Tijd voor MAX 🇳🇱

_id 69a1cd9295730b217fc536c4
url https://npo.nl/start/serie/tijd-voor-max/seizoen-53/tijd-voor-max_768/afspelen
datetime 2026-02-27 17:10:00
description Howard Komproe en Noni Kooiman vertellen welke invloed de Surinaamse geschiedenis heeft op het land, de mensen én de keuken. * Cartograaf Carlijn Kingma onderzocht samen met onderzoeksjournalist Thomas Bollen hoe de wooncrisis werkt en hoe het systeem achter de volkshuisvesting faalt. * Willem Post praat ons bij over de ontwikkelingen naar aanleiding van de Epstein-files. * Adriaan Persons treedt op als eenmansband: hij verzorgt de zang, de backing vocals én de instrumenten.

 

Statements

idx statement score
0 888 LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Hartelijk welkom, live vanuit Studio 23 is het weer Tijd voor MAX. 4.27
6 *Mijn hart gaat *Pam pam pam pam pam pam pam pam *Pam pam pam pam pam pam pam *Mijn hart gaat *Pam pam pam pam pam pam pam pam *Pam pam pam pam pam pam pam pam* Dat klinkt lekker. 3.85
7 Het is vrijdag 27 februari, de dag dat rapper Typhoon samen met oud- en profvoetballers het taboe over mentale problemen in voetbal wil doorbreken met deze videoclip. 21.89
8 Dit weekend staat het betaald voetbal nadrukkelijk stil bij mentale gezondheid met de actie 'samen voor kwetsbaarheid'. 62.41
9 Voorafgaand aan de wedstrijden zal het speciaal geschreven nummer van Typhoon inclusief videoclip, worden afgespeeld in de stadions. 6.61
10 En de Pakistaanse strijdkrachten hebben naar eigen zeggen in Afghanistan met luchtaanvallen 22 doelen aangevallen. 68.23
11 Daarbij zijn volgens de Pakistaanse cijfers 274 talibanstrijders of terroristen om het leven gekomen. 46.39
12 Ze maken ook melding van de inname van 18 posten van de taliban in het Afghaans-Pakistaanse grensgebied. 26.89
14 Er is wereldwijd door alle leiders bezorgd gereageerd. 6.75
17 Een aantal maanden geleden heeft hij voor vrede gezorgd, in zijn eigen woorden. 3.49
18 Hij steunt Pakistan in de strijd tegen de terroristen. 26.35
19 De taliban zou terroristische aanvallen hebben gepleegd op Pakistan. 80.56
22 Vandaag is het verhoor van oud-president van de Verenigde Staten Bill Clinton over zijn vermeende banden met Jeffrey Epstein. 58.34
23 Commissieleden verwachten dat het verhoren van Bill meer tijd in beslag zal nemen dan het verhoor van zijn vrouw Hillary gisteren. 16.84
26 Zij was bozig, ze vroeg zich af waarom ze hier zat. 4.99
27 'Iedereen weet dat ik niks te maken heb met Epstein. 7.08
30 Er zijn beweringen dat Trump betrokken is bij de gruwelijke misdaden van Epstein. 85.9
39 De president heeft een privilege, juridische bescherming. 7.26
40 Daarvan zeggen de democraten: Als je de vorige president laat getuigen moet je dat bij de huidige ook doen. 20.93
42 De democraten zeggen ook al: Oke, je hebt wel Hillary Clinton laten opdraven. 47.37
45 'Als wij in november de verkiezingen winnen gaan wij haar oproepen.' 6.62
51 Hij heeft gezegd, dat is wonderlijk Ik vind het eigenlijk wel aardige mensen. 3.81
53 Daarmee zegt hij: Dan moet ik daar ook niet gaan zitten. 3.93
54 Dat is raar, als je weet dat hij al die aanmoedigingen in de campagne, van zijn aanbidders in de zaal dat Hillary Clinton de gevangenis in moest. 27.63
56 En hij heeft haar een verschrikkelijk mens genoemd. 7.86
60 Hij zou een minderjarig meisje van 13 jaar Dat is bijzonder, het is groot nieuws in Amerika. 14.29
61 De FBI kwam augustus vorig jaar met een document van de tiplijn van de FBI. 17.54
63 Trump heeft een 13-jarig meisje verkracht destijds. 88.3
64 Er werd wel gezegd, dat gaan we niet verder onderzoeken. 10.1
68 Maar wat blijkt nu uit de recente vrijgave van de Epstein documenten: Er zijn door de FBI wel degelijk gesprekken gevoerd met deze vrouwen. 53.31
71 Slechts een van de vier documenten is vrijgegeven en daar staat de naam van Trump niet in. 29.13
73 53 pagina's, drie documenten worden niet vrijgegeven. 6.2
75 Als je niks op je geweten hebt, niks te vrezen hebt geef dan alles vrij. 4.87
76 3 miljoen documenten zijn door bijna 1000 advocaten gecontroleerd of ze konden worden vrijgegeven. 18.75
82 De sfeer was gisteren al niet prettig bij Hillary Clinton. 32.45
83 Zij is zes uur verhoord dat van Bill Clinton gaat misschien wel 10, 12 uur duren. 13.5
90 Bill Clinton staat op allerlei foto's in een jacuzzi met een dame waarvan het gezicht onherkenbaar is gemaakt. 27.7
91 Daar krijgt hij onherroepelijk vragen over de komende uren. 3.78
95 Kan het zo zijn dat Hillary Clinton daarvan niks weet? 22.17
101 Hillary Clinton zegt: dat moet je aan mijn man vragen. 23.3
105 Ieder foutje komt onder een vergrootglas te liggen. 4.48
108 Hoe groot is de kans dat het uit de hand gaat lopen? 8.59
110 Er zijn tegenstrijdige berichten over wat er is besproken in Genève. 9.0
114 Zij willen dat het verrijken van uranium naar nul gaat. 75.18
116 Want ze willen uranium ook voor medische zaken gebruiken. 83.18
118 De voorzitter van die besprekingen de minister van buitenlandse zaken van Oman is in Washington aan het praten met JD Vance. 13.97
119 Als ze er niet uit komen, wordt er maandag gesproken in Wenen. 8.02
121 Trump heeft al een armada van schepen en vliegtuigen om Iran neergelegd. 68.0
125 Als er een aanval komt, een beperkte aanval op bijvoorbeeld een luchtmachtbasis of een nucleaire installatie. 31.9
130 Stel je voor dat de Amerikanen worden geraakt bijvoorbeeld op een vliegdekschip of elders wat moet Trump dan doen? 20.26
133 Trump heeft beweerd dat hij geen langdurige oorlogen wil. 46.24
134 Hij hangt nog steeds aan een diplomatieke oplossing. 3.6
136 Maar dat het spannend wordt, als je zo'n armada daar neerlegt. 4.22
137 en hij heeft gezegd: er zijn al zoveel doden gevallen bij de demonstraties in Iran. 53.08
141 De mensen in Iran willen graag dat er wordt ingegrepen en dat het regime verdwijnt. 12.56
144 vertellen comedian Howard Komproe en kok Noni Kooiman de Surinaamse geschiedenis aan de hand van de keuken. 8.97
146 Waarom is koken de manier om te vertellen over de geschiedenis? 11.99
150 Het is een mooie manier om meer te vertellen over de geschiedenis. 4.33
151 Het is een kleine houvast, waaraan je veel kan ophangen. 4.23
156 In eerste instantie was Suriname een bedrijf zo werd het gezien, een bedrijf van Nederland. 12.62
157 Waar gewassen werden geteeld en dingen uit de grond werden gehaald. 3.85
158 Dus de mensen die daar te werk werden gesteld werden niet gezien als mensen, maar als personeel. 5.67
160 Op een gegeven moment is dat losgelaten en een eigen land geworden. 4.37
161 Mensen vanuit de hele wereld zijn er naartoe gebracht omdat werk te doen. 12.68
162 Dat is bij geen enkel ander land in de wereld op deze schaal gebeurd. 4.41
165 In de landen van herkomst konden ze bepaalde dingen vinden. 6.14
166 In Suriname soms niet, dan gingen ze vervangers zoeken. 8.99
170 Daar kunnen wij mooi over vertellen en het laten zien en proeven. 4.08
171 Hoe gaat het in de voorstelling eruitzien, wat kunnen we verwachten? 5.32
172 Een voorstelling over eten, daarin moet worden gekookt. 8.18
174 Je ruikt het ook, dus ik maak een soep daar gaan allemaal ingrediënten in die te maken hebben met een bepaalde bevolkingsgroep. 3.65
175 De vijf grootste bevolkingsgroepen hebben we genomen. 12.03
177 Steeds als er iets ingaat vertellen we over waar dat ingrediënt vandaan komt en hoe die mensen naar Suriname zijn gekomen. 11.86
178 Aan de hand van de ingrediënten vertellen we het grotere verhaal. 3.62
179 En jij gaat er op een grappige manier De aard van het beestje. 3.94
180 Maar humor is ook een goede manier om onderwerpen die gevoelig liggen.. toch te kunnen vertellen. 5.35
183 De afgelopen maanden hebben we daar veel tijd aan besteed om het verhaal vorm te geven. 3.64
184 En met de eindregisseur zijn we in de laatste fase we zitten midden in de try out. 3.56
187 Het was hartstikke leuk, theater is nieuw voor mij. 3.81
194 Jij hebt kookboeken geschreven en je hebt een reisserie gemaakt over Suriname in het eten daar. 6.68
196 Het is mijn lievelingsonderwerp, Suriname, eten, een geschiedenis. 3.93
197 Het is mijn lievelingsonderwerp, Suriname, eten, en geschiedenis. 3.97
198 En jij dacht bij het zien van die reisserie, daar moet ik iets mee. 3.62
199 Ik wilde graag een tweejarig programma maken over Surinaams eten. 5.96
200 Ik wilde graag een theater programma maken over Surinaams eten. 7.22
203 Ik heb haar verteld wat het plan was en dat is goed gegaan. 3.94
204 Het fijne van deze periode is na al die weken erover praten en met denken en repetities in een lege ruimte met lege stoelen zitten we nu met mensen in de zaal. 3.5
208 De twaalfde maart is de première in de Kleine Komedie. 7.94
213 Niet die van op het podium, maar wel hetzelfde recept. 3.84
215 Het is de soep die wordt gemaakt, die krijgen mensen na afloop. 50.38
216 Er zit ook nog een andere kant aan de voorstelling. 3.91
217 Jij ergert je enorm aan hoe de voedselindustrie het Surinaamse eten zich toe-eigent. 55.47
220 Een heleboel dingen worden Surinaams gemaakt, die het niet zijn. 13.39
222 Een fabrikant had het over Surinaamse bananenketchup. 78.62
225 Er is wel bananenketchup in de Filippijnen, maar niet in Suriname. 38.58
227 Ik heb ze erover gebeld en toen zeiden ze: Wij gaan er niet over praten aan de telefoon. 5.17
229 Toen heb ik iemand daar erover gesproken en uitgelegd dat het zo niet werkt. 4.51
230 Je kan niet iets maken en roepen dat het Surinaams is, dat is raar. 8.99
234 Wat jullie tijdens die voorstelling koken daar moeten de mensen voor naar de voorstelling gaan. 3.67
236 Ik vertel het verhaal over mijn oudtante die kwam uit Java naar Suriname. 6.93
239 Een mengsel van pinda's, specerijen en als je het aan de kook brengt, wordt het pindasaus. 41.6
240 en als je het aan de kook brengt, wordt het pindasaus. 16.73
250 De voorstelling is door het hele land te zien, tot en met juli. 7.03
252 Cartograaf Carlijn Kingma ontleedt de wooncrisis in haar reusachtige tekening 'De Machinerie van de Volkshuisvesting'. 29.48
253 Samen met onderzoeksjournalist Thomas Bollen werkte ze er twee jaar aan. 6.62
255 Carlijn, jullie werkten samen met het ministerie van Volkshuisvesting de provincie Zuid-Holland, diverse banken en voerden 120 gesprekken. 7.95
259 Maar hoe lang ben je met de tekening bezig geweest? 4.57
260 Voordat ik aan de enorme tekening begin zijn er eerst talloze schetsen. 3.4
262 Het is belangrijk tijdens zo'n complex onderwerp als de wooncrisis dat je al de perspectieven van alle betrokken partijen zoals banken, woningcorporaties, beleggers beleidsmakers, die moet je allemaal meenemen. 4.51
263 En al die schetsen samen en die schema's als die samen beginnen te vallen, dan kan ik beginnen aan het grote werk. 3.54
266 Het is ook echt gigantisch wat jullie hebben neergezet. 3.9
269 Jullie samenwerking begon al bij het vorige kunstwerk: 'Het waterwerk van ons geld'. 5.58
270 Jij schreef daar het boek 'Geld genoeg, maar niet voor jou' over. 6.64
274 We hebben dat in beeld gebracht door geld te visualiseren als water. 9.19
276 Dan kan je zien waar het wel terechtkomt, waar het zich ophoopt. 4.01
278 Door dat geld te volgen zie je dat het geld heel erg rondgaat in de financiële sector zelf. 12.92
279 Daar gaat steeds meer geld rond en dat drijft de prijzen van aandelen en huizen op. 45.26
280 Maar het bereikt niet de economie waar gewone mensen werken en wonen. 15.86
282 En vertel ik het verhaal van de strijd die buiten het zicht van het grote publiek wordt gevoerd om dat stelsel te hervormen en rechtvaardiger in te richten. 3.5
284 Hij heeft daarvoor jaren interessante verhalen gevolgd. 4.3
285 Hij heeft daarvoor jaren interessante personen gevolgd. 4.58
288 Voor mensen die plaatjes nodig hebben om iets te begrijpen is dit heel handig. 4.56
289 En niet belangrijk, maar toch leuk om te vermelden. 3.88
291 Jullie werken samen, maar het is een innige samenwerking geworden. 4.18
292 Ja, zij vroeg mij: Wil je een paar middagen met mij praten over het geldstelsel? 4.65
294 De inhoudelijke gesprekken waren goed maar de vonken sloegen ook over. 3.65
295 En voor je het wist lagen we in bed te praten over banken en pensioenfondsen. 4.48
298 En dit project duurt negen maanden, en er is al een. 5.49
301 Jullie nieuwe kunstwerk 'De Machinerie van de Volkshuisvesting' vloeide voort uit jullie vorige werk. 5.26
303 De wooncrisis eigenlijk, geldstromen zijn ontzettend belangrijk als we het over de wooncrisis hebben. 41.07
305 Daarom nemen we het vorige project mee naar dit project. 4.35
306 We zien hier de machinerie van de volkshuisvesting. 9.21
311 Wat we daar ook in zien is alle wetten, geldstromen en afspraken en plannen die zijn verbeeld als kabels en knoppen en buizen en hendels. 3.57
312 Je ziet dat hoe we die machine afstemmen dat dat bepaalt hoe de woningvoorraad daaromheen dat is die hele grote arena daaromheen hoe die eruit komt te zien. 9.59
316 Dat is een exacte doorsnede van onze woningvoorraad. 5.53
319 Dat is onderverdeeld in koopwoningen, sociale huurwoningen. 12.55
320 Als we daar naar gaan kijken, zien we wat de wooncrisis inhoudt. 12.96
321 Want in dat hele blok met al die huisjes daar zitten ook weer de problemen. 6.12
328 Daar zien we de grootste slachtoffers van de wooncrisis. 73.11
337 Dat is denk ik gerelateerd aan de economie, omdat je niet meer werkt. 5.04
338 Als we iets naar boven gaan, zien we allerlei andere plekken waar de crisis zich manifesteert. 5.18
341 Dat is een andere plek waar je ziet Op deze plek zijn de woonlasten het hoogst. 50.43
342 Je ziet het plezier wat ik heb gehad in al die 100 huisjes uittekenen! 3.54
343 Allemaal Nederlandse tafereeltjes van grasmaaiers en tuinkabouters. 10.28
345 Je ziet wat mensen verdienen en wat hun woonlasten zijn. 8.0
346 Aan de rechterkant zie je een te groot gezin in een te kleine huurwoning. 56.72
347 Die nog jaren in de rij moeten staan voor een sociale huurwoning. 6.54
348 Daarboven zien we een starter, die 50 procent van zijn inkomsten kwijt is aan woonlasten. 89.86
350 Die kan niet genoeg sparen en zit klem in het systeem. 4.84
352 Heb je nog een ander probleem dat we uit kunnen lichten? 4.35
354 Als we het over de wooncrisis hebben gaat het meestal over het woningtekort. 74.95
355 Dan kom je automatisch bij de oplossing bouwen, bouwen, bouwen. 3.75
356 Maar we vergeten dat we ook te maken hebben met een betaalbaarheidscrisis. 3.96
357 Huizen zijn veel te duur en enorm in prijs gestegen. 89.89
358 Dat heeft niet alleen te maken met een tekort aan woningen maar ook met een overvloed aan geld. 28.02
360 We hebben een animatie gemaakt van 25 minuten waarbij we al die problemen langslopen. 6.0
361 We gaan niet 25 minuten laten zien, maar wel een klein beetje. 3.68
362 Toen de regels voor financiële instellingen in de jaren 80 flink werden versoepeld draaiden banken de geldkraan open voor meer en hogere woningleningen. 23.12
363 De totale hypotheekschuld in Nederland liep snel op. 86.46
364 Waar die in 1990 nog 93 miljard bedroeg was dat in 2025 al 870 miljard. 18.16
365 Omdat banken geldscheppende instellingen zijn en dus nieuw geld creëren met elke hypotheeklening die ze verstrekken.. komt er zo steeds meer geld bij om tegen elkaar op te bieden op de woningmarkt. 42.91
367 Vanaf juli is het origineel te zien in Singer Laren. 9.12
368 Maar de kaart gaat ook reizen en zal langs het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening gaan. 6.25
371 Dat komt op allerlei plekken in Nederland te staan. 5.19
372 Waar we over deze systeemproblematiek in gesprek willen. 5.13
374 Dan hopen we daar in het gesprek te kunnen over de oplossingen. 4.22
376 Door in beeld te brengen dat je allerlei schuiven en hendeljes hebt die je in kan zetten voor de oplossing maar dan moet het wel gebruikt worden. 5.3
377 En niet alleen maar proberen deelproblemen op te lossen. 5.69
383 De volledige animatie van het kunstwerk is vanaf 7 maart gratis te zien bij FollowTheMoney.nl/Volkshuisvesting. 7.74
386 Ik probeer zachtjes te stampen, jullie zijn zo druk in gesprek. 3.48
391 Hij zorgt zelf voor de zang, de koortjes en alle instrumenten. 13.21
392 Zijn liefde voor muziek begon al op zes jarige leeftijd met de Vlooienmars en vandaag komt zijn allereerste solo album Pam Pam uit. 8.72
395 En volgens mij heeft mijn moeder de Vlooienmars is iets, ook als je niet goed kan spelen kunnen best veel mensen wel de Vlooienmars spelen. 4.48
398 Mijn moeder heeft me dat geleerd en dat kon ik dan heel snel. 3.79
399 Maar daar bleef het niet bij want je bent verslaafd geraakt aan de piano. 4.79
404 In het begin vond ik het leuk maar toen ik puber werd, vond ik het niet meer cool. 3.54
405 Mijn klasgenoten vonden dat het niet meer kon, dus ik ook niet. 4.72
407 Mijn vader is niet heel erg pusherig geweest maar toen ik wilde stoppen, zei hij wel: dit gaan we niet doen. 4.06
410 Je hebt meegedaan aan X-Factor, daar kwam je in de halve finales Finale! 7.21
413 Daarna heb je zes jaar in de band Rondé gezeten maar dat werkte niet meer voor jou. 4.79
420 Ik dacht dat ik dat niet was Maar ik heb nu een puppy en ik ben de controle over mijn leven helemaal kwijt. 3.59
424 Nu doe je alles zelf en je werkt met een loopstation. 3.77
425 We konden daar al een stukje van meemaken bij de opening van de uitzending. 3.83
426 We kijken even naar een filmpje waarin jij het nummer Africa van Toto zingt. 28.65
428 En daarna ga je ons uitleggen hoe je dat nummer hebt opgebouwd door middel van zo'n loop station. 3.84
432 We beginnen met de drums, dan hebben we iets om mee te werken. 3.64
440 (alle geluiden blijven zich herhalen) Nog eentje erop. 3.57
443 Voor een controlfreak als jij is dit het ultieme instrument om te spelen. 4.81
445 Zeker, ik hoef met niemand ruzie te maken, behalve met mezelf. 3.89
446 Ik wil het niet jinxen, maar het kan ook wel eens fout gaan toch? 4.6
448 Meestal leg ik het gewoon uit: Ik ga het opnieuw doen. 3.49
449 Want als iets fout gaat, moet je helemaal opnieuw beginnen? 5.66
451 Als ik het fout speel, heb ik daar het hele nummer last van. 3.51
453 En dat wil niemand, dus dan begin ik helemaal opnieuw. 3.58
455 Daarin horen we een beetje Suzanne van VOF de Kunst. 3.66
458 Soms zit je ergens in en achteraf lijkt het dan ergens op. 4.78
459 Ik vind het leuk om te knipogen naar oudere tijden. 4.29
460 Om eerlijk te zijn vind ik de knipoog iets te voor de hand liggend. 3.8
462 Maar als de schrijvers een percentage willen van Suzanne dan mag dat. 7.02
469 In muziek kan je je gevoel leggen, dat is al stap één. 5.02
471 Een fantasiewereld waarin alles kan. Dat klinkt een beetje zweverig, maar dat is het wel. 4.19
473 Dan zijn we nu heel benieuwd naar je nieuwe nummer, Zoals ik Doe. 5.12
474 Dat je ook weer gaat stukje voor stukje gaat opbouwen. 3.96
475 Vandaag komt zijn EP Pam Pam uit en van die EP speelt hij vandaag Zoals ik Doe. 7.9
481 En vergeet vanavond niet te kijken naar Carrie op vrijdag, om 19.00 uur op NPO 1. 4.88