Een Vandaag 🇳🇱

_id	6ab7fc692fd141a9741707b9
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6492/afspelen
datetime	2026-09-26 18:30:00
description	Het laatste nieuws en achtergronden uit binnen- en buitenland. Via het EenVandaag Opiniepanel kunnen 50.000 leden hun stem laten horen en reageren op actuele thema's.

 

Statements

idx	statement	score
2	Steeds meer incidenten met zelfhackende AI-systemen, Whitney.	18.96
9	Je moet de hele dag kijken naar een paard dat aftakelt en je kunt helemaal niets.	7.55
10	Er zijn weinig dingen frustrerender voor een arts dan machteloos staan.	9.67
12	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
14	In de Rotterdamse wijk De Esch zijn bewoners helemaal klaar met de overlast van hangjongeren.	78.77
16	Uit cijfers van het CBS blijkt dat we ons nergens zó aan ergeren als aan rondhangende jeugd in de buurt.	58.31
18	We konden de klok erop gelijk zetten dat ze aan kwamen.	3.84
19	De eerste paar uitlaten en dan wisten we het zeker het was weer feest, die avond.	3.42
20	Ik had verleden jaar, toen ik een keer iets zei ineens zes eieren tegen m'n ramen zitten.	14.35
21	Dan vraag je je af, deze keer zijn het eieren wat gooien ze de volgende keer?	7.1
22	Elke donderdagavond om 20.00 wordt dit hek de weg opgeschoven?	4.55
23	Ja, dan komt er een verkeersregelaar in een reflecterend pak en hij spreekt iedere automobilist aan en probeert een beeld te krijgen of het een bewoner is of niet.	31.8
27	Na jarenlange overlast door jongeren die niet alleen uit de wijk zelf maar uit heel West-Europa leken te komen.	50.91
30	Bewoonster Astrid Luciga belt ons terug, ze is op reis.	12.58
31	Ze vertelt wat er drie jaar voor haar deur allemaal gebeurde.	6.63
33	Meiden die van auto naar auto gingen met de bekende je weet wel-job.	19.35
35	Wij zien dat in dorpen wat meer sociale cohesie is.	5.68
38	Dan zie je dat burgers het gemakkelijker vinden om jongeren aan te spreken, dan in een grote stad.	20.76
40	Visboer Franklin Sevenhuysen heeft wel eens geprobeerd in gesprek te komen met de ongewenste bezoekers.	9.69
46	Heb je een knuffel nodig, ben je teleurgesteld kunnen we je ergens mee helpen?'	7.52
50	Bijna tot messen trekken aan toe, om het zo maar te zeggen.	4.04
52	Ze stonden al klaar om in hun zakken te voelen om te kijken of ze een pennetje bij zich hadden.	3.92
54	Burgemeester Schouten nam een rigoureuze maatregel: een proef.	4.01
55	Drie maanden krijgt iedereen die 's avonds na 23.00 in de Esch is zonder geldige reden een boete.	71.34
56	Dan zit je met vier man in de auto, ben je toch 600 euro kwijt.	53.71
58	Vier nachten per week mag je de wijk niet in met een motor of auto, als je er niet woont.	84.89
59	Vooral om de straatraces tegen te gaan die 's nachts werden gehouden.	5.9
61	Het is geluidsoverlast, het is heel hard rijden dus gevaarlijke situaties.	52.7
64	Heel lang in auto's blijven zitten met draaiende motor met lichten aan die op de huizen schijnen.	37.13
66	Je kan met bewoners in gesprek gaan en zeggen: Oké, dat was het gesprek.	5.49
67	Maar je kan ook zeggen: Welke suggesties hebben jullie om te kijken hoe we die straatraces tegengaan.	4.4
69	Dus mondjesmaat misschien kijken hoe je naar een soort nieuw normaal kan gaan, dat is heel belangrijk.	4.6
73	Wij geloven niet dat als het gebiedsverbod nu stopt dat we dan rust blijven behouden.	10.82
74	Op het Noordereiland zijn de verkeersmaatregelen permanent gemaakt.	59.98
76	Het wordt bijna een vesting, terwijl het een woonwijk is.	3.98
77	Ik voel het helemaal niet als een vesting maar juist als een plezierige en uitnodigende plek.	4.04
83	Heb je nog vragen, stel ze aan mijn collega's in de chat.	5.64
85	Doen hun AI-systemen wel wat wij willen óf hacken ze er op eigen houtje lustig op los?	25.72
87	Er komt de laatste weken steeds meer naar buiten over AI-modellen die veel meer kunnen dan gedacht.	15.96
88	En belangrijker nog, daarbij houden ze zich niet altijd aan de regels van hun ontwikkelaars.	3.99
89	Zo blijkt vandaag weer dat modellen van Open AI probeerden in te breken bij Amerikaanse overheidswebsites.	28.03
90	Bij EVA legde tech-expert Alexander Klopping al uit hoe die systemen te werk gaan.	9.0
95	En op 11 juli lukt het om bij OpenAI of Huggin Face in te breken.	10.84
99	Hoe kan AI bedrijven hacken zonder daar toestemming voor te hebben gekregen?	45.0
101	Naar iets waartoe jij en ik toegang hebben: chatbots als ChatGPT.	3.89
104	Bijvoorbeeld: 'Hoe meld ik me aan voor een cursus salsadansen?'	6.74
106	Nu het verschil met een AI-systeem, ook wel AI-agent.	5.2
108	Hij meldt je dus aan voor die cursus salsadansen soms zonder dat je daar om hebt gevraagd.	8.85
109	Goed, dat klinkt misschien vrij onschuldig, maar dat is het niet.	4.17
110	Kijk maar naar hoe de AI-agents van Technologiebedrijf OpenAI te werk gingen.	8.17
111	Maar let op, dit is tijdens de testfase in een afgesloten testomgeving zonder internet.	3.97
112	De AI-agent wil dus valsspelen om de test te halen.	48.72
113	En op zoek naar nuttige informatie weet-ie contact te leggen met andere AI-agents.	4.92
114	De agents krijgen onbedoeld toch toegang tot internet.	69.7
115	En daarmee lukt het ze om samen te spannen en een hack uit te voeren op een ander AI-bedrijf: Hugging Face.	8.19
116	En vandaag wordt duidelijk dat het niet alleen bij die hack is gebleven.	4.71
117	Ze slaagden erin de website van het Amerikaanse ministerie van Handel te hacken.	62.81
118	En eerder deze week werd bekend dat de website van de Australische overheid werd gehackt En dus voelt zelfs de paus zich nu genoodzaakt te waarschuwen voor AI.	73.72
120	Maar die worden niet altijd serieus genomen merkt Laurens Dassen van Volt in de Tweede Kamer.	6.64
121	Voorzitter, ik merk dat er wordt gelachen in de zaal.	4.3
122	Maar ik vind het best wel schokkend dat hier een plenair debat hebben over de Algemene Politieke Beschouwingen en dat het eigenlijk niet gaat over artificial intelligence.	7.37
123	Terwijl dat zulke enorme gevolgen gaat hebben voor de banenmarkt.	6.91
130	Wij hebben net gezien dat het onvoldoende serieus wordt genomen.	3.81
131	Terwijl het prioriteit zou moeten zijn van de Kamer en het kabinet.	7.39
133	Maar het kabinet geeft helemaal geen geld eraan uit.	32.62
136	Wij hebben aan het kabinet gevraagd om er mee aan de slag te gaan.	15.75
138	Ik ben benieuwd of het kabinet het gaat doen, ik zie weinig urgentie.	5.55
140	Wij zijn afhankelijk van Amerikaanse bedrijven die hun eigen AI-agents niet in de hand hebben.	22.64
145	Er zijn al meerdere overheidsystemen gehackt in het buitenland.	72.39
147	Ik weet het niet, het zou in Nederland wellicht ook kunnen gebeuren.	6.12
148	Maar wij weten het zelf niet, dat is een grote zorg.	4.12
150	Dan moeten wereldwijd overheden zeggen: dit is gevaarlijk, we moeten afspraken maken.	11.1
153	Volgens mij wel, maar we mogen niet langer wachten.	3.82
156	En er moeten wereldwijde afspraken komen zodat het goed wordt gereguleerd.	6.34
158	Zodat we niet meer afhankelijk zijn van de Amerikaanse techbedrijven.	8.01
159	Mijn moeder is bijvoorbeeld heel bang voor AI./ Wat kunnen we zelf doen?	37.76
160	Het kan ons natuurlijk ook heel erg helpen op allerlei belangrijke terreinen.	4.21
164	Daarmee wordt het systeem veel machtiger en de bedrijven er gebruik.	6.81
168	U wilt een Nederlands AI-veiligheidsinstituut oprichten.	9.1
170	De ontwikkelingen gaan zo snel dat we niet goed weten wat er gebeurt.	6.05
171	Dus we moeten knappe koppen bij elkaar zetten die voor ons kunnen zien wat de risico's en de kansen zijn.	4.24
172	En vervolgens de overheid adviseren in wat voor acties er moeten worden ondernomen.	6.28
176	Nederland moet toegang zoeken tot andere landen die ook een pauze willen.	7.94
183	Afgelopen week overleed een vijfde persoon aan dat virus maar ook paarden kunnen ernstig ziek worden en overlijden.	90.68
184	Paarden kunnen mensen niet besmetten maar een ziek paard is wel een waarschuwing.	87.91
185	Waar zieke paarden zijn, vliegen besmette muggen rond.	90.75
186	Ik ga vandaag naar Bobbie, die heeft het westnijlvirus of een infectie met het westnijlvirus en is daar behoorlijk ziek van.	7.44
187	Het paard heeft neurologische verschijnselen en moet goed in de gaten gehouden worden.	73.6
190	Je ziet het al een beetje aan z'n neus het bibberen van 'n lip, z'n lippen hangen een klein beetje slap.	3.49
191	En hij heeft moeite, het is maar klein, met overeind blijven.	3.91
192	Hij begint een beetje blind te worden, ook door het virus.	6.83
194	Continu een heel klein beetje, als een soort parkinsonpatiënt.	3.83
195	Hij kan alleen maar heel schokkerig z'n nek bewegen.	66.03
198	De afgelopen maanden komt paardenarts Vivianne van Leeuwen steeds meer paarden tegen die besmet zijn met het westnijlvirus.	86.83
207	Via trekvogels kwam het westnijlvirus vanuit Afrika naar Europa.	19.28
208	Daar verspreidde het zich verder via muggen die het oppikken van besmette vogels.	78.48
209	Via de beet van zo'n geïnfecteerde mug kan het worden overgedragen op mensen en dieren, waaronder paarden.	88.31
211	De afgelopen maanden Zijn er naast 136 meldingen bij paarden inmiddels ook 171 besmettingen vastgesteld bij wilde vogels.	57.73
212	En 44 bij mensen waarvan er inmiddels een vijf zijn overleden.	39.99
213	Gezien het aantal nieuwe gevallen dat ook deze week weer is gemeld is het een zorgelijk feit.	5.42
214	Bart Knols onderzoekt insecten en de virussen die ze verspreiden.	72.61
215	Hij waarschuwt dat we de virussen die muggen kunnen overdragen niet moeten onderschatten.	66.46
216	In Zuid-Frankrijk waren al vijf Afrikaanse virussen die worden overgedragen door muggen.	79.29
217	Virussen rukken langzaam maar zeker vanwege klimaatverandering verder noordwaarts op.	90.92
218	We hebben er een nieuwe ziekte bij en dat is zorgelijk.	8.41
219	En de snelheid waarmee het westnijlvirus zich nu door Nederland verspreidt, baart ook paardenarts Van Leeuwen zorgen.	70.2
220	De verspreiding is begonnen vanuit Schipluiden daar is de eerste besmetting gevonden dit jaar.	43.05
222	Vanuit daar is het als een soort olievlek opgetrokken richting Gouda.	8.26
223	Inmiddels is 't Gouda voorbij en we staan hier in Alphen aan den Rijn.	4.27
224	Het trekt nu op richting Woerden, maar ook nog dichter naar de westgrens van Utrecht.	4.34
225	Dus we gaan de komende weken zien dat het Utrecht gaat bereiken.	6.85
226	Vooral vogels en paarden blijken gevoelig voor het westnijlvirus.	89.66
227	10% van de besmette paarden krijgt ernstige neurologische klachten.	90.36
229	Je moet de hele dag kijken naar een paard dat aftakelt en je kunt helemaal niets.	7.55
230	Er zijn weinig dingen frustrerender voor een arts dan machteloos staan.	9.67
234	Paardeneigenaren kunnen hun dier tegen het westnijlvirus laten vaccineren.	90.25
235	Maar volgens Vivianne van Leeuwen gebeurt dat nog veel te weinig.	6.81
236	De bekendheid van het westnijlvirus valt nog een beetje tegen.	9.89
242	Mensen denken: 'Het was er eerder niet, ik kijk het even aan.'	4.48
243	Ze worden angstig wanneer bij de buren de paarden gaan zwalken of doodgaan, willen dan vaccineren.	90.88
244	Dus begin op tijd en voorkom dat het paard ziek wordt.	21.78
245	Zoe Spelt liet haar paard twee jaar geleden vaccineren.	57.47
246	Nu kuddegenoot Bobbie ziek is geworden door het westnijlvirus is ze extra blij dat haar paard beschermd is.	85.09
247	Ook hier in de buurt zijn er stallen die paarden hebben met 't westnijlvirus en die er best wel pittig aan toe zijn.	28.38
248	Wat voor gevoel geeft het, dat uw paard is gevaccineerd?	33.89
251	Want ik kan nu achterover zitten, een beetje stom gezegd en met een gerust hart naar bed, dat hij niet straks die symptomen heeft.	4.01
253	Hij is sinds vier dagen ziek, dat is niet binnen twee dagen dood.	68.81
255	Maar we zien paarden vaak twee tot drie weken in dit stadium en dan nog kan het misgaan.	33.26
256	Dus het is nog geen garantie dat hij de eindstreep haalt.	3.76
258	Behalve paarden zijn er de afgelopen twee maanden dus vijf mensen overleden na een infectie.	80.14
260	Het gros van de mensen dat geïnfecteerd wordt, wordt niet ziek.	81.61
266	Bij mensen is de kans op een ernstig verloop na besmetting met het westnijlvirus dus klein.	90.56
267	Vogels en paarden zijn er gevoeliger voor waardoor een besmetting veel ernstiger kan uitpakken.	90.92
270	Het is een meldplichtige ziekte, zowel voor paarden als mensen.	71.9
271	En er zijn diverse onderzoeksprojecten in wilde vogels en muggen.	11.43
272	Daarin wordt gekeken of het is veroorzaakt door het westnijlvirus.	71.89
274	Monitoring is natuurlijk belangrijk en moet plaatsvinden.	4.75
275	Zowel binnen de vogelpopulaties als de muggen, als bekijken waar mensen geïnfecteerd zijn geraakt, dat is heel erg goed.	31.65
276	Maar daar stopt het niet, dat is eigenlijk het beginpunt.	4.06
277	En dat moet zijn, wanneer je weet dat er ergens lokaal transmissie is heb je eigenlijk maar één optie en dat is heel intensief muggen gaan bestrijden.	7.07
279	Bijvoorbeeld Griekenland, waar dit jaar op grote schaal muggen worden bestreden om de verspreiding van het westnijlvirus zoveel mogelijk te voorkomen.	83.35
280	Dat kun je doen door van huis naar huis te gaan en broedplaatsen van muggen op te ruimen in de buurt van een ziekenhuis, of een verpleeghuis of een seniorencomplex.	8.01
281	Plekken waar de risicogroepen in grotere dichtheid bij elkaar zitten.	18.66
282	Ik zie dat niet gebeuren in Nederland op dit moment.	5.31
283	Kijk, het eerste wat in me opkomt is de proportionaliteit.	4.21
284	Dit is geen mug-overdraagbare infectie zoals dengue en chikungunya waarbij je hele grote uitbraken krijgt omdat de muggen het van mens naar mens kunnen overdragen.	88.6
287	Want de muggen die het virus overdragen vliegen één tot tweeënhalve kilometer gemiddeld.	86.49
290	Door klimaatverandering begint het muggenseizoen vroeger in het voorjaar.	80.91
291	Hierdoor is de verwachting dat het aantal geïnfecteerde muggen met het westnijlvirus zal toenemen.	63.17
294	De kans dat je tegen een geïnfecteerde mug aanloopt, is klein de kans dat je er ziek van wordt, is ook heel erg klein.	82.1
295	En er is een nog veel kleinere kans dat je eraan overlijdt.	5.32
296	Ik denk dat het sowieso goed is, ook voor je nachtrust maar ook in z'n algemeenheid om aan preventie te doen.	4.56
300	Dus meer in ons systeem krijgen dat we gaan doen aan preventie.	8.91
303	Maar knallende ruzies zijn ook aan de orde van de dag.	3.86
304	Het aantal burenruzies steeg de afgelopen jaren met bijna 20%.	72.19
305	Ruzies over bijvoorbeeld lawaaierige warmtepompen of airco's.	43.93
310	Ruzie met je buren, niemand wil het maar soms gaat 't toch helemaal mis.	3.89
313	Burenruzies, het levert stress en slapeloosheid op.	90.83
317	Want je bent nu eenmaal buren van elkaar en wie weet hoe lang je nog naast elkaar moeten wonen.	4.87
318	Burenruzies waarbij juridische hulp wordt gevraagd neemt toe.	47.91
319	Het aantal burenconflicten is de afgelopen jaren met 18% gestegen.	87.46
320	En de geschillen binnen VVE's zijn zelfs met 27% toegenomen.	50.43
321	Wat zijn de oorzaken van de stijging van het aantal burenruzies?	15.18
323	Maar we zien vooral een stijging op het gebied van conflicten over duurzaamheid.	25.63
324	Het gaat over airco's, warmtepompen, geluidsoverlast daarvan.	63.3
328	Maar de grootste toename zit 'm in geluidsoverlast door airco's en warmtepompen.	89.3
329	Nederland verduurzaamt, maar dat brengt dus ook veel overlast met zich mee.	41.61
330	Toch probeert de jurist van de rechtsbijstandverzekering de gang naar de rechter te voorkomen.	15.05
331	Mensen pikken het niet zo snel meer iets van de buren.	3.79
333	En als het eenmaal zover is dat er een jurist wordt ingeschakeld val je vaak van 't één in het ander.	5.7
334	Het komt niet altijd door die overhangende tak of de airco die geluid maakt.	6.64
336	Het is altijd mijn doel om het probleem achter het probleem boven tafel te krijgen.	4.29
338	Want dan kun je op zoek gaan naar een duurzame oplossing.	5.7
341	Ik denk dat het erg raakt aan bepaalde rechtsgebieden waar je dat soort skills ook voor nodig hebt.	4.79
342	In buurten met veel sociale huurwoningen spelen hele andere problemen.	43.59
345	Ellen en Hanne zijn buurtbemiddelaars mensen die zich vrijwillig inzetten als er een burenconflict is.	16.73
346	Er wonen heel veel mensen die bijvoorbeeld in de zorg werken en hartstikke vroeg op moeten.	8.65
347	Als de wekker om 06.00 staat en je bent bang dat net als elke avond, of nacht om 03.00 de muziek aan gaat dat maakt je heel ongelukkig en zenuwachtig.	52.25
350	Hier geen geluidsoverlast van warmtepompen maar wel van harde muziek of stankoverlast bijvoorbeeld omdat er geblowd wordt in huis.	14.11
352	Je moet je voorstellen dat hier in veel gebouwen de wietlucht door de ramen, door de muren komt.	4.03
356	Het gaat over: In hoeverre kun je rekening houden met je buren.	3.73
357	En als het goed is, ontstaat er, zoals Ellen al zegt, begrip.	3.83
358	Dan zijn mensen geneigd om een klein stapje te doen en te zeggen: Nou goed, dan blow ik niet tussen 23.00 en 07.00.	5.0
359	Het aantal burenruzies is misschien gestegen maar Nationale Burendag wordt vandaag voor de 20ste keer gevierd.	39.18
361	Je hebt wel een beetje lef nodig als je voor het eerst Burendag wilt doen in je buurt.	3.98
362	Dan moet je over een soort schroom heen, hebben we gemerkt om bij je buren aan te bellen en te zeggen: 'Zullen we dit met z'n allen doen?'	4.19
363	Als het contact er eenmaal is, is het geen probleem meer.	3.86
368	Als je naar dit jaar kijkt, met een recordaantal deelnemers denk ik dat mensen er behoefte aan hebben.	3.81
370	Kan me voorstellen dat de buitenwereld steeds onveiliger voelt.	5.49
371	En een gevoel van veiligheid begint met de mensen dichtbij.	3.7
376	Hij werkte als reclameman voor een grote koffiebrander.	8.96
377	De doorbraak kwam een paar jaar later toen het Oranjefonds en Willem-Alexander en Máxima mee gingen doen.	8.2
378	Toen we het koningshuis erbij kregen, dacht ik: 'Zo, nu hebben we volgens mij echt iets te pakken.'	4.48
379	En dan heb je ook geen reclame meer nodig want het is van de grond gekomen.	3.77
385	Vier je het Vier je het nog wel, Nationale Burendag?	4.58
386	Actief vieren heb ik alleen in de beginjaren gedaan.	3.84
387	Nu fiets ik ieder jaar langs allerlei buurten om even te kijken: Hebben ze een springkussen, wat zijn ze aan het doen?	5.13
388	Zijn ze een bankje aan het schilderen, of wat gebeurt er?	5.3
390	Is het een goed gevoel, als het lukt, als het is opgelost?	6.0
392	Het is toch wel bijzonder dat mensen als ze goed naar elkaar luisteren, toch begrijpen wat een ander beweegt om iets te doen of te laten.	4.78
393	Ik heb zelfs een keer meegemaakt twee mannen die verschrikkelijke ruzie hadden.	6.21
394	En door te praten over wat het met ze deed en waarom ze deden wat ze deden merkte je dat de sfeer aan tafel rustiger werd.	3.63
395	En aan 't eind zei de grootste man tegen de buren: Kom op, effe huggen!	4.67
399	We zijn er altijd online, en maandag weer op radio en tv.	5.49