NOS Journaal 🇳🇱

_id	6abffcda29df0bef04436d84
url	https://npo.nl/start/serie/nos-journaal-20-00-uur/seizoen-67/nos-journaal_106794/afspelen
datetime	2026-10-02 20:00:00
description	Met het laatste nieuws, gebeurtenissen van nationaal en internationaal belang en de weersverwachting. En op NPO 1 extra met gebarentaal.

 

Statements

idx	statement	score
0	888 Ze steunden het eeuwenlang, verdienden er aan en deden er niets tegen.	6.07
1	Dat zijn de conclusies van het onderzoek naar de rol van het koningshuis in ons koloniaal verleden.	11.95
2	Het is heel duidelijk dat de Oranjes door en door betrokken waren bij die hele koloniale geschiedenis inclusief de slavernij, zonder enige scrupules.	25.19
4	Koning Willem-Alexander trekt het zich aan - maar wat gaat - en kan - hij er nou mee doen?	7.13
5	Verder: onze correspondent praat met scholieren over het geweld bij de onderwijsprotesten in Frankrijk.	52.72
11	LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond.	3.7
13	Als je familie al eeuwenlang de macht heeft of een belangrijk onderdeel daarvan was.	5.41
14	En rijk werd door de koloniën, waar mensen systematisch werden onderdrukt.	15.75
16	Koning Willem-Alexander liet er onderzoek naar doen om daar een antwoord op te kunnen formuleren.	39.03
18	U laat zien dat kolonialisme en slavernij door stadhouders en koningen actief werden ondersteund.	17.52
20	Daarmee droegen zij mede verantwoordelijkheid voor het voortbestaan ervan.	8.87
21	Hij gaf dus - na advies van velen - zelf de opdracht tot het onderzoek.	5.35
24	Onder de vleugels van de universiteit van Leiden doorzochten zo'n 60 onderzoekers alle archieven.	29.92
25	Ook archieven die nooit toegankelijk waren - zoals de Koninklijke prive archieven.	10.88
28	2000 bladzijden over de relatie tussen de Oranjes, de koloniën en het slavernijverleden.	26.05
29	Het huis Oranje Nassau was met overtuiging en zonder wezenlijke bedenkingen betrokken bij het kolonialisme.	21.35
31	Dat geldt uitdrukkelijk ook voor hun opvattingen over de slavernij.	9.46
32	Alle stadhouders, koningen en koninginnen, althans tot en met Wilhelmina waren overtuigd van de legitimiteit van het kolonialisme en het belang ervan voor Nederland.	20.29
33	De familie van Oranje Nassau vond dat de koloniën goed waren voor de economie en het aanzien van Nederland.	39.55
34	Ze versierden hun paleizen en hadden zwarte bedienden.	9.71
36	Voor hen was het feit dat zij eerst stadhouders en later vorsten van een koloniaal rijk waren dat vergrootte hun allure.	8.16
37	Want niet zomaar een, mag ik zeggen, niet zo'n heel groot Europees land, nee, een land met een imperium.	4.1
38	De Oranjes verdienden wel aan de koloniën maar nauwelijks aan de slavernij, blijkt uit het onderzoek.	85.44
40	Dat veranderde toen koningin Wilhelmina plaatsmaakte voor Juliana.	7.21
42	Dat het huis van Oranje Nassau het historisch onrecht niet al veel eerder onder ogen zag is niet verrassend, maar pleit hen evenmin vrij.	4.03
44	Een vraag die men de hedendaagse Oranjes in elk geval kan voorleggen.. is of zij het aandurven met een open blik terug te kijken op het koloniale familieverleden.	11.2
45	Niet alleen over wat dit alles voor hun dynastie heeft betekend in het verleden en vandaag maar ook voor talloze anderen in verre continenten en in eigen land.	3.52
47	Maar het kan goed dat uit het lijvige onderzoek nog andere details naar voren komen.	4.83
48	Want het onderzoek is samengevat in 5 boeken, die worden nu gelezen.	8.92
49	Algemene conclusies nog even op een rij: De Oranjes gaven steun aan koloniaal beleid en dus ook slavernij, gebaseerd op Europese, witte superioriteit.	48.27
52	En het kolonialisme zorgde voor veel internationaal aanzien.	32.77
53	Tot en met koningin Wilhelmina werd er niets tegen het onrecht gedaan.	4.77
54	De tijdgeest is volgens de onderzoekers geen excuus.	76.85
55	Simone Tukker, hoe nieuw is dit nou eigenlijk wat we allemaal horen?	5.06
56	Wat nihil is, is dat het vermoeden dat we al hadden over de Oranjes, definitief is bevestigd.	5.15
57	Onomstotelijk staat vast dat de familie eeuwenlang het koloniale beleid heeft gesteund en er flink van heeft geprofiteerd.	20.54
58	Zo weten we dat ze vooral in de 19e eeuw flink geld hebben verdiend.	21.94
60	Dat we dat nu weten, zegt de Koning, is heel belangrijk.	5.2
61	Je moet dat verleden eerst goed kennen en erkennen wat er is gebeurd voordat je kunt bouwen aan een toekomst waarin fouten niet meer gemaakt worden.	5.08
62	Een eeuw ervoor ondersteuden stadhouders en koningen het koloniale systeem, inclusief uitbuiting en geweld.	21.38
64	Het waren toentertijd de heersende opvattingen in Nederland en in heel Europa.	19.49
65	Maar dit doet niets af aan de constatering dat tegenraadsleiderschap ontbrak waar dat verlicht wel een verschil had kunnen maken.	5.46
66	Dat is een schrijnende en confronterende conclusie.	4.47
68	Want, zegt de koning, de gevolgen van dat gruwelijke systeem zijn ook vandaag de dag nog voelbaar.	6.91
70	Ik kan het verleden niet meer veranderen, benadrukt hij, en dus ligt de aandacht op herstel.	3.62
71	Voor mij is uw onderzoek, met zijn ongemakkelijke uitkomsten een extra stimulans om mijn volle krachten te blijven geven aan wat ik bij mijn inhuldiging heb gezworen.	3.99
72	Namelijk om de vrijheid en de rechten van alle Nederlanders en alle ingezetenen te beschermen.	4.83
73	Ik blijf mij, samen met de koningin, inzetten voor verbinding, heling en verzoening.	3.6
75	Een koning die zich zo over het koloniaal verleden uitlaat, hoe uniek is dat?	14.07
79	Denk aan Groot-Brittannië maar ook België en Spanje.	9.06
80	In al die landen niet wat vergelijkbaar is met wat de Koning vandaag deed.	4.56
81	En de opdracht die heeft gegeven tot het onderzoek.	5.35
82	De Britse koning Charles heeft wel spijt betuigd maar geen excuses gemaakt.	8.09
86	Dat is geen politiek besluit, heeft hij zelf voor gekozen om die vuile was buiten te hangen.	7.28
87	Uiteindelijk is het ook in zijn voordeel dat de monarchie mee beweegt met de tijdsgeest van nu.	6.48
88	En de samenleving is heel kritisch op dat verleden.	5.33
89	Terug naar de conclusies - die er niet om liegen wat gaat het koningshuis er nou mee doen?	10.91
91	Maar het kan dat dit onderwerp veel vaker terugkomt op de agenda.	3.82
93	Maar we hoorden ook dat mensen meer aandacht willen voor dit onderwerp in het onderwijs.	4.91
94	De mensen die vanochtend aanwezig waren vonden dit een heel goed begin.	3.55
96	Wat ik heel erg mooi vind is dat koning Willem-Alexander ook echt zijn verantwoordelijkheid hierin neemt en ook laat zien dat hij zich echt wil verhouden tot dit verleden en dat vooral terug wil laten komen in de samenleving nu.	5.45
97	Als we daar met elkaar over praten.. we kijken de geschiedenis in de ogen en we realiseren ons dat mensen die er uitzien zoals ik al meer dan 300 jaar Nederlands zijn.	3.86
98	De liefde in de koloniën voor het koningshuis leek soms groot.	6.19
100	Ik weet ook uit mijn eigen familie dat de ouderen mensen ook echt koningsgezind waren en wat ik vandaag hoorde, dat verraste mij ook wel dat dat ook een houding is die je aangeleerd is door de manier waarop je in de koloniale samenleving hebt geleefd en je positie daarin.	4.07
101	Die liefde voor dat koninklijk huis komt ook voort uit het feit dat in die proclamatie, in die wetstukken stond: Ik, uw koning, maak u vrij.	5.55
102	En heel veel mensen die hebben dat gezien als, hij maakt ons vrij.	3.87
103	Maar de gedachte dat het koningshuis al eeuwenlang onderdeel van het systeem was want anders kan je niet worden vrijgemaakt, dat was voor mensen niet zo helder.	16.81
104	De onderzoeksresultaten horen in de schoolboeken, zeggen zij.	8.91
105	Ze moeten voorkomen dat fouten uit het verleden voortduren.	4.9
111	Over de ongelijkheid van vandaag die heel erg geworteld is in het verleden.	4.24
113	Naar een vooraanstaand vertegenwoordiger van de nazaten van tot slaaf gemaakten.	3.56
114	Die positief is, al plaatst ze wel kanttekeningen met een Surinaams spreekwoord.	6.15
116	Dat betekent: alleen het erkennen van je rol en tijdbetuiging is niet voldoende en spijtbetuiging is niet voldoende om het leed dat onze voorouders is aangedaan te herstellen.	36.14
117	En daarom moet de koning een actieve rol spelen bij het opstarten van een herstelprogramma.	4.98
118	De koning zegt: Ik heb terecht mijn excuses aangeboden.	9.02
119	En ik ben bereid om verdere stappen te ondernemen om recht te doen aan de nazaten van het slavernijverleden.	4.31
120	En om naar ons toe te komen en te vragen hoe wij dat graag ingevuld willen hebben omdat wij er niet van uitgaan dat Nederland het voor ons moet invullen.	4.82
121	De nazaten van de tot slaafgemaakten hebben volgens Staphorst nu nog steeds te maken met achterstanden.	16.33
122	Achterstanden op het gebied van onder meer onderwijs, huisvesting en grondbezit.	62.39
123	Geld uit Nederland moet helpen die achterstanden weg te werken.	51.59
126	Meer dan 400 scholen in Frankrijk bleven vandaag dicht.	56.99
127	Nadat de frustratie onder Franse scholieren deze week tot uitbarsting kwam.	5.38
128	De protesten door het hele land gaan vooral over misstanden in het onderwijs.	71.75
129	Ze lijken ook breder te worden, een politiek tintje te krijgen en ze worden gewelddadiger.	14.29
130	En met dat laatste zijn veel scholieren helemaal niet blij.	8.25
131	In de straten van Parijs zet een beetje vuurwerk iedereen op scherp.	5.66
133	Zij willen niet dat hun protest wordt gekaapt door onruststokers.	20.14
134	Hier bij deze school in hartje Parijs is het vrij rustig.	3.94
136	Maar van een confrontatie is hier zeker geen sprake.	4.03
137	Dit is dan ook een hele goede school waar weinig problemen zijn.	4.5
138	Dus de scholieren die hier staan, zeggen te willen opkomen voor hun leeftijdsgenoten.	11.41
140	Maar waar ze wel heel erg van balen is dat momenteel zoveel geweld gepaard gaat met deze protesten.	5.85
144	Op sommige plekken wordt niet eens meer gedemonstreerd, maar alleen nog maar gereld.	3.61
145	Zoals deze Parijzenaar ook vanochtend zag vanuit haar woning.	5.87
146	Komend weekend wordt het naar verwachting wat rustiger maar volgende week zijn er nieuwe protesten aangekondigd.	4.47
147	De Indiase piloot die deze week door zijn co-piloot werd neergestoken en toch een vliegramp voorkwam, heeft voor het eerst zijn verhaal gedaan.	35.65
149	De G7-landen gaan tot honderd miljoen vaten diesel uit hun noodvoorraad vrijgeven dat hebben ze besloten tijdens een overleg onder leiding van de Franse president Macron.	62.26
150	Die vrijgave komt door druk van de Verenigde Staten.	6.3
151	President Trump dreigde namelijk met een exportverbod van diesel.	80.39
153	Het gebeurt uit voorzorg na de dood deze week van zeker vijf honden die hier waren uitgelaten.	9.57
154	De doodsoorzaak van de honden is nog niet vastgesteld maar mogelijk hebben ze hier giftige paddenstoelen gegeten.	71.04
156	Haal de wereldleiders naar een plek waar de klimaatcrisis het meest zichtbaar is.	8.01
157	Dat was het idee van Australie en de eilandengroepen Fiji en Tuvalu.	9.43
159	Een echte klimaattop lukte niet, die ging naar Turkije.	80.8
161	De grote kopstukken ontbreken maar wie komt ziet wel een volksverhuizing naar hoger gelegen gebied.	4.24
162	Mensen moeten hun thuis achterlaten op de vlucht voor de stijgende zeespiegel.	85.09
163	Al twaalf jaar is hij weg, maar toch voelt deze plek voor Sailosi Ramatu nog altijd als thuis.	4.96
166	Door klimaatverandering is er weinig over van zijn dorp Vunidogoloa.	14.41
167	Er zat niets anders op dan het dorp te verlaten Want in Fiji is de zeespiegel de afgelopen 30 jaar met 29 centimeter gestegen.	89.91
168	Het nieuwe dorp is het een stuk veiliger, maar het offer was groot.	4.73
169	Bijna de helft van de bevolking in de Stille Oceaan leeft aan de kust.	72.87
170	Maar door klimaatverandering wordt dat steeds moeilijker en moeten dorpen zoals deze verhuizen naar hoger gelegen gebied.	14.66
171	En terwijl hun leefwereld langzaam verdwijnt vragen ze zich af waarom er op het wereldtoneel zo weinig verandert.	5.32
172	De opkomst van de voorbereidende klimaattop valt tegen.	79.85
173	Vooral de rijke landen, die het meest uitstoten, laten het afweten.	86.41
174	Het is een voortdurende frustratie van de eilandstaten.	4.6
175	Hij roept de internationale gemeenschap op om samen te werken.	9.67
177	Er wordt onder andere gesproken over het sneller invoeren van klimaatmaatregelen om de stijging van de zeespiegel tegen te gaan.	66.87
179	Zoveel gaat hij kosten, maar moet zeker ook zoveel gaan opleveren.	3.89
180	Een van de grootste farmaceuten ter wereld mag in Katwijk beginnen met de bouw van een enorme fabriek.	21.07
184	Het open en groene uitzicht gaat hier binnenkort drastisch veranderen.	5.0
185	Die fabriek gaat komen daar aan de overkant waar je die bomenrij ziet.	5.8
186	Het bouwrijp maken van het terrein waar de fabriek moet komen, is al gestart.	6.86
187	Voor 'n fabriek van 28 voetbalvelden groot en 40 meter hoog.	9.79
189	De Randstad is al heel vol en we moeten echt zoeken naar plekken waar mensen kunnen recreëren.	4.31
191	Het is gewoon zo'n zonde dat hier een grote fabriek komt terwijl wij denken dat die ook op 'n andere plek heel goed zou kunnen.	4.23
194	Want er zijn ook voordelen aan de komst van de fabriek, vindt de raad.	17.93
196	En dit: We hebben afgesproken dat als we medewerken aan deze ontwikkeling dat het Rijk een bijdrage zou doen van ongeveer 100 miljoen aan de ontwikkeling van een nieuwe weg een weg waar we al 40 jaar over praten.	14.38
197	: En er komen 1000 extra betaalbare woningen komen op een grote woningbouwlocatie vlakbij.	39.21
198	De huizen die gebouwd worden, voor een voor een lager segment gebouwd.	21.57
199	En dat is eigenlijk heel mooi maar tegelijkertijd denk je: Wie wil er wonen naast een fabriek van 40 meter hoog.	4.9
200	Dat is niet een heel erg aantrekkelijk uitgangspunt.	4.52
202	Want het is allemaal al met geld geld is de wortel van alle kwaad.	6.12
207	De tegenstanders overwegen nu juridische stappen tegen het besluit.	12.55
209	Er staan dan in Nederland zo'n 500 televisie toestellen.	33.75
210	Niet zo gek; een tv kostte toen 785 gulden, wat een derde van een gemiddeld jaarinkomen was.	44.8
211	Maar als mensen dan de beeldbuis aanzetten kwam pas 5 jaar later .	6.23
212	Maar als mensen dan de beeldbuis aanzetten kwam pas 5 jaar later Het eerste journaal.	5.02
213	Maar rond deze tijd wel toespraken van omroepdirecteuren, zoals die van de KRO.	7.47
216	En we kunnen zeggen dat deze beginperiode een oefenperiode is.	3.51
217	Dat wil zeggen dat men dus van ons in deze periode niet volmaakt geslaagde programma's mag en dus ook niet moet verwachten.	4.07
218	Gek genoeg zijn er geen bewegende beelden van die avond met een uitzending vanuit een studio in Bussum.	4.08
235	Al snel na de eerste uitzending wordt televisie populair.	49.28
236	Met eind jaren 50 al een kwart miljoen toestellen in het land.	14.12
237	En nu, 75 jaar later, is televisie nog steeds dominant.	32.02
238	Televisie helpt eigenlijk ook de dag te structureren.	19.94
240	En dan kijk je naar je favoriete soap of je kijkt naar het nieuws of waar je maar van houdt.	4.62
243	Ik zou ook echt niet meer weten wanneer ik voor het laatst echt de tv aan heb gezet om op een kanaal te zetten.	3.63
251	Het is de vorm van verhalen vertellen en de manier waarop we die huishoudens daar omheen hebben gebouwd.	4.42
253	En dat hebben we vast en zeker over 10, 15, 25 jaar nog steeds.	5.47
263	Een matige, aan de kust af en toe krachtige wind vanuit westelijke richtingen.	3.4
265	In de jaren 70 deed de presentator van het journaal het weerbericht.	11.06
268	Het duurde nog tot in de jaren 90 tot de eerste weervrouw verscheen.	7.14
271	's morgens vroeg laat hij zich op zijn aller mooist zien.	3.51
282	Morgen opnieuw stevige buien in het zuidwesten van Europa.	5.66
284	Ook in Groot-Brittannië fraai weer de komende dagen.	7.54
287	In de loop van de ochtend verdwijnt die, en komt de zon erbij.	4.18
291	Woensdag en donderdag krijgen we langzaam verandering.	3.9
294	Na drie jaar is het onderzoek naar het koloniale verleden van de Oranjes afgerond.	44.86
296	De conclusie is dat er tot prinses Juliana altijd is weggekeken.	10.26
297	Volgens de onderzoekers is de tijdgeest daarbij geen excuus.	42.72
298	In Nieuwsuur: terwijl de Russen de aanvallen op Oekraïne alleen maar opvoeren komen er afgelopen dagen dreigende woorden uit het Kremlin bestemd voor landen die Oekraïne bijstaan.	64.41
299	De voormalige commandant der landstrijdkrachten is te gast.	12.99