Een Vandaag 🇳🇱

_id	6abfe56b29df0bef04311c94
url	https://npo.nl/start/serie/eenvandaag/seizoen-2026/eenvandaag_6489/afspelen
datetime	2026-10-02 18:30:00
description	Onderzoeksrapport: deze rol speelden de Oranjes in slavernijverleden van Nederland * Niet één maar drie protheses vergoeden in basispakket? 'Nodig om écht alles te kunnen' * Elon Musk krijgt leiding over nieuw militair AI-project van het Amerikaanse leger

 

Statements

idx	statement	score
0	Koning Willem-Alexander vindt de conclusies over zijn familie schrijnend.	27.15
1	Uit onderzoek blijkt dat het koningshuis nauw betrokken was bij de koloniale geschiedenis.	69.4
2	Elon Musk gaat weer aan de slag voor de Amerikaanse overheid, Jordi.	15.32
3	Hij raakt betrokken bij een belangrijk militair project, maar dat is niet zonder gevaar.	4.18
5	En een oproep aan de politiek: Drie protheses in de basisverzekering.	13.9
6	Als je kinderen die mogelijkheid gunt van een zwemprothese, sportprothese en een dagelijkse prothese maak je ze ontzettend veel gelukkiger.	47.56
8	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
9	Vijf dikke boeken zijn het: Het onderzoek over de betrokkenheid van het koninklijk huis bij de koloniale geschiedenis.	13.56
10	En de conclusie is glashelder: De Oranjes steunden jarenlang het kolonialisme en hebben daar honderden miljoenen aan verdiend.	68.9
11	Ik voel een verantwoordelijkheid ten opzichte van de samenleving en nazaten van tot slaaf gemaakten om duidelijkheid te verschaffen over de rol die mijn familie heeft gespeeld in de koloniale geschiedenis.	4.06
12	Hoe belangrijk is dit onderzoek, waar de koning zelf opdracht voor heeft gegeven?	19.11
15	Ik ben in Suriname geboren en dit is mijn geschiedenis.	4.17
16	De enige geschiedenis die ik heb meegekregen is eigenlijk het kolonialisme.	5.48
17	Dus het blijft een beetje schuren en apart dat Nederland zo achterloopt in het onder ogen komen van die geschiedenis.	5.04
18	*It's the birth of a new age *Yo no man broko mi, yo no man broko mi Maar al met al is het volgens mij heel goed dat hij dit doet.	3.58
20	Hij verantwoordelijkheid neemt en daarmee ook dus een voorbeeld stelt voor andere instituten.	4.77
21	*Yo no man broko mi yo no man broko mi Vijf jaar geleden gaat zanger Jeangu Macrooy voor Nederland naar het Eurovisie Songfestival.	8.71
22	In zijn nummer vraagt hij aandacht voor het slavernijverleden.	15.24
25	Afgeleid van een gezegde dat gaat over veerkracht dat gaat over je rug recht houden.	5.52
26	En gezongen dus in een taal die is ontstaan op de plantages uit de noodzak om te overleven.	6.78
27	Als ik daarin zing voel ik die geschiedenis en dan voel ik de kracht die daar vandaan komt.	3.86
28	De Oranjes waren met overtuiging betrokken bij ons koloniale verleden.	70.53
30	Tot Juliana legden de Oranjes echter nooit hun gewicht in de schaal om hun landgenoten anders te laten denken over kolonialisme of slavernij.	12.58
31	En niets wijst erop dat ze dat zelfs maar overwogen.	4.3
32	Het zijn de harde conclusies uit het onderzoek dat koning Willem-Alexander de afgelopen jaren liet uitvoeren.	35.19
34	Omdat ik ervan overtuigd ben dat kennis van het verleden cruciaal is om het heden te begrijpen.	4.25
36	Ik dacht: Er is dus wel een nut in het blijven gebruiken van je stem.	3.98
40	Drie jaar geleden was er al een historisch moment in de Nederlandse geschiedenis.	4.36
41	Vandaag sta ik hier voor u. Als uw koning en als deel van de regering maak ik vandaag deze excuses zelf.	3.69
42	Toch zijn er waarschijnlijk ook genoeg mensen die zeggen: De koning heeft al excuses gemaakt.	9.47
44	Ik zou willen zeggen dat wij nou eenmaal dit land delen en moeten samenleven met elkaar.	4.37
45	En dat hoe meer je elkaar begrijpt hoe meer je begrijpt waar we allemaal vandaan komen hoe meer eenheid er ontstaat, denk ik.	4.77
46	Ik bedoel, ik heb zelf geen Ik stam niet af van mensen die zijn gestorven ten tijde van de Tweede Wereldoorlog of hebben gestreden in het leger.	6.56
47	Maar ik besef dat het een heel belangrijk moment is om daar stil blij te staan en respect te tonen.	4.05
48	Om scherp te blijven dat de geschiedenis zich niet herhaalt.	4.43
50	De Oranjes verdienden ruim een half miljard euro aan het koloniale systeem.	68.6
51	Volgens Jeangu is compensatie daarom op zijn plaats.	12.63
52	Mensen kunnen klagen over: Waarom komen ze allemaal hierheen?	5.7
53	Nou, als je in de geschiedenis kijkt, snap je waarom.	4.16
56	En daar tegenover staat 300 jaar kolonialisme onder het bewind van Nederland.	23.33
57	En ik denk niet dat de staat waarin Suriname nu is je volledig de schuld kan geven van de afgelopen 50 jaar van het beleid van Suriname zelf.	10.73
59	Ik denk dat er veel meer verantwoordelijkheid mag worden genomen daarvoor.	4.09
60	Als je vragen hebt over dit ontwerp ga dan naar 1v.nl/chat.	4.32
61	Elon Musk heeft weer een nieuwe baan binnen de Trump-regering, Jordi.	25.47
62	In de knipperlichtrelatie tussen Trump en Musk lijkt het nu weer even aan.	21.78
63	Want hij gaat als techbaas meewerken aan een nieuw militair project, waarbij AI een grote rol speelt.	18.78
64	Zo kondigde de Amerikaanse defensieminister dat aan.	34.1
67	Want Amerikanen moeten deze wapenwedloop koste wat kost winnen.	21.74
70	Want hun belang is niet altijd hetzelfde als dat van de staat.	5.4
71	De enige functie van een bedrijf is om winst te maken.	6.73
72	Ze hebben niet een obligatie om bijvoorbeeld goed te zijn voor de democratie of de samenleving.	5.53
73	En dat is natuurlijk het probleem dat je krijgt met iemand als Musk.	7.52
75	Musk gaf Oekraïne voor veel geld Starlink-schotels cadeau zodat ze overal internet hadden.	90.32
77	En het geeft Musk invloed in die oorlog met Rusland.	79.11
79	Maar Musk zit dus aan de knoppen en nu ook aan het beleid daarvan.	5.2
82	Zeker als de defensieminister nu zegt: Er zijn geen grenzen.	8.41
83	En als AI-bedrijven hun software vanwege veiligheidsredenen juist niet willen afstaan komen ze in de problemen.	59.46
84	Dat bleek toen het bedrijf Anthropic niet wilde dat het leger hun AI-software voor autonome wapens zou gebruiken.	63.33
85	Trump kwam toen met een boze tweet en wilde alle overheidscontracten van Anthropic afnemen.	46.17
86	Maar wat overeind blijft: Silicon Valley wil de politiek.	10.01
89	En dat is in dit geval niet zonder gevaar Wat die versmelting ook doet tussen Silicon Valley en het Pentagon is dat het heel veel onvoorspelbaarheid creëert.	9.33
90	Want allereerst ben je commerciële technologie aan het toepassen in een context waar het niet voor bedoeld is: het militaire domein.	4.07
91	Dus het zou kunnen zijn dat iets wat een normale fout is in een commerciële toepassing in een militaire toepassing leidt tot echt geweld.	11.39
92	Daarom heeft de VN eerder al opgeroepen om te stoppen met de ontwikkeling van autonome wapens op basis van AI.	68.08
93	Maar de VS, China en Rusland lijken daar niet echt happig op.	5.65
94	Je mist één of zelfs twee benen, maar je wilt net als ieder ander kunnen werken, sporten en leven.	5.82
95	Voor verschillende activiteiten heb je verschillende soorten kunstbenen nodig maar zorgverzekeraars vergoeden vaak maar één prothese.	24.84
99	Sofie heeft in haar korte leven al heel wat protheses versleten simpelweg omdat ze in de groei is.	17.62
104	Sofia werd door een genetische afwijking geboren zonder scheenbenen en hierdoor moesten haar benen worden geamputeerd.	19.9
105	Vooralsnog loopt ze met stubbies, dat zijn korte oefenprothesen maar die zijn ongeschikt voor het water.	7.87
106	Daarmee zwemt ze nu, maar daar zijn ze niet voor gemaakt.	3.91
110	En dus zou Sofie het liefst speciale protheses voor in het water willen hebben.	3.95
111	En zou jij nou ook voor het zwemmen speciale benen willen hebben?	4.67
120	Dat zij gewoon als we op vakantie zijn of naar het zwembad gaan zij gewoon van A naar B kan lopen zonder met haar handen op de grond te zitten met haar bovenbenen constant op de grond, want dat doet gewoon pijn.	5.43
123	Toch werd de waterprothese meerdere keren afgewezen door de zorgverzekeraar.	30.55
126	En dan dienen zij aan de hand van een proforma nota het in bij de zorgverzekeraar.	10.52
134	Hoe vaak hebben jullie een aanvraag gedaan die niet doorging?	5.06
136	Soms doet Sofie haar blades aan waardoor ze wat langer kan lopen en spelen in de speeltuin.	6.6
138	Haar blades, zonder knieën, die zijn nu 18.000 euro.	13.47
144	En dus zet de Bibian Mentel Foundation zich in voor meer protheses in het basispakket, minimaal drie.	11.54
145	Hun petitie wordt volgende week aangeboden aan de Tweede Kamer.	7.81
148	In de meeste gevallen wordt er maar één been vergoed terwijl je eigenlijk meerdere nodig hebt.	12.28
149	De kinderen krijgen nu allemaal één been, een alledaags been en soms nog een slecht alledaags been.	52.8
150	Je moet je voorstellen dat jij een keer in de 5 jaar een paar klompen krijgt.	4.49
152	Je kan niet lekker lopen, dan krijg je weer pijn aan je voeten.	88.53
153	Edwin Spee was de echtgenoot van paralympisch kampioen Bibian Mentel.	17.57
154	Met zijn stichting, die hij naar haar vernoemd heeft roept hij nu het kabinet op om naast de normale prothese ook een waterbeen en een sportbeen te vergoeden in het basispakket.	45.59
155	Wij vinden dat als je kan bewijzen dat je die drie benen nodig hebt dat dan uiteindelijk de zorg daarvoor zorgt.	7.68
157	Het ligt eraan wie die beenprotheses precies betaalt.	18.83
158	Soms zijn dat de zorgverzekeraars en niet altijd willen ze dat dus vergoeden maar soms gaat het ook via de gemeentes, via de WMO.	21.75
161	We hadden laatst een meisje; Haar moeder vroeg voor haar een waterbeen aan waarbij op een gegeven moment het loketje bij de WMO zei: 'Voor die twee keer per jaar naar het zwembad?'	7.49
163	'Dan kan iemand haar toch wel het zwembad in helpen?'	9.69
164	Maar het is essentieel dat een kind zelf in en uit het water kan, want dan kan ze meedoen.	4.51
166	Zij werd de eerste 6-7-8 jaar van haar leven door haar vader, haar moeder, maar ook door haar broers onder de douche gezet.	6.04
167	Maar een meisje van 11 wil niet meer door haar broers onder de douche gezet worden.	85.62
168	Die wil de deur op slot doen en zelf kunnen douchen.	5.82
172	Ik moet altijd even rekenen, maar inmiddels al 36 jaar.	4.31
173	Toen Daniël vijf jaar oud was, werd er kanker in zijn voet geconstateerd en moest zijn been worden afgezet.	21.04
175	Ja, je moet het vergelijken met je dagelijkse schoenen, zeg maar die je naar je werk aandoet.	8.92
177	Daniël is een echte sporter en loopt onder meer de Dam tot Damloop.	5.2
180	En ik heb ook geen zwembeen en ik ook geen autorijbeen.	3.82
182	Het wordt door de verzekeraar vaak gezien als een extraatje.	11.29
183	De verzekering vindt vaak dat als je er gewoon mee kunt lopen het in principe al voldoende is.	9.89
184	Nu zal een zorgverzekeraar ook jouw beelden zien dat je de Dam tot Damloop loopt en die denkt: Nou, gaat toch prima met dat ding?	9.69
186	Het is veel lastiger om hard te lopen met een standaardprothese die bovendien veel sneller slijt.	17.07
187	Maar de verzekeraar is onverbiddelijk en dus krijgt Daniël geen extra been.	8.31
188	Het lastige is dus dat het ook een beetje willekeur is.	4.26
189	Je kan soms net mazzel hebben dat iemand zegt: Wat een goed idee.	4.01
190	Of die vindt je verhaal inspirerend en die zegt: 'Jij krijgt een extra sportprothese vergoed van de verzekering.'	14.82
191	En anders kan het ook voorkomen dat ze heel lang zeggen: 'Nee, sorry, we vergoeden niks extra.'	5.99
192	Natuurlijk is het frustrerend, stelt revalidatiearts en emeritus hoogleraar revalidatiegeneeskunde Jan Geertzen.	8.09
193	Jonge mensen willen gaan sporten of willen gaan zwemmen of de ouders willen met het kind naar het strand of zo.	78.56
194	Dus ik kan me voorstellen dat die daar recht op hebben.	3.68
195	Hij begrijpt goed dat sommige mensen meerdere protheses willen hebben alhoewel hij er niet voor pleit dat iedereen automatisch recht op drie benen zou moeten krijgen.	4.88
196	De algemeenheid van 'iedereen heeft er recht op' daar heb ik mijn vraagtekens bij.	3.81
197	Bij een revalidatietraject wordt in kaart gebracht wat een patiënt wil en kan. Dan ga je met de patiënt oefenen en dan is er een bepaald systeem.	35.47
199	En hoe gezonder een patiënt is, dat noemen we dan K-levels hoe meer recht hij of zij heeft op een geavanceerdere prothese.	7.75
200	Een bindende afspraak tussen verzekeringsmaatschappijen revalidatieartsen en patiëntenverenigingen over wanneer een patiënt in aanmerking zou komen voor meerdere protheses zou uitkomst kunnen bieden.	42.45
201	Dan denk ik dat het een fluitje van 'n cent is om bij de meeste mensen.. die daar inderdaad recht op hebben een prothese kunnen krijgen.	8.05
203	In Nederland zijn er zo'n 30.000 mensen met een amputatie en de meesten zijn ook op hoge leeftijd.	81.38
204	Het gaat er met name om dat jonge mensen recht zouden hebben op extra protheses.	25.11
206	We hebben het niet over een miljardennota, we hebben het over een paar miljoen die je nodig zou hebben om deze kinderen uiteindelijk een leven te geven waarbij ze echt mee kunnen doen in de maatschappij.	13.09
207	Ik denk dat als je kinderen die mogelijkheid gunt voor een zwemprothese, sportprothese en een dagelijkse prothese dat je ze ontzettend veel gelukkiger maakt.	8.33
210	Morgen een nieuwe uitzending, nu begint het gesprek met premier Jetten.	5.8