Een Vandaag 🇳🇱

_id	6a454791881d9c4db7ee732a
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6347/afspelen
datetime	2026-07-01 18:30:00
description	Nederland door plannen van dit kabinet van 'stikstofslot'? Twee derde denkt van niet * PFAS in moedermelk: moeten we ons zorgen maken? * Gevangenisstraffen voor jongeren in Zweden, kan dat hier ook? * Keti Koti wordt ook lokaal meer herdacht en gevierd

 

Statements

idx	statement	score
3	Borstvoeding voor baby's blijft het advies, ook als er teveel PFAS inzit.	90.81
4	Het advies is: Ja, zeker, juist misschien in deze omstandigheid.	7.13
5	Te veel PFAS in het lichaam tast het immuunsysteem aan.	91.06
6	Borstvoeding is nou juist iets wat het immuunsysteem helpt versterken.	88.33
7	En: Jonge criminelen opsluiten in een gevangenis voor volwassen, is dat een goed idee?	31.11
8	In Zweden gaan ze dat vanaf vandaag doen, ik leg je zo uit waarom.	6.62
10	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
11	Terwijl buiten de boeren op de trekker protesteren krijgt het Kabinet in de Tweede Kamer de handen juist op elkaar.	12.87
12	Een meerderheid steunt de stikstofplannen die nu op tafel liggen.	75.53
13	Op dit moment wordt daar over gedebatteerd, dus we gaan naar Den Haag.	3.95
14	Joost Vullings, het debat is nog bezig maar die meerderheid wordt dus gehaald?	31.46
16	Hier de deze week maakte pro al bekend de plannen te kunnen steunen.	12.12
18	De zetels zijn in de Tweede Kamer maar in de Eerste Kamer is ook steun nodig.	11.79
19	Er komen wetten en plannen die steun nodig hebben van de eerste en de Tweede Kamer.	8.74
24	Eerder haalden dit soort plannen de eindstreep niet.	5.12
26	Misschien juist omdat de eerdere plannen mislukten.	4.95
31	Heel veel projecten liggen stil vanwege de stikstofproblematiek.	87.1
33	Toen het zeven jaar geleden begon waren het alleen de natuurorganisaties dringen aan op snelle oplossing.	5.14
34	Maare nu ook werkgeversorganisatie VNO/NCM en Bouwend Nederland.	7.87
35	Kortom, er zijn dus ook enorme economische belangen.	4.79
37	En PRO Misschien dat de plannen een aantal jaar geleden wel door hem werden afgewezen maar nu willen ze steunen.	8.84
38	Er is dus draagvlak, maar dat betekent niet dat iedereen in Den Haag gelukkig is.	4.27
40	Heeft u oook uw koeienbroek aangetrokken voor vandaag?	4.18
43	Maar ik heb hem ook speciaal voor vandaag aangetrokken.	3.57
44	Haar partij bestaat bij de gratie van het platteland.	6.82
45	En zij heeft als doel Om die natuur een boost te geven.	5.83
46	Om ook de boeren gelukkiger te laten worden in Nederland.	10.55
47	PRO steunt de nieuwe stikstofplannen van het kabinet en zorgt daarmee voor een meerderheid.	75.12
48	We hebben zeven jaar gepraat, zeven jaar gedebatteerd hierover.	4.9
50	Maar wel met één heel duidelijke eis: Er mag echt helemaal niks af.	4.27
51	Meneer Van Essen, is dit nou wat het is of kan er nog wat veranderen?	5.28
52	Ja, we hebben hier een pakket neergelegd wat een geheel is.	3.66
54	En ik ben vooral heel benieuwd hoe de partijen er vandaag over gaan spreken.	4.38
55	Minister Van Essen heeft 20 miljard in zijn zak voor de stikstofaanpak.	85.6
56	Zijn maatregelen, hoeveel koeien boeren mogen houden hangt straks af van het aantal hectare van een boerderij.	15.74
57	En rondom kwetsbare natuurgebieden komen zones waarin extra strenge maatregelen gaan gelden.	9.77
58	Dat alles in de hoop dat de overheid weer vergunningen af kan gaan geven aan boeren en voor het bouwen van woningen en wegen.	8.98
59	Meneer Grinwis, het stikstofprobleem lijkt eindelijk opgelost.	10.05
62	Ik denk dat een gerichte sanering in de buurt van natuur die het zwaar heeft, heel behulpzaam is.	5.29
63	Zeker als het in die zones bijvoorbeeld een veehouderij is die invloed heeft op die natuur.	15.71
65	Maar dat betekent niet dat je het hele land moet platwalsen met zones.	5.26
67	Nu even niet, maar net zag ik al Nieuw-Holland langsrijden.	4.57
68	Maar verwacht u echt grootschalige protesten zoals eerder ook het geval was?	6.55
70	Ik denk dat veel boeren ook wel murw gebeukt zijn, een soort gelaten.	5.12
71	Terwijl het debat op stoom komt rijden er zo'n 20 trekkers langs de Tweede Kamer.	10.27
73	Dat gaat de nekslag betekenen van duizenden boeren.	23.7
84	We gaan uit van de bestaande wetgeving maar die wet moet helemaal anders.	8.31
85	Dat zegt u nu al zo lang en het is nog steeds niet gebeurd.	4.17
86	Nee, nou hadden wij vier jaar gezeten dan hadden we niet al aan het gekomen.	4.28
88	De BBB heeft in de regering gezeten, heeft al het geld weggehaald wat voor stikstofbeleid gereserveerd was en helemaal niks opgelost.	76.11
90	Politiek is er dus steun maar de boeren om wie het gaat, zijn duidelijk minder enthousiast.	38.28
92	De verantwoordelijk minister en ook de politiepartijen zijn heel benieuwd: of er protesten komen en hoe fel die gaan zijn.	6.55
93	Men zegt het niet hardop maar men vindt het heel erg meevallen tot nu toe.	4.23
95	En met nog een kleine boerenachterban voelt dat ze het land in moeten voor tekst en uitleg.	3.87
96	Nou, ik wil het verhaal van Henri Bontebal wel eens horen over de stikstofproblematiek.	7.49
97	Drie dagen na de presentatie van de nieuwe stikstofplannen komt CDA-leider Henri Bontebal oog in oog met de boeren uit zijn achterban.	30.74
99	Deze plannen hier bij de boerensector neerleggen dat lijkt nergens op.	14.07
102	Ik denk dat dat voor een aantal agrariërs wel heel fijn zou zijn als er bijgestuurd kan worden.	4.43
122	Ik hoef er ook niet mee aan te komen dat ik bij het CDA zit.	4.0
126	Ik pak liever nu, daar ga ik eerlijk over zijn de pijn met alle moeite die het kost.	4.08
128	Die 20 miljard, ik heb het al eerder gezegd, die staat nu klaar.	8.57
129	En zodat we de komende tien, vijftien, twintig jaar beleid hebben wat we nu inzetten en langjarig volhouden omdat we niet elke keer weer iets anders gaan doen.	4.23
131	Bent u nu overtuigd van de plannen dat het echt niet anders kan?	6.4
136	Ik denk dat degenen die u zojuist hoorde Brabant, Friesland, Overijssel en hier ook een paar.	3.66
138	Nee, daar ga ik niet van uit dat zij overtuigd zijn.	3.78
139	Wat nu als u vanavond mensen niet heeft overtuigd van uw plan?	5.26
143	Ja, dan zullen de mensen teleurgesteld zijn in dit deel van het beleid wat ik verdedig.	3.93
144	Henri Bontebal begrijpt niet onze pijn en hij voelt niet onze pijn.	7.13
149	Voor mensen die op zoek zijn naar een woning, jonge mensen.	20.11
150	Mensen die een bedrijf hebben en die een elektriciteitsaansluiting willen.	13.09
151	Er zijn heel veel belangen die je als politicus moet behartigen.	4.43
152	En dat kan dus ook betekenen dat je op sommige plekken pijnlijke maatregelen moet nemen.	4.58
153	Mensen hier hopen dat er nog wat aangepast kan worden.	3.94
155	Kijk, er zullen meerderheden gezocht moeten worden in de Tweede Kamer.	4.6
157	Dan komen er aanpassingen omdat dat parlementair tot een meerderheid leidt.	7.71
164	Op Schiermonnikoog deden boeren vrijwillig vee weg.	89.77
166	Maar Daar is na vijf jaar nog geen natuurherstel uit voortgekomen.	6.92
167	En een van de oorzaken is dat daar hele populaties beschermde ganzen zitten te schijten.	83.69
168	En die schijten eigenlijk die stikstofruimte weer vol?	32.89
172	Ja, maar je moet wel even het hele bredere plaatje bekijken.	4.2
173	Als je kijkt naar grote natuurgebieden, zoals de Veluwe en je weet de stikstofuitstoot naar beneden te krijgen maar ook andere drukfactoren, zoals water, waterkwaliteit dan kan de Veluwe daar gewoon echt beter van worden.	54.0
175	Het hangt Het hangt natuurlijk van veel factoren samen omdat er meerdere drukfactoren zijn.	3.67
178	Ik heb niet een thermostaatknop Rozemarijn, de boeren zijn zeker nog niet overtuigd.	4.2
180	Jij hebt onderzocht hoe de leden van het Opiniepanel naar de plannen kijken.	5.41
181	Ja, er is veel verdeeldheid over de vraag hoe belangrijk die strenge maatregelen zijn.	6.13
183	Natuurlijk, Nederland moet weer open, dat vindt iedereen.	6.97
184	Toch is het maar de helft, 47%, die deze maatregelen belangrijk vindt.	10.23
188	Zij zeggen: Dit is beter voor de natuur en uiteindelijk ook voor de economie.	7.86
189	Het wordt alleen maar erger, dus we moeten nu doorbijten.	3.66
190	Maar die andere helft heeft meer het idee Ze hebben het over de hoeveelheid regels en eisen.	5.29
191	dat we geen stikstofprobleem hebben, maar een maatregelenprobleem.	18.91
193	Het zal je misschien niet verbazen dat het vooral rechtse kiezers zijn.	3.94
195	En in het kabinet zit ook een rechtse partij, de VVD en ook veel VVD-stemmers zijn hier negatief over.	23.6
198	En als onderzoeker dacht ik gelijk: Dit is wéér een onderwerp waar kiezers van de coalitiepartijen het met elkaar oneens zijn.	6.06
199	Of je de maatregelen nou leuk vindt of niet geloven mensen dat dit kabinet ons van het stikstofslot helpt?	64.73
202	65% denkt dat dit ons niet uit de crisis gaat helpen.	89.14
203	En hier zijn de stemmers van de coalitiepartijen het meer eens want zelfs veel CDA- en D66-stemmers geloven er niet echt in.	5.7
207	Ze hebben het gevoel dat de hele politiek er al jaren niet in slaagt om ook maar ergens een deuk in een pakje boter te slaan.	4.76
209	Maar mensen vrezen ook dat de rechter hier wat van vindt.	10.17
214	Joost, we horen van Rozemarijn dat er weinig vertrouwen is Maar er is wel een meerderheid.	6.26
215	Kunnen we het toch een politiek succesje noemen voor dit kabinet?	13.0
217	Ik snap alle voorzichtigheid van de mensen van het opiniepanel.	3.62
218	Maar Jetten en de zijnen hebben gezegd: we willen de grote problemen oplossen.	5.99
220	Het moet worden omgezet in wetten en er moet een meerderheid komen.	8.02
221	Maar er is een plan en daar is nu een meerderheid voor in de kamer.	9.47
222	Er is een gevoel van een soort momenten niet alleen in Den Haag maar ook bij veel belangenorganisaties dat het probleem moet worden opgelost.	4.52
223	Er lijkt een uniek tijdslot te zijn maar garanties geef ik niet.	4.25
228	Helemaal nu uit onderzoek van het RIVM blijkt dat in moedermelk teveel schadelijke PFAS zitten.	90.42
229	En toch vinden deskundigen borstvoeding nog steeds een goed idee.	13.05
230	Zolang wij die PFAS blijven produceren zal 't alleen maar oplopen.	14.09
235	Moedermelk bevat in één op de vijf gevallen te veel schadelijke PFAS-stoffen.	90.48
236	Moedermelk bevat in één op de vijf gevallen te veel schadelijke PFAS-stoffen.	90.48
240	Dat dat eigenlijk in ons hele lichaam, in het bloed en dus ook in melk, te vinden is.	6.25
245	Ik had het zelf niet verwacht, omdat ik altijd hoor dat moedermelk eigenlijk juist goed is.	5.38
246	*Olifantje in het bos* Ja, heeft u ook borstvoeding gegeven?	4.94
254	Je vindt ze in regenjassen, koekenpannen en cosmetica.	17.25
255	Fabrieken die PFAS produceren of er gebruik van maken stoten het uit via de lucht of het water.	90.93
256	En zo komt het uiteindelijk in ons lichaam terecht.	5.75
257	Het grote punt is dat de baby's eigenlijk al voor de geboorte dus als ze in de baarmoeder zitten, al blootgesteld worden.	83.15
258	Omdat PFAS ook heel erg bindt aan eiwit in bloed en die baby's krijgen dat al van de moeder.	90.67
259	En als ze dan helemaal geboren zijn, komt er ook nog een keer wat bij.	3.78
263	Het kan wel hun immuunsysteem aantasten waardoor ze bijvoorbeeld sneller infectieziekte krijgen.	90.02
264	We hebben ook niet op het constatiebureau of iets daar uitleg over gekregen dat het niet goed is.	13.51
265	Alleen maar dat het voordelen heeft en geen nadelen.	5.18
266	Dus, ja Ja, wij krijgen nu al meteen heel veel vragen vanochtend van bezorgde ouders.	3.62
267	Uiteraard vragen mensen zich af: Kan ik nog borstvoeding blijven geven?	7.55
268	Ja, onder andere is dat natuurlijk een van de vragen.	4.16
270	Het advies is: Ja, zeker, juist misschien in deze omstandigheid.	7.13
271	Want te veel PFAS in het lichaam tast het immuunsysteem aan.	90.84
272	En borstvoeding is nou juist iets wat het immuunsysteem helpt versterken.	86.08
273	We zijn nog niet op het punt dat we zeggen, nou doe maar minder met die moedermelk.	3.9
274	Het punt is, moedermelk zorgt voor een heel goede opbouw van het immuunsysteem.	87.59
275	PFAS tast juist het immuunsysteem aan, dus het is een beetje tegenstrijdig.	82.68
279	Want zodra er nog meer PFAS in de moedermelk komt zou dat advies wel eens kunnen veranderen.	51.06
280	Het onderstreept nog maar een keer.. dat wij gewoon een verbod op PFAS nodig hebben.	17.88
283	Dus als we zo doorgaan zonder verbod en blijven produceren dan hebben we wel uiteindelijk een probleem waar je bij dat soort overwegingen komt.	8.84
284	Maar voor nu is het voor de moeders die moedermelk willen geven is het niet zo dat de situatie verandert.	6.45
285	Heb je vragen over dit verhaal, stel ze dan via eenvandaag.nl/chat.	5.68
286	Steeds meer jongeren in Nederland worden verdacht van zware misdrijven.	89.98
288	En daar gaan de jonge criminelen vanaf vandaag naar reguliere gevangenissen.	15.27
291	De NCTV, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid komt met een waarschuwing.	18.12
293	Hij noemt ook een specifieke vorm, namelijk: Nihilisme.	13.55
296	En meestal kijken we dan naar ideologieën die daarachter zitten.	4.79
298	En hier hebben we te maken met een stroming die niet lijkt te worden gedreven of zeer beperkt door ideologie.	4.11
300	Het lijkt te gaan om het afkeuren en het zich afwenden van de samenleving.	5.03
301	En het proberen te vernietigen van die samenleving.	7.51
302	En zoals je al zei, Malou: In Zweden sluiten ze jongeren die zware misdrijven plegen zoals moord, mishandeling en verkrachting op in een reguliere gevangenis.	68.39
304	De vraag is dan: Helpt gevangenzetten tegen toenemend geweld door jongeren?	61.92
306	Daar zagen de afgelopen jaren een enorme stijging van bendegeweld door jongeren.	89.15
307	Het zijn jongeren die online worden gerecruiteerd door criminele bendes.	89.02
309	En nu zijn ze zo ten einde raad, dat ze ervoor kiezen om jongeren vanaf 15 jaar in een gewone gevangenis op te sluiten.	65.87
310	Het gebeurt overigens wel in een aparte vleugel van de gevangenis.	4.67
311	En ze hebben geen contact met de volwassen gevangenen.	13.6
312	Volgens deskundigen is dit een slecht besluit van de Zweden.	57.48
313	We weten uit onderzoek dat gevangenisstraffen soms ook averechts kunnen werken op recidieven.	70.6
314	En dat het veel beter werkt om misschien te combineren als het echt niet anders kan, maar in ieder te combineren als het echt niet anders kan, maar in ieder geval te combineren met pedagogische aspecten, leerbaarheid, training, interventies.	3.91
315	In Nederland is hebben we, net als in de meeste landen een speciaal jeugdstrafrecht.	78.47
316	Dat is in de loop der jaren aangescherpt maar we behandelen minderjarigen wel anders dan volwassen verdachten.	21.77
317	De maximale straf voor minderjarigen in het jeugdstrafrecht is twee jaar cel en jeugd-TBS.	51.38
319	Sinds een aantal jaar kunnen 16- en 17-jarigen ook berecht worden onder het volwassenrecht.	85.03
320	Op basis van onder andere de ernst van het misdrijf en de ontwikkeling van de minderjarigen wordt gekeken of dat nodig is.	6.16
321	Jongeren die een gevangenisstraf opgelegd krijgen, zitten die uit in een speciale jeugdinrichting en niet in een gewone gevangenis.	89.62
322	En dat lijkt redelijk te werken, als je naar de cijfers van de laatste jaren kijkt.	4.99
323	Sinds 2010 neemt de criminaliteit onder jongeren in ons land steeds verder af.	89.29
324	Op dit moment pleegt rond de 1,5% van de jongeren wel eens een strafbaar feit.	89.07
325	En daar zitten dus ook de veel minder heftige vergrijpen tussen.	3.73
327	Maar er is dus een kleine groep jongeren die steeds harder tekeer gaat.	12.93
329	Op dit moment doen we veel onderzoek ook naar preventieve interventies: Wat werkt om te voorkomen dat jongeren in bepaalde wijken of buurten betrokken raken bij die zware criminaliteit?	27.45
330	Aan de andere kant zijn er ook bestaande interventies voor algemene criminaliteit die mogelijk toepasbaar zijn op deze groep jongeren.	7.22
331	Genuanceerd verhaal, en in ieder geval geen panklare oplossing.	4.54
332	Maar het opsluiten van jongeren in gewone gevangenissen zoals ze in Zweden doen, lijkt in ieder geval géén goed idee.	23.44
333	In de grote steden is vandaag stilgestaan bij Ketikoti: De afschaffing van de slavernij.	13.5
334	In Amsterdam was de nationale herdenking in Den Haag en Rotterdam wordt nog volop feest gevierd.	5.88
335	Maar ook in kleinere steden en dorpen worden steeds vaker evenementen georganiseerd.	13.17
337	Ketikoti in de bibliotheek van het nuchtere Purmerend.	6.17
338	Een plek waar je het misschien niet direct zou verwachten.	4.5
339	Voor mede-organisator Jenny White-Caupin zorgt het voor onrustige nachten.	5.05
346	De ketenen zijn gebroken, maar de littekens blijven.	68.16
347	Jarenlang was Amsterdam het hart van de nationale Ketikotiherdenking en -viering.	8.67
348	Inmiddels wordt Ketikoti op steeds meer plekken in het land op kleinere schaal herdacht en gevierd, zoals hier in Purmerend.	7.36
349	Verandering begint in je manier van denken en in je manier van handelen.	10.13
350	Het is shocking om te merken dat de mensen om je heen niet het woord kennen.	5.71
353	Dat je al denkt: Daar gaat iets niet helemaal goed.	4.23
354	Dus die bewustwording, die kennis die hebben we gewoon nodig binnen Purmerend.	3.85
357	Niet alleen maar in de grote steden, ook in Purmerend.	9.74
361	Niet alleen maar in de grote steden, ook in Purmerend.	9.74
362	Ja, het voelt anders, want ik ben Ketikoti gewend in Amsterdam.	3.92
364	Dat had ik niet zoveel ideeën over, dat het echt zo erg was geweest.	3.81
365	We delen niet alleen het verleden, maar ook de toekomst.	4.4
367	En die komma betekende dat er onder meer 200 miljoen euro werd uitgetrokken om de kennis en bewustwording over het slavernijverleden te vergroten.	20.82
369	Inmiddels is ruim 106 miljoen euro besteed onder meer aan lokale activiteiten rond het slavernijverleden.	12.98
370	Ik zie steeds meer lokale herdenkingen en die worden ook steeds professioneler.	3.53
371	Dat is heel belangrijk, omdat er bij een groot deel van de bevolking geen bewustzijn is over wat er nou allemaal gebeurd is in het verleden.	7.44
372	Gisteren was Paulo Martina directeur van het Herdenkingscomité Slavernijverleden aanwezig bij de voorbereidingen van een Ketikoti-viering in Amersfoort.	8.84
373	Wat je in de witte wijken ziet is heel veel onbekendheid, maar ook angst.	3.79
380	Je ziet dat heel veel gemeentes daar nu meer in gaan doen.	4.9
382	Op lokaal niveau denk ik dat je je buurman sneller bereikt.	4.34
385	Maar nu op dit niveau, dat maakt het alleen maar aantrekkelijker.	4.14
386	Dus de mensen die hier in de buurt zitten: Kom en maak jezelf wijs en bewust en doe kennis op.	3.55
387	Ik wist niet dat Purmerend ook een verleden had met slavernijverleden.	12.97
389	Er zijn veel kinderen bij mij op school die echt niks weten over Ketikoti.	11.36
390	En die maken er grapjes over, maar ik laat hen gewoon.	3.55
391	En ik zeg, je moet één keer naar Ketikoti komen dan ga je zien wat dat betekent.	3.88
392	En toen zijn ze één keer gekomen, toen zijn ze gestopt daarmee.	4.98
393	Maar als je dan daar naartoe komt, dan verandert er heel veel.	4.3
394	Ik denk dat het me nu extra raakt, nog meer dan vroeger door de wereldpolitiek en hoe het er op dit moment aan toe gaat.	4.53
396	Premier Rob Jetten sprak onlangs met Zwart Manifest een organisatie die zich inzet voor gelijke kansen en de positie van de zwarte gemeenschap.	10.6
397	Nu heeft Rob Jetten onlangs gezegd: Er zal verder worden gewerkt aan het beleid van heling en herstel.	10.89
398	Ik vind dat heel positief, maar we zijn er nog lang niet.	3.84
399	Want je ziet bij gemeentes weinig aandacht aan achterstelling van mensen met een andere kleur.	29.23
400	Je ziet het op scholen, met schooladviezen zie je nog steeds dat kinderen een lager schooladvies krijgen.	78.16
401	Dus die structurele achterstand, dat moet eens een keer ophouden.	4.41
404	Als dit nu de aftrap is en we gaan tot acht uur door dan verwacht ik nog meer mensen maar dit, hier ben ik al supertrots op.	3.7