altijd een korte contract aangeboden, zeg maar.	5.77
166	Je wordt natuurlijk wel sneller aangenomen bij de werkgever, maar dan ben je wel sneller ook weg.	5.43
168	Want je kan niet uit je appartement komen die je als student hebt genomen.	35.98
169	Je blijft langer studeren, zodat je dat appartement maar kan behouden.	8.7
170	En als je dan pech hebt met een baan zoeken, dan zit je daar gewoon vast.	4.91
171	Ik heb wel hele lieve ouders, dus als het echt fout zou gaan dan hebben mijn ouders wel gezegd van: er is een buffer, maar probeer het zelf eerst alleen.	3.59
175	Alles is heel duur geworden, dat weten we allemaal.	23.13
179	En tegelijkertijd, met name bij jongvolwassenen, is vaak het inkomen gemiddeld wat lager.	70.52
181	En je moet er ook aan denken dat als je voor het stage loopt, zeker vaker nog in het mbo, is dat niet betaald.	14.06
182	Dus op die manier is het best wel moeilijk om dat huishoudboekje eigenlijk goed in balans te houden.	5.19
183	Het is moeilijk om te sparen, zeker als allerlei dingen in je leven voorkomen.	4.25
184	Je hebt in één keer geld nodig om een huis te kunnen kopen.	72.86
185	Dat moet je dan jaren opsparen, maar als je huur steeds hoger wordt en je hebt geen geluk dat je een sociale huurwoning hebt dan kun je bijna niet sparen.	8.29
187	En zeker als je nog wat wilt leven, zeker op onze leeftijd.	4.14
189	Vraag is, geeft die groep van 18 tot 30 jaar dat geld ook niet veel te makkelijk uit?	14.27
190	Ik denk wel dat we in de huidige situatie waarin geld zo digitaal is en dat je het minder voelt, minder in je portemonnee zit en ook gezien alle mogelijkheden zijn om achteraf te betalen dat het moeilijk is om grip op je geld te houden.	5.97
191	Dus ik denk wel dat het een extra uitdaging vormt nu.	4.05
192	En wat we met name ook aan de bel-lijn zien is dat jongeren ook achteraf betalen gebruiken, omdat ze geen geld hebben om boodschappen te doen.	84.76
195	Tegenwoordig wordt er ook makkelijker gedacht over geld.	19.62
197	Maar als je die mentaliteit hebt, dan gaat je geld wel op.	5.27
198	Hier bij mij Mattias Gijsbertsen directeur van Het Nationaal Instituut voor Budget-voorlichting NIBUD.	5.54
199	Hebben jongeren het financieel ooit zo zwaar gehad?	35.41
201	We zien een kentering ten opzichte van wat we de afgelopen jaren hebben gezien.	5.35
203	De groep van jongvolwassenen is een kwetsbare groep.	90.42
204	Waar komt de sterke toename bij die jongvolwassenenen vandaan?	56.25
206	Als de prijzen stijgen en mensen hebben geen inkomensverhoging meegemaakt en ze hebben te maken met hoge vaste lasten dat zie je ook in de reportage terug dan gaat het knellen.	28.7
209	Vooral bij mensen met een laag inkomen bij huurders en mensen met onzekere inkomsten.	81.41
211	We hebben vaak van dit soort berichten gehoord de laatste jaren.	5.93
213	Er zijn mogelijkheden voor jongeren om hulp te krijgen.	77.58
220	Als je bent aangewezen op particuliere huur of je cliënt niet verduurzamen of je bent chronisch ziek dan heb je geen keus.	48.73
221	Die persoonlijke situaties die veel voorkomen daar wordt geen rekening mee gehouden.	3.8
223	Code geel in een groot deel van ons land, code oranje in Engeland en code rood in Frankrijk.	36.0
234	Iedereen kan dan last krijgen van uitdroging en oververhitting.	76.42
236	Dan is de hitte mogelijk maatschappijontwrichtend en mogelijk levensbedreigend.	12.8
243	Dan is het minstens drie dagen achter elkaar 34 graden.	11.55
248	En als daarvan 60 procent voldoet aan het criterium dan zeggen we: er komt een code oranje.	19.69
250	Maar de hete Europese zomer van 2003 liet zien dat ze nodig waren.	6.37
253	In Nederland bezweken zeker 1400 mensen door de hitte.	62.52
254	Voor die tijd werd die hitte nog vooral als mooi weer gezien.	4.72
255	Maar die zomer en die van 2006 zorgden ervoor dat we in 2010 per provincie weercodes kregen.	7.88
257	Er komt een nieuw systeem, waarmee er nog preciezer, nog lokaler kan worden gewaarschuwd.	4.76
258	Soms weet je van tevoren dat een extreme weerverschijnsel zich op kleine schaal voordoet, kleiner dan een provincie.	4.14
259	Dan kan er bijvoorbeeld een regenbui in het noorden van Gelderland komen.	23.59
260	Dan hoef je in zuiden van Gelderland in de Betuwe geen code oranje te geven.	22.26
262	Met steeds extremere hittegolven worden waarschuwingen steeds belangrijker.	78.7
267	Het aantal doden door hitte zou zelfs met een kwart dalen.	70.08
268	Opvallend: een uitgebreid hitteprotocol is niet effectiever dan een simpel code geel of oranje.	53.44
269	Omdat mensen ook dan al bewuster worden van de risico's.	7.59
271	Dus al die codes voelen soms misschien wat veel en overdreven, maar ze werken wel.	3.54
272	Steeds meer landen verbieden sociale media voor jongeren onder de 16.	90.0
273	Omdat sociale media verslavend zijn, en de hersenen van kinderen aantasten.	90.66
275	Wetenschapper Roshaan Cools mist wetenschappelijk bewijs en wil daarom graag een groep mensen in de hersenscan leggen.	13.14
278	Tijdens een MRI-scan kan ze het ene na het andere filmpje aanklikken van TikTok en Instagram.	38.16
280	Je ziet hier gewoon het geprikkelde brein in actie.	4.36
281	Je zou het misschien niet verwachten maar wat er precies gebeurt in de hersenen weten we niet.	4.74
284	Roshan Cools is hoogleraar en directeur van het Donders Centrum.	16.12
285	Ze wil dolgraag uitzoeken of sociale media echt verslavend zijn en zelfs je brein kunnen veranderen, zoals vaak wordt beweerd.	66.07
287	Het is niet zo verrassend, maar wat veel mensen denken is dat dit gepaard gaat met dopamine-afgifte in het brein.	45.3
290	Maar het verhaal is natuurlijk dat te veel dopamine leidt tot verslaving.	67.32
292	Daarvoor moeten we andere scans doen, PET-scans waarmee we dopamine direct kunnen meten in het brein.	86.82
294	Eerst even naar Felice en haar vriendinnen, die ook 15 zijn.	6.3
295	Net als veel andere tieners zijn ze verzot op Snapchat en scrollen ze zich suf op sociale media.	90.6
302	Er zijn zoveel grappige dingen die je aan elkaar wil doorsturen.	4.57
303	Dus het brengt ook echt wel wat, die sociale media?	7.9
306	Ik heb best wel vaak dat ik tegen mijn vader iets zeg.	4.09
312	Roshan Cools bedacht samen met documentairemaakster Martien Berendsen een experiment waarbij de meiden elf dagen lang van hun socials afgingen terwijl een collega vragen stelde en testjes afnam.	8.77
313	We hebben metingen gedaan van cognitief functioneren mentaal welbevinden en ook een taakje waarbij we kijken naar hoe ze op prikkels reageren.	72.45
314	De verschillen met en zonder sociale mediagebruik zijn opvallend.	15.45
315	Ze sliepen gemiddeld 49 minuten per nacht langer in de periode zonder sociale mediagebruik.	86.94
316	Daarnaast hadden ze een betere stemming waren ze meer gemotiveerd konden ze hun aandacht er beter bij houden en waren ze duidelijk minder prikkelgevoelig.	4.78
317	Ook trouwens dat ze minder drang hebben naar social media-gebruik.	5.9
319	Je verwacht, en zij verwachten dat zelf ook wel dat ze de eerste dagen heel veel zin zouden hebben in sociale mediagebruik, maar dat dat ook gewoon afneemt.	4.76
322	Maar ja, dat was al snel dat ik zelf een beetje de drive vond oké, ik heb superveel tijd.	3.4
323	Ik ga andere dingen doen dan op mijn telefoon zitten.	4.81
325	Het zijn vijf dagen, maar het telt wel echt sterk dat je dacht van wow, ik slaap wel echt heel lang nu opeens.	3.57
330	Ja, dat je eigenlijk beter niet op social media kan zitten.	5.62
331	Roshan Cools is niet alleen hoogleraar maar ook moeder van een kind van tien en veertien.	8.08
332	Wat mij vooral opvalt is dat als zij lang op hun telefoon gezeten hebben en ze moeten stoppen om wat voor reden dan ook dan is de stemming niet best.	4.67
336	Dus dat is een hypothese en dat zou ik heel graag willen testen.	4.46
337	En het zal ook niet zo ernstig zijn als heroïne of cocaïne of amfetamine.	10.87
338	Het gaat hier echt over een andere orde van grootte.	4.12
341	Het is niet zo verrassend dat dat onderzoek nog niet is uitgevoerd want dat is ontzettend duur.	5.36
343	Het experiment zonder socials is alweer even geleden.	4.97
344	Bijzonder was het moment dat ze er weer op mochten.	3.65
354	Kinderen onder de zestien jaar in het Verenigd Koninkrijk mogen vanaf volgend jaar niet meer op social media.	86.22
355	De Britse regering vindt apps als Snapchat en TikTok niet goed voor jonge kinderen.	90.06
357	Ik snap het wel, want het wordt wel steeds extremer, telefoongebruik.	5.65
362	Want als je op de middelbare school gaat, is het wel gebruikelijk dat je dan op social media zit en dat je dan vooral contacten legt met andere mensen.	11.29
363	Ik denk dat je het gewoon minder moet doen, in plaats van niet.	4.19
364	Want het is gewoon onze generatie, dus je moet er gewoon mee leren omgaan, denk ik.	4.61
365	Of sociale media écht schadelijk zijn, dat weten dus we nog niet.	10.89
366	Tóch wil staatssecretaris Willemijn Aerdts dat er Europees beleid komt.	17.84
367	Hoe kijkt ze naar dat onderzoek naar de schadelijkheid van sociale media?	42.65
368	Ik denk dat het belangrijk is dat dat onderzoek wordt gedaan en gelukkig hebben we ook fondsen binnen de overheid waar ze daarvoor een aanvraag kunnen doen.	5.08
369	Is het een optie om hier los geld voor vrij te maken of op een andere manier te regelen dat dit onderzoek gedaan kan worden?	24.04
370	Dit zijn hele technische vragen die ook naar die onderzoekspot en naar mijn collega's kijken maar ik vind het wel heel erg belangrijk dat juist op dit domein ook goed wetenschappelijk onderzoek plaats zal vinden.	4.81
371	Maar we willen daar ook niet op wachten want we hebben die risico's al wel gezien en we willen graag jongeren nu ook beschermen.	15.05
373	We willen dat graag doen door in Europa een minimum leeftijd voor het gebruik van sociale media af te spreken.	5.63
374	Maar waarom wilt u dat eigenlijk op Europees niveau regelen?	5.43
375	Want u zou ook gewoon als staatssecretaris in Nederland kunnen zeggen: Wij stellen een minimum leeftijd in.	7.89
376	Ja, dat zou kunnen maar dan krijg je een soort lappendeken van 27 aparte wetten en regelgeving.	4.73
377	Terwijl wat we natuurlijk juist willen is die sociale media een veilige plek voor jongeren gaan maken.	13.69
378	En dan is het ook veel makkelijker als we als Europese landen met z'n allen een vuist kunnen maken, ook richting de platforms.	5.4
379	Los van dat u vindt dat er een wet zou moeten komen op Europees niveau kunt u als staatssecretaris natuurlijk ook al een boodschap hebben richting ouders met kinderen in deze leeftijdscategorie.	20.48
381	We hebben een campagne Blijf in Beeld waar we ouders oproepen om met hun kinderen in gesprek te blijven over wat ze nou online zien.	24.66
382	En er zijn natuurlijk richtlijnen als het gaat om hoeveel tijd kinderen op een scherm mogen zitten.	39.58
383	En wij raden ook al aan als overheid om die minimum leeftijd van 15 te hanteren.	11.05
384	U zou ook kunnen zeggen: ouders let op dat u dit niet aanbiedt aan uw kinderen onder de 15 of 16, bijvoorbeeld.	31.25
386	We vragen dat aan ouders, maar ook aan jongeren zelf.	8.05
387	Alleen ik vind het wel te makkelijk om die verantwoordelijkheid alleen maar bij de ouders neer te leggen.	4.49
388	Dus vandaar ook dat we dit ook wettelijk willen regelen.	4.42
389	Maar ik geef die ouders graag een steuntje in de rug.	3.85
390	Over twee weken praat de Europese Commissie verder over zo'n minimumleeftijd voor social media.	31.77