Tijd voor MAX 🇳🇱

_id	69a1cd9295730b217fc536c4
url	https://npo.nl/start/serie/tijd-voor-max/seizoen-53/tijd-voor-max_768/afspelen
datetime	2026-02-27 17:10:00
description	Howard Komproe en Noni Kooiman vertellen welke invloed de Surinaamse geschiedenis heeft op het land, de mensen én de keuken. * Cartograaf Carlijn Kingma onderzocht samen met onderzoeksjournalist Thomas Bollen hoe de wooncrisis werkt en hoe het systeem achter de volkshuisvesting faalt. * Willem Post praat ons bij over de ontwikkelingen naar aanleiding van de Epstein-files. * Adriaan Persons treedt op als eenmansband: hij verzorgt de zang, de backing vocals én de instrumenten.

 

Statements

idx	statement	score
0	888 LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Hartelijk welkom, live vanuit Studio 23 is het weer Tijd voor MAX.	4.27
6	*Mijn hart gaat *Pam pam pam pam pam pam pam pam *Pam pam pam pam pam pam pam *Mijn hart gaat *Pam pam pam pam pam pam pam pam *Pam pam pam pam pam pam pam pam* Dat klinkt lekker.	3.85
7	Het is vrijdag 27 februari, de dag dat rapper Typhoon samen met oud- en profvoetballers het taboe over mentale problemen in voetbal wil doorbreken met deze videoclip.	21.89
8	Dit weekend staat het betaald voetbal nadrukkelijk stil bij mentale gezondheid met de actie 'samen voor kwetsbaarheid'.	62.41
9	Voorafgaand aan de wedstrijden zal het speciaal geschreven nummer van Typhoon inclusief videoclip, worden afgespeeld in de stadions.	6.61
10	En de Pakistaanse strijdkrachten hebben naar eigen zeggen in Afghanistan met luchtaanvallen 22 doelen aangevallen.	68.23
11	Daarbij zijn volgens de Pakistaanse cijfers 274 talibanstrijders of terroristen om het leven gekomen.	46.39
12	Ze maken ook melding van de inname van 18 posten van de taliban in het Afghaans-Pakistaanse grensgebied.	26.89
14	Er is wereldwijd door alle leiders bezorgd gereageerd.	6.75
17	Een aantal maanden geleden heeft hij voor vrede gezorgd, in zijn eigen woorden.	3.49
18	Hij steunt Pakistan in de strijd tegen de terroristen.	26.35
19	De taliban zou terroristische aanvallen hebben gepleegd op Pakistan.	80.56
22	Vandaag is het verhoor van oud-president van de Verenigde Staten Bill Clinton over zijn vermeende banden met Jeffrey Epstein.	58.34
23	Commissieleden verwachten dat het verhoren van Bill meer tijd in beslag zal nemen dan het verhoor van zijn vrouw Hillary gisteren.	16.84
26	Zij was bozig, ze vroeg zich af waarom ze hier zat.	4.99
27	'Iedereen weet dat ik niks te maken heb met Epstein.	7.08
30	Er zijn beweringen dat Trump betrokken is bij de gruwelijke misdaden van Epstein.	85.9
39	De president heeft een privilege, juridische bescherming.	7.26
40	Daarvan zeggen de democraten: Als je de vorige president laat getuigen moet je dat bij de huidige ook doen.	20.93
42	De democraten zeggen ook al: Oke, je hebt wel Hillary Clinton laten opdraven.	47.37
45	'Als wij in november de verkiezingen winnen gaan wij haar oproepen.'	6.62
51	Hij heeft gezegd, dat is wonderlijk Ik vind het eigenlijk wel aardige mensen.	3.81
53	Daarmee zegt hij: Dan moet ik daar ook niet gaan zitten.	3.93
54	Dat is raar, als je weet dat hij al die aanmoedigingen in de campagne, van zijn aanbidders in de zaal dat Hillary Clinton de gevangenis in moest.	27.63
56	En hij heeft haar een verschrikkelijk mens genoemd.	7.86
60	Hij zou een minderjarig meisje van 13 jaar Dat is bijzonder, het is groot nieuws in Amerika.	14.29
61	De FBI kwam augustus vorig jaar met een document van de tiplijn van de FBI.	17.54
63	Trump heeft een 13-jarig meisje verkracht destijds.	88.3
64	Er werd wel gezegd, dat gaan we niet verder onderzoeken.	10.1
68	Maar wat blijkt nu uit de recente vrijgave van de Epstein documenten: Er zijn door de FBI wel degelijk gesprekken gevoerd met deze vrouwen.	53.31
71	Slechts een van de vier documenten is vrijgegeven en daar staat de naam van Trump niet in.	29.13
73	53 pagina's, drie documenten worden niet vrijgegeven.	6.2
75	Als je niks op je geweten hebt, niks te vrezen hebt geef dan alles vrij.	4.87
76	3 miljoen documenten zijn door bijna 1000 advocaten gecontroleerd of ze konden worden vrijgegeven.	18.75
82	De sfeer was gisteren al niet prettig bij Hillary Clinton.	32.45
83	Zij is zes uur verhoord dat van Bill Clinton gaat misschien wel 10, 12 uur duren.	13.5
90	Bill Clinton staat op allerlei foto's in een jacuzzi met een dame waarvan het gezicht onherkenbaar is gemaakt.	27.7
91	Daar krijgt hij onherroepelijk vragen over de komende uren.	3.78
95	Kan het zo zijn dat Hillary Clinton daarvan niks weet?	22.17
101	Hillary Clinton zegt: dat moet je aan mijn man vragen.	23.3
105	Ieder foutje komt onder een vergrootglas te liggen.	4.48
108	Hoe groot is de kans dat het uit de hand gaat lopen?	8.59
110	Er zijn tegenstrijdige berichten over wat er is besproken in Genève.	9.0
114	Zij willen dat het verrijken van uranium naar nul gaat.	75.18
116	Want ze willen uranium ook voor medische zaken gebruiken.	83.18
118	De voorzitter van die besprekingen de minister van buitenlandse zaken van Oman is in Washington aan het praten met JD Vance.	13.97
119	Als ze er niet uit komen, wordt er maandag gesproken in Wenen.	8.02
121	Trump heeft al een armada van schepen en vliegtuigen om Iran neergelegd.	68.0
125	Als er een aanval komt, een beperkte aanval op bijvoorbeeld een luchtmachtbasis of een nucleaire installatie.	31.9
130	Stel je voor dat de Amerikanen worden geraakt bijvoorbeeld op een vliegdekschip of elders wat moet Trump dan doen?	20.26
133	Trump heeft beweerd dat hij geen langdurige oorlogen wil.	46.24
134	Hij hangt nog steeds aan een diplomatieke oplossing.	3.6
136	Maar dat het spannend wordt, als je zo'n armada daar neerlegt.	4.22
137	en hij heeft gezegd: er zijn al zoveel doden gevallen bij de demonstraties in Iran.	53.08
141	De mensen in Iran willen graag dat er wordt ingegrepen en dat het regime verdwijnt.	12.56
144	vertellen comedian Howard Komproe en kok Noni Kooiman de Surinaamse geschiedenis aan de hand van de keuken.	8.97
146	Waarom is koken de manier om te vertellen over de geschiedenis?	11.99
150	Het is een mooie manier om meer te vertellen over de geschiedenis.	4.33
151	Het is een kleine houvast, waaraan je veel kan ophangen.	4.23
156	In eerste instantie was Suriname een bedrijf zo werd het gezien, een bedrijf van Nederland.	12.62
157	Waar gewassen werden geteeld en dingen uit de grond werden gehaald.	3.85
158	Dus de mensen die daar te werk werden gesteld werden niet gezien als mensen, maar als personeel.	5.67
160	Op een gegeven moment is dat losgelaten en een eigen land geworden.	4.37
161	Mensen vanuit de hele wereld zijn er naartoe gebracht omdat werk te doen.	12.68
162	Dat is bij geen enkel ander land in de wereld op deze schaal gebeurd.	4.41
165	In de landen van herkomst konden ze bepaalde dingen vinden.	6.14
166	In Suriname soms niet, dan gingen ze vervangers zoeken.	8.99
170	Daar kunnen wij mooi over vertellen en het laten zien en proeven.	4.08
171	Hoe gaat het in de voorstelling eruitzien, wat kunnen we verwachten?	5.32
172	Een voorstelling over eten, daarin moet worden gekookt.	8.18
174	Je ruikt het ook, dus ik maak een soep daar gaan allemaal ingrediënten in die te maken hebben met een bepaalde bevolkingsgroep.	3.65
175	De vijf grootste bevolkingsgroepen hebben we genomen.	12.03
177	Steeds als er iets ingaat vertellen we over waar dat ingrediënt vandaan komt en hoe die mensen naar Suriname zijn gekomen.	11.86
178	Aan de hand van de ingrediënten vertellen we het grotere verhaal.	3.62
179	En jij gaat er op een grappige manier De aard van het beestje.	3.94
180	Maar humor is ook een goede manier om onderwerpen die gevoelig liggen.. toch te kunnen vertellen.	5.35
183	De afgelopen maanden hebben we daar veel tijd aan besteed om het verhaal vorm te geven.	3.64
184	En met de eindregisseur zijn we in de laatste fase we zitten midden in de try out.	3.56
187	Het was hartstikke leuk, theater is nieuw voor mij.	3.81
194	Jij hebt kookboeken geschreven en je hebt een reisserie gemaakt over Suriname in het eten daar.	6.68
196	Het is mijn lievelingsonderwerp, Suriname, eten, een geschiedenis.	3.93
197	Het is mijn lievelingsonderwerp, Suriname, eten, en geschiedenis.	3.97
198	En jij dacht bij het zien van die reisserie, daar moet ik iets mee.	3.62
199	Ik wilde graag een tweejarig programma maken over Surinaams eten.	5.96
200	Ik wilde graag een theater programma maken over Surinaams eten.	7.22
203	Ik heb haar verteld wat het plan was en dat is goed gegaan.	3.94
204	Het fijne van deze periode is na al die weken erover praten en met denken en repetities in een lege ruimte met lege stoelen zitten we nu met mensen in de zaal.	3.5
208	De twaalfde maart is de première in de Kleine Komedie.	7.94
213	Niet die van op het podium, maar wel hetzelfde recept.	3.84
215	Het is de soep die wordt gemaakt, die krijgen mensen na afloop.	50.38
216	Er zit ook nog een andere kant aan de voorstelling.	3.91
217	Jij ergert je enorm aan hoe de voedselindustrie het Surinaamse eten zich toe-eigent.	55.47
220	Een heleboel dingen worden Surinaams gemaakt, die het niet zijn.	13.39
222	Een fabrikant had het over Surinaamse bananenketchup.	78.62
225	Er is wel bananenketchup in de Filippijnen, maar niet in Suriname.	38.58
227	Ik heb ze erover gebeld en toen zeiden ze: Wij gaan er niet over praten aan de telefoon.	5.17
229	Toen heb ik iemand daar erover gesproken en uitgelegd dat het zo niet werkt.	4.51
230	Je kan niet iets maken en roepen dat het Surinaams is, dat is raar.	8.99
234	Wat jullie tijdens die voorstelling koken daar moeten de mensen voor naar de voorstelling gaan.	3.67
236	Ik vertel het verhaal over mijn oudtante die kwam uit Java naar Suriname.	6.93
239	Een mengsel van pinda's, specerijen en als je het aan de kook brengt, wordt het pindasaus.	41.6
240	en als je het aan de kook brengt, wordt het pindasaus.	16.73
250	De voorstelling is door het hele land te zien, tot en met juli.	7.03
252	Cartograaf Carlijn Kingma ontleedt de wooncrisis in haar reusachtige tekening 'De Machinerie van de Volkshuisvesting'.	29.48
253	Samen met onderzoeksjournalist Thomas Bollen werkte ze er twee jaar aan.	6.62
255	Carlijn, jullie werkten samen met het ministerie van Volkshuisvesting de provincie Zuid-Holland, diverse banken en voerden 120 gesprekken.	7.95
259	Maar hoe lang ben je met de tekening bezig geweest?	4.57
260	Voordat ik aan de enorme tekening begin zijn er eerst talloze schetsen.	3.4
262	Het is belangrijk tijdens zo'n complex onderwerp als de wooncrisis dat je al de perspectieven van alle betrokken partijen zoals banken, woningcorporaties, beleggers beleidsmakers, die moet je allemaal meenemen.	4.51
263	En al die schetsen samen en die schema's als die samen beginnen te vallen, dan kan ik beginnen aan het grote werk.	3.54
266	Het is ook echt gigantisch wat jullie hebben neergezet.	3.9
269	Jullie samenwerking begon al bij het vorige kunstwerk: 'Het waterwerk van ons geld'.	5.58
270	Jij schreef daar het boek 'Geld genoeg, maar niet voor jou' over.	6.64
274	We hebben dat in beeld gebracht door geld te visualiseren als water.	9.19
276	Dan kan je zien waar het wel terechtkomt, waar het zich ophoopt.	4.01
278	Door dat geld te volgen zie je dat het geld heel erg rondgaat in de financiële sector zelf.	12.92
279	Daar gaat steeds meer geld rond en dat drijft de prijzen van aandelen en huizen op.	45.26
280	Maar het bereikt niet de economie waar gewone mensen werken en wonen.	15.86
282	En vertel ik het verhaal van de strijd die buiten het zicht van het grote publiek wordt gevoerd om dat stelsel te hervormen en rechtvaardiger in te richten.	3.5
284	Hij heeft daarvoor jaren interessante verhalen gevolgd.	4.3
285	Hij heeft daarvoor jaren interessante personen gevolgd.	4.58
288	Voor mensen die plaatjes nodig hebben om iets te begrijpen is dit heel handig.	4.56
289	En niet belangrijk, maar toch leuk om te vermelden.	3.88
291	Jullie werken samen, maar het is een innige samenwerking geworden.	4.18
292	Ja, zij vroeg mij: Wil je een paar middagen met mij praten over het geldstelsel?	4.65
294	De inhoudelijke gesprekken waren goed maar de vonken sloegen ook over.	3.65
295	En voor je het wist lagen we in bed te praten over banken en pensioenfondsen.	4.48
298	En dit project duurt negen maanden, en er is al een.	5.49
301	Jullie nieuwe kunstwerk 'De Machinerie van de Volkshuisvesting' vloeide voort uit jullie vorige werk.	5.26
303	De wooncrisis eigenlijk, geldstromen zijn ontzettend belangrijk als we het over de wooncrisis hebben.	41.07
305	Daarom nemen we het vorige project mee naar dit project.	4.35
306	We zien hier de machinerie van de volkshuisvesting.	9.21
311	Wat we daar ook in zien is alle wetten, geldstromen en afspraken en plannen die zijn verbeeld als kabels en knoppen en buizen en hendels.	3.57
312	Je ziet dat hoe we die machine afstemmen dat dat bepaalt hoe de woningvoorraad daaromheen dat is die hele grote arena daaromheen hoe die eruit komt te zien.	9.59
316	Dat is een exacte doorsnede van onze woningvoorraad.	5.53
319	Dat is onderverdeeld in koopwoningen, sociale huurwoningen.	12.55
320	Als we daar naar gaan kijken, zien we wat de wooncrisis inhoudt.	12.96
321	Want in dat hele blok met al die huisjes daar zitten ook weer de problemen.	6.12
328	Daar zien we de grootste slachtoffers van de wooncrisis.	73.11
337	Dat is denk ik gerelateerd aan de economie, omdat je niet meer werkt.	5.04
338	Als we iets naar boven gaan, zien we allerlei andere plekken waar de crisis zich manifesteert.	5.18
341	Dat is een andere plek waar je ziet Op deze plek zijn de woonlasten het hoogst.	50.43
342	Je ziet het plezier wat ik heb gehad in al die 100 huisjes uittekenen!	3.54
343	Allemaal Nederlandse tafereeltjes van grasmaaiers en tuinkabouters.	10.28
345	Je ziet wat mensen verdienen en wat hun woonlasten zijn.	8.0
346	Aan de rechterkant zie je een te groot gezin in een te kleine huurwoning.	56.72
347	Die nog jaren in de rij moeten staan voor een sociale huurwoning.	6.54
348	Daarboven zien we een starter, die 50 procent van zijn inkomsten kwijt is aan woonlasten.	89.86
350	Die kan niet genoeg sparen en zit klem in het systeem.	4.84
352	Heb je nog een ander probleem dat we uit kunnen lichten?	4.35
354	Als we het over de wooncrisis hebben gaat het meestal over het woningtekort.	74.95
355	Dan kom je automatisch bij de oplossing bouwen, bouwen, bouwen.	3.75
356	Maar we vergeten dat we ook te maken hebben met een betaalbaarheidscrisis.	3.96
357	Huizen zijn veel te duur en enorm in prijs gestegen.	89.89
358	Dat heeft niet alleen te maken met een tekort aan woningen maar ook met een overvloed aan geld.	28.02
360	We hebben een animatie gemaakt van 25 minuten waarbij we al die problemen langslopen.	6.0
361	We gaan niet 25 minuten laten zien, maar wel een klein beetje.	3.68
362	Toen de regels voor financiële instellingen in de jaren 80 flink werden versoepeld draaiden banken de geldkraan open voor meer en hogere woningleningen.	23.12
363	De totale hypotheekschuld in Nederland liep snel op.	86.46
364	Waar die in 1990 nog 93 miljard bedroeg was dat in 2025 al 870 miljard.	18.16
365	Omdat banken geldscheppende instellingen zijn en dus nieuw geld creëren met elke hypotheeklening die ze verstrekken.. komt er zo steeds meer geld bij om tegen elkaar op te bieden op de woningmarkt.	42.91
367	Vanaf juli is het origineel te zien in Singer Laren.	9.12
368	Maar de kaart gaat ook reizen en zal langs het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening gaan.	6.25
371	Dat komt op allerlei plekken in Nederland te staan.	5.19
372	Waar we over deze systeemproblematiek in gesprek willen.	5.13
374	Dan hopen we daar in het gesprek te kunnen over de oplossingen.	4.22
376	Door in beeld te brengen dat je allerlei schuiven en hendeljes hebt die je in kan zetten voor de oplossing maar dan moet het wel gebruikt worden.	5.3
377	En niet alleen maar proberen deelproblemen op te lossen.	5.69
383	De volledige animatie van het kunstwerk is vanaf 7 maart gratis te zien bij FollowTheMoney.nl/Volkshuisvesting.	7.74
386	Ik probeer zachtjes te stampen, jullie zijn zo druk in gesprek.	3.48
391	Hij zorgt zelf voor de zang, de koortjes en alle instrumenten.	13.21
392	Zijn liefde voor muziek begon al op zes jarige leeftijd met de Vlooienmars en vandaag komt zijn allereerste solo album Pam Pam uit.	8.72
395	En volgens mij heeft mijn moeder de Vlooienmars is iets, ook als je niet goed kan spelen kunnen best veel mensen wel de Vlooienmars spelen.	4.48
398	Mijn moeder heeft me dat geleerd en dat kon ik dan heel snel.	3.79
399	Maar daar bleef het niet bij want je bent verslaafd geraakt aan de piano.	4.79
404	In het begin vond ik het leuk maar toen ik puber werd, vond ik het niet meer cool.	3.54
405	Mijn klasgenoten vonden dat het niet meer kon, dus ik ook niet.	4.72
407	Mijn vader is niet heel erg pusherig geweest maar toen ik wilde stoppen, zei hij wel: dit gaan we niet doen.	4.06
410	Je hebt meegedaan aan X-Factor, daar kwam je in de halve finales Finale!	7.21
413	Daarna heb je zes jaar in de band Rondé gezeten maar dat werkte niet meer voor jou.	4.79
420	Ik dacht dat ik dat niet was Maar ik heb nu een puppy en ik ben de controle over mijn leven helemaal kwijt.	3.59
424	Nu doe je alles zelf en je werkt met een loopstation.	3.77
425	We konden daar al een stukje van meemaken bij de opening van de uitzending.	3.83
426	We kijken even naar een filmpje waarin jij het nummer Africa van Toto zingt.	28.65
428	En daarna ga je ons uitleggen hoe je dat nummer hebt opgebouwd door middel van zo'n loop station.	3.84
432	We beginnen met de drums, dan hebben we iets om mee te werken.	3.64
440	(alle geluiden blijven zich herhalen) Nog eentje erop.	3.57
443	Voor een controlfreak als jij is dit het ultieme instrument om te spelen.	4.81
445	Zeker, ik hoef met niemand ruzie te maken, behalve met mezelf.	3.89
446	Ik wil het niet jinxen, maar het kan ook wel eens fout gaan toch?	4.6
448	Meestal leg ik het gewoon uit: Ik ga het opnieuw doen.	3.49
449	Want als iets fout gaat, moet je helemaal opnieuw beginnen?	5.66
451	Als ik het fout speel, heb ik daar het hele nummer last van.	3.51
453	En dat wil niemand, dus dan begin ik helemaal opnieuw.	3.58
455	Daarin horen we een beetje Suzanne van VOF de Kunst.	3.66
458	Soms zit je ergens in en achteraf lijkt het dan ergens op.	4.78
459	Ik vind het leuk om te knipogen naar oudere tijden.	4.29
460	Om eerlijk te zijn vind ik de knipoog iets te voor de hand liggend.	3.8
462	Maar als de schrijvers een percentage willen van Suzanne dan mag dat.	7.02
469	In muziek kan je je gevoel leggen, dat is al stap één.	5.02
471	Een fantasiewereld waarin alles kan. Dat klinkt een beetje zweverig, maar dat is het wel.	4.19
473	Dan zijn we nu heel benieuwd naar je nieuwe nummer, Zoals ik Doe.	5.12
474	Dat je ook weer gaat stukje voor stukje gaat opbouwen.	3.96
475	Vandaag komt zijn EP Pam Pam uit en van die EP speelt hij vandaag Zoals ik Doe.	7.9
481	En vergeet vanavond niet te kijken naar Carrie op vrijdag, om 19.00 uur op NPO 1.	4.88