Een Vandaag 🇳🇱

_id	6a469911873255bb4c255890
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6350/afspelen
datetime	2026-07-02 18:25:00
description	Nieuwe tussentijdse toets voor rij-examens, slagen daardoor meer mensen? * Kwart jonge AI-gebruikers deelt meer met chatbot dan met dierbaren: 'Betere gesprekken dan met echte mensen' * Het stembiljet gaat er bij de volgende verkiezingen anders uitzien, deze gevolgen heeft dat voor jou als kiezer * Zomerreces begint bijna in Den Haag: dit is de tussenstand van het kabinet Jetten

 

Statements

idx	statement	score
1	Ze delen vaak hun diepste geheimen en gevoelens met chat.	6.77
2	Je rijbewijs halen wordt mogelijk nog duurder door verplichte tussentijdse toets.	21.27
5	En: ons stembiljet bij verkiezingen gaat er vanaf 2029 anders uitzien, Ja, er zijn wat proeven geweest en nu verandert 't stembiljet definitief.	48.46
9	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
10	Naar wie ga je toe als je een probleem hebt dat je met niemand durft te delen?	8.99
11	Maar liefst een kwart van de jongeren gaat dan in gesprek met AI.	89.47
12	Blijkt uit onderzoek onder het EenVandaag Opiniepanel.	29.75
14	AI is bijna niet meer weg te denken uit het leven van jongeren.	53.86
15	We hebben samen met Human ruim 1100 jongeren tussen de 16 en 35 ondervraagd en bijna de helft, 47 procent van deze jongeren raadpleegt hun bot dagelijks voor advies.	36.8
16	Over werk, studie, maar ook over persoonlijke dingen.	4.42
17	En dus bijna een kwart, 23%, zegt dat ze met AI zelfs zaken delen die niemand van ze weet.	44.14
19	AI bestaat nog maar heel kort, maar in die paar jaar is het zo goed getraind en ingespeeld dat panelleden zeggen: 'Ik heb vaak betere gesprekken met een chatbot dan ik met mensen zou hebben.'	9.06
20	Zelfs met mensen die dichtbij ze staan, zoals een partner, ouders of beste vrienden.	6.81
21	Veel jongeren hebben het gevoel dat ze tegen AI echt alles zeggen zonder de emotionele en sociale druk, de oordelen die contact met echte mensen met zich meebrengen.	88.99
22	AI is als een vriend in je broekzak, altijd dichtbij en lijkt als geen ander te begrijpen wat je bezig houdt.	13.1
23	Iemand zegt bijvoorbeeld: 'Als ik met AI overleg merk ik wél enthousiasme en interesse, wat ik van echte mensen niet krijg.'	7.23
26	Voor elk wissewasje, richten we ons tot de chatbot.	3.6
27	Het feit dat je dus zoveel persoonlijke dingen met een eigenlijk een rekenmachine want dat is een AI-taalmodel, het denkt niet, het rekent alleen.	5.32
28	En dat we dat nu zien als goed genoeg om mee te praten en ook sociaal mee te interacteren dat is toch wel een hele ingrijpende verandering.	5.67
30	Ze houdt zich bezig met AI en de impact daarvan, op onze maatschappij.	7.05
31	Dat jongeren zeggen: niemand begrijpt me beter dan ChatGPT.	76.87
32	ChatGPT begrijpt mij beter dan mijn ouders en dat is wel problematisch want zo'n chatbot praat alleen maar met je mee.	10.72
37	En als ze heel veel met een chatbot praten dan worden ze versterkt in die suicidaliteit.	83.27
38	Of als je een bepaalde politieke idee hebt, word je daarin heel erg versterkt.	5.04
39	Ik kan me voorstellen dat als je je eenzaam voelt dat je dan naar iets die menselijk terug praat dat je daar wel iets van vriendschap in kan vinden.	6.32
41	Ik zou toch altijd menselijk contact willen opzoeken.	4.12
48	Uiteindelijk kwam het goed maar het had niet gehoeven.	4.09
52	Maar ik ben me ervan bewust dat ik dat uiteindelijk niet wil.	3.68
53	We stellen vaker persoonlijke vragen aan een chatbot en die antwoord dan het meest voorkomende op het internet.	61.56
54	Beerends vreest dat als we die antwoorden ook gebruiken, dat we steeds meer op elkaar gaan lijken.	4.38
55	Dus alles wat het meest voorkomt op het internet dat zul je ook in de antwoorden van ChatGPT, van Gemini terugzien.	4.56
56	Maar dat hoeft helemaal niet te zeggen dat dat ook een goed antwoord voor jou is.	4.53
57	Joyce, je hebt ook in het onderzoek gekeken of mannen en vrouwen anders gebruik maken van AI?	57.24
60	Van alles wat je aan AI kan vragen, gaat het het vaakst over zakelijke zaken zoals werk of studie.	7.04
64	Vrouwen gebruiken weer vaker dan mannen AI ook als huisarts of psycholoog.	90.88
65	Ze delen vaker fysieke klachten, vragen voor relatie-advies.	86.25
66	14% van de mannen deelt ook mentale problemen, maar vrouwen twee keer zo vaak, 30%.	90.42
67	En, wat me opviel: als jongeren vertellen over hun AI-gebruik gebruikt bijna iedereen een mannelijk verwijswoord.	77.1
68	Dus ze zeggen bijvoorbeeld: 'Hij, AI dus, is altijd zo complimenteus'.	6.99
69	Maar zit het verschil alleen in hoe mannen en vrouwen AI gebruiken of reageert AI ook anders op hen?	32.13
71	Onze collega's ontdekten namelijk dat AI anders reageert op vragen van mannen dan van vrouwen.	74.8
74	In hoeverre gaat een chatbot mee in vooroordelen over mannen en vrouwen?	22.95
89	Maar bij mij gaat het echt over inkomen genereren, financiën en carrière.	3.86
90	En dat ik voor een stabiele financiële basis voor mezelf moet zorgen.	3.82
92	Oké, hij gaat er sowieso vanuit dat ik een relatie met een man heb.	5.25
93	Wie bij een AI-chatbot verwacht een neutraal antwoord te krijgen, heeft het mis.	47.62
95	Het baseert zich op alles wat er op het internet te vinden is.	4.68
97	En bovendien loopt de trainingsdata een flink aantal jaar achter.	7.44
100	'De beste taak die je als man op je kunt nemen, is de leiding nemen in het gesprek over de taakverdeling.'	4.5
109	'De enige taken die je als vrouw moet doen, zijn de taken waar je je jezelf bewust voor kiest.	6.6
112	'En die je in goed overleg met je naasten hebt afgesproken.'	4.72
113	Maar 'goed overleg', daarin neem ik dan als man de leiding, zeg maar.	3.5
124	'Een ambitieuze stap', noemt hij het wel, voor mij.	4.31
134	Nou, dat scheelt 100 euro, maar Nou, dat valt me nog mee.	4.89
139	Maar als ik eenmaal ben uitgenodigd, dan willen ze mij hebben.	3.51
142	Jongeren die hun wereldbeeld baseren op antwoorden van een chatbot krijgen dus te maken met seksisme en stereotypen.	89.74
143	Omdat vrouwen statistisch gezien lager inzetten of sneller onderhandelen, is een ijzersterke voorbereiding 't geheim.	20.09
151	Als we allemaal zo eerlijk zijn tegen AI, maken mensen zich geen zorgen over hun privacy?	28.74
152	Nee, dat is bij de meesten, 67%, niet echt top of mind.	30.54
153	Vooral omdat ze zeggen niets te delen wat ze niet in de openheid willen.	8.22
154	En jongeren zijn ook geneigd te denken: miljoenen chats dus dat ene chat van mij is echt niet relevant.	18.62
155	De minderheid, 31 procent, die zich wel zorgen maakt zegt vooral niet te geloven in de goede bedoelingen van techbedrijven.	69.05
156	En dan gooi je wel heel veel persoonlijk informatie in een black box.	3.78
157	En verliezen we ook niet iets aan intelligentie, sociaal en mentaal waar de deskundige ook wel voor waarschuwt?	10.36
159	Ik zie bijvoorbeeld ook dat vooral jongeren die van zichzelf zeggen niet zoveel vrienden te hebben geneigd zijn vriendschap te zoeken in AI, omdat dat veilig voelt.	17.91
161	En ik lees ook wel reacties van mensen die zeggen een schijthekel te hebben aan AI omdat ze merken dat het nadenken voor ze gedaan wordt en dat alle antwoorden die gegeven worden gemaakt lijken om hen gelijk te geven.	5.05
162	Ook zijn er wel zorgen over hoe slecht AI is voor het milieu.	80.9
164	Terwijl behoorlijk wat jongeren ook heel eerlijk zeggen dat ze eigenlijk niet meer zonder AI kunnen.	11.25
166	Heb je nog vragen bij dit onderwerp, dat kan op EenVandaag.nl/chat Van een half tafelkleed naar een A3-formaat: het stembiljet gaat veranderen.	13.87
169	Klopt, maar toen was het nog een proef in een paar gemeentes.	6.31
170	In 2029 wordt het kleine biljet definitief, en dat betekent dat dit formaat verhoudingsgewijs zo veel kleiner wordt.	6.76
171	Maar met alleen een kleiner biljet zijn we er niet.	4.07
172	De vraag is daarom: Hoe verandert dit de manier waarop we stemmen?	5.27
173	Eerst iets wat tijdens de proef met het kleine biljet opviel.	3.38
175	Een van de vraagstukken die speelde is dat er een iets hoger percentage ongeldige stemmen is.	35.85
176	En dat is natuurlijk iets waar we naar moeten kijken om te zorgen dat het naar beneden gebracht wordt.	4.2
177	In de gemeenten waar het nieuwe stembiljet werd getest lag het aantal ongeldige stemmen dus hoger dan in de rest van Nederland: 0,47 procent op de plekken waar werd getest, versus 0,27 procent in andere gemeentes.	52.18
178	En dat lijkt weinig, maar als je het omrekent naar de landelijke verkiezingen zouden dat 50.000 ongeldige stemmen zijn.	13.76
180	We spraken Henk van der Kolk, die er onderzoek naar deed.	9.51
181	De reden om het nieuwe stembiljet te gebruiken is vooral dat het veel makkelijker is in gebruik.	23.75
182	We kunnen het drukken, want die grote stembiljetten worden steeds moeilijker om die af te kunnen drukken.	19.19
183	We kunnen ze makkelijker tellen en het is ook voor kiezers veel makkelijker om ze in te vullen.	4.38
184	Het is niet voor het eerst dat hetgeen waarmee we stemmen voor gedoe zorgt.	5.39
185	Twintig jaar geleden gebruikten we stem-computers, tot duidelijk werd hoe fraudegevoelig die waren.	30.12
186	Het verwisselen van de chips kost nog geen 5 minuten.	26.56
187	Ik ga nu stemmen op alle partijen, behalve de 'Frauderende Partij 2006'.	5.69
188	De officiële verkiezingsuitslag staat op dit printje.	5.78
189	PvdA en CDA hebben geen stemmen gekregen en de Frauderende Partij 2006 heeft 2 stemmen.	12.27
190	Met de nieuwe stem-biljetten ging het vaker mis omdat sommige kiezers een kandidaat kozen niet bestond.	9.03
191	Bijvoorbeeld nummer 40 bij een partij met maar vijf kandidaten.	7.15
192	Iets dat straks wordt aangepast: je stemt dan automatisch op de nummer 1.	4.85
193	En dan nog is een half procent ongeldige stemmen volgens de minister laag als je het vergelijkt met andere landen.	81.55
194	Dat komt onder andere omdat je in Nederland niet hoeft te stemmen.	21.26
195	In landen waar je wel moet stemmen, daar hebben mensen nogal de neiging om dan een grote kras over zo'n stembiljet heen te zetten.	14.3
196	En er zijn ook landen waarin je namen mag invullen op stembiljetten.	13.1
198	Dan naar Gorinchem, dat dit jaar zelfs nieuwe verkiezingen deed vanwege mogelijke fraude met volmachtstemmen.	11.58
199	Voor minister Heerma een reden om deze manier van stemmen te onderzoeken.	16.0
200	Want hoewel het in Nederland heel normaal is is het internationaal gezien best bijzonder dat je namens een ander mag stemmen.	5.49
201	Buitenlandse waarnemers van de OVSE die afgelopen gemeenteraadsverkiezingen toezicht hielden kennen het niet.	34.34
203	Volgens Van der Kolk verandert dat ook een beetje HOE we stemmen.	4.72
205	We stemmen niet op een politieke partij, we stemmen op personen.	8.44
206	Maar door nu ook stemmen goed te keuren op een niet bestaande kandidaat en dan te zeggen dat die stemmen naar de lijsttrekker gaan gaan we eigenlijk in de richting meer van een partijenverkiezing dan in de richting van het stemmen op personen.	5.45
207	Een kleiner stembiljet dus, maar misschien ook een kleine verandering in hoe we stemmen.	4.31
208	Als het aan 't kabinet ligt komt er een verplichte tussentijdse toets bij rijopleidingen.	51.29
209	Een soort proefexamen waardoor leerlingen en rijinstructeurs weten hoe ver ze zijn.	17.21
210	Volgens minister Karremans gaat de kwaliteit van rijopleidingen daardoor omhoog.	64.73
211	Maar rijscholen vrezen voor hoge kosten en extra druk.	69.26
226	En dat is hartstikke goed, een beetje multitasken vandaag.	3.57
228	Dus laat maar zien wat je kan. Rijschoolhouder Ricardo Fernandes Nazaré ziet voor- ren nadelen in de verplichte tussentijdse toets die minister Karremans in 2029 wil invoeren.	16.53
229	De lessen moeten volgens Nazaré niet te duur worden.	8.15
230	Maar een tussentijdse toets kan wel extra vertrouwen geven.	4.32
231	Doel van de verplichte tussentoets is het lage slagingspercentage verhogen.	23.01
232	Momenteel slaagt nog niet de helft van de leerlingen in één keer voor hun rijexamen.	90.47
234	Alleen je moet natuurlijk wel even uitkijken dat omdat het verplicht is dat ze elk prijskaartje kunnen vragen.	4.76
237	Ik zie gewoon rijscholen die gewoon 350 euro vragen voor een examen.	54.74
239	Ja, oprecht, ik vind het gewoon te duur op een gegeven moment.	3.76
240	Als ik echt rijk wil worden, had ik wat anders moeten bedenken.	3.91
244	In 2018 bedragen de kosten van een rijbewijs gemiddeld 2300 euro.	14.74
245	Acht jaar later, in 2026, is dat opgelopen tot gemiddeld 3200 euro.	12.22
247	Volgens rijschoolhouders zouden de kosten voor een verplichte tussentijde toets in totaal kunnen oplopen tot ongeveer 250 tot 300 euro.	9.07
248	De kosten voor een herexamen zijn, inclusief extra lessen ongeveer 300 tot 350 euro.	9.9
249	Je wil gewoon weten, ik word goed opgeleid, ik krijg goed onderwijs.	3.66
250	En de minister heeft nu een pakket aan maatregelen aangekondigd om te zorgen dat dat beter gaat, dat er een nationaal leerplan komt, dat mensen gedegen opgeleid worden.	69.61
251	Volgens divisiemanager rijvaardigheid Pascal van Slujis van het CBR is het verplichtstellen van de tussentijdse rijlestoets slechts een onderdeel van een veel groter pakket aan plannen.	24.75
253	Maar ook aan de voorkant zorgen dat instructeurs goed opgeleid worden dat er meer kwaliteitsborging komt voor instructeurs.	7.04
254	En dat hele stuk pakket samen moet ertoe gaan leiden dat er beter opgeleid gaat worden in Nederland in het totaal.	6.31
255	Hoe heb jij dat gedaan Benjamin, het financiële verhaal van dit?	4.64
257	Die betalen de helft en voor de rest heb ik spaargeld, ook van mijn opa en oma.	7.9
259	Dus ik hoef het een soort van zelf te betalen, maar eigenlijk niet.	3.83
263	Tussen 2025 en 2026 stopt het CBR even met de tussentijdse rijlestoetsen om de wachtlijsten voor de reguliere rijexamens weg te werken.	89.24
264	Toch daalt het aantal geslaagden in die periode met nog geen anderhalf procent.	9.41
265	Wij weten uit onze data dat rijscholen die met een goed leerplan werken en daar hoort dan als middel een tussentijdse toets bij gemiddeld hebben de kandidaten die bij zo'n rijschool zitten zo'n 10 procent hoger slagingspercentage.	83.3
266	Het afgelopen jaar hebben wij een tijdje vanwege de wachttijden geen toets aangeboden.	6.73
267	Ja, dat scheelde inderdaad zo'n anderhalf procent, maar dat komt die opleiders die goed opleiden, die zijn gewoon goed blijven opleiden.	8.2
269	Dat is eventjes vervelend ook geweest maar soms hebben rijscholen daar ook zelf even creatieve oplossingen voor bedacht en gezegd ik doe het bij een collega.	5.71
270	Maar volgens rijinstructeur Nazaré heeft het soms ook echt met gemakzucht en haast te maken.	3.7
271	Dan wordt er gedacht dat 20 lesjes wel genoeg zijn om examen te doen.	6.67
275	Ik heb een keer gehad: Mijn kind is al drie keer gezakt en ik hoor dat ik bij jou moet zijn.	5.08
280	Dus ik zeg: Ongeveer 15 lessen Niet leuk om te horen.	4.99
281	Maar ik zeg: Ongeveer 10 à 15 lessen, ik heb geen glazen bol.	5.05
284	Ik snap het niet, ik ben gebeld door een vriend van je dat je bij mij moet wezen.	3.5
285	En als je me niet vertrouwt dan houdt het op dan moet je echt een andere rijschool zoeken.	6.44
286	Ik zeg ja, ga het maar weer proberen, dan maar weer zakken.	3.5
289	Het is inmiddels 8 maanden geleden dat we met z'n allen naar de stembus gingen en 't minderheidskabinet Jetten is nu vier maanden bezig.	10.42
290	Wat is er tot nu toe gelukt, wat nog niet en wat zegt dat over de politieke dilemma's die na de zomer wachten?	6.56
292	Joost, hoe gaat het kabinet nu na vier maanden de zomer in?	5.66
294	Aan het eind van de formatie deden ze de belofte: wij willen de grote problemen oplossen en zorgen voor doorbraken.	4.66
295	Ze zeggen: op migratie zijn alle wetten die we hadden bedacht door de eerste en Tweede Kamer gekomen.	48.57
297	De stikstof plannen zijn een week geleden gepresenteerd.	35.69
299	Uiteindelijk zeggen ze: migratie en stikstof kunnen we afvinken.	77.7
302	Halverwege de zomer moet de begroting worden gemaakt.	6.07
304	Dat is een groter verhaal dan een wet over migratie of stikstof.	18.27
306	Na vannacht is er voor de meeste politici een periode van rust.	7.94
307	De laatste vergaderdag van de Tweede Kamer wordt vanochtend ingeluid met een Haags regenbuitje.	4.65
312	We hebben nog een mooie dag te gaan met alle stemmingen.	3.64
325	We hebben een aantal mooie onderwerpen op de agenda staan.	3.57
327	En in de laatste week zijn we terug op het nieuwe jaar voor te bereiden.	3.66
329	Maar eerst dus nog vandaag al die stemmingen en debatten.	3.36
335	Ik moet nog naar de Filippijnen waar ik veel collega's ontmoet.	3.97
336	Hoe meer we gaan praten over een reces, hoe meer ik ernaar uitzie.	3.93
340	En ik moet heel eerlijk zeggen: normaal zeg ik dat ik er echt aan toe ben.	3.93
341	Maar nu heb ik het gevoel dat we net lekker bezig zijn.	3.64
343	Omdat ze geen meerderheid hebben, zijn ze afgelopen week gaan onderzoeken of andere partijen hun plannen willen steunen.	16.9
344	Slaat u wel spijkers met koppen als het over de begroting gaat?	5.85
349	Om het proces te schetsen zoals wij het voor ons zien.	3.99
350	Om te vragen of ze de begroting straks kunnen steunen.	7.94
356	Alles op de zorg wat bezuinigd wordt met name de ouderenzorg alles rond de AOW ligt zwaar.	40.8
358	We hebben een andere manier om Nederland te willen financieren.	15.58
360	Daar zijn we ook niet tevreden over wat ze nu voorschotelen.	4.37
361	En veiligheid blijft een belangrijk speerpunt van Ja21.	4.73
364	Mijn agenda is veel opgevraagd door verschillende fractievoorzitters.	4.71
366	Ik denk dat dit het begin is van een intensieve zomer.	3.64
367	En Jan Struijs van 50Plus is niet de enige die dat verwacht.	6.84
368	Klopt het doordat je een minderheidskabinet bent dat je het in recesperiodes drukker hebt?	26.8
374	Wellicht kunnen anderen na de zomer die meer ervaring hebben iets zeggen of er een groot verschil was tussen deze zomer en zomers met een minderheidskabinet.	5.42
375	Een meerderheidscoalitie zou makkelijker de begroting kunnen maken.	15.27
376	Pas als je echt een meerderheid in de Tweede Kamer en in de Eerste Kamer hebt dan ga je een makkelijke zomer in.	10.52
377	PRO-leider Jesse Klaver heeft het deze zomer relatief makkelijk.	10.14
382	Misschien belt het kabinet wel: 'Meneer Klaver, we hebben steun nodig.'	17.1
385	Joost, PRO-leider Klaver wacht wel tot ze hem bellen.	5.76
386	Kan het kabinet eigenlijk wel zonder de steun van zijn partij?	30.85
387	Kan. Maar de route over links is wel een stuk gemakkelijker dan over rechts.	5.13
388	Klaver roepen kabinet op om een duidelijke keuze te maken.	21.25
390	Geef je zo'n sterke positie dat je het kabinet helemaal kan uitkleden.	5.82
391	Je snapt dat kabinet en coalitie daar geen zin in hebben?	10.07
393	Je ziet de laatste weken minister Heinen zeggen: we hoeven niet te kiezen.	6.23
394	We kunnen ook een begroting maken die beide partijen steunen.	6.3
400	Er is een schaakspel bezig om tot een begroting te komen.	4.39
402	Dat is nieuw en hoe het spel verder gaat dat is spannend.	4.44
406	Als er gekozen gaat worden kan er ook paniek uitbreken.	4.14