Tijd voor MAX 🇳🇱

_id	69a7139195730b217f442339
url	https://npo.nl/start/serie/tijd-voor-max/seizoen-53/oogfonds_1/afspelen
datetime	2026-03-03 17:10:00
description	In Nederland hebben ruim 1,2 miljoen mensen een oogaandoening. Het aantal mensen dat blind of slechtziend is blijft stijgen. Vaak is achteruitgang in zicht te voorkomen, als je er tijdig bij bent. Daarom vraagt Tijd voor MAX samen met het Oogfonds aandacht voor de gezondheid van onze ogen. Te gast is onder anderen schrijver Ronald Giphart. Hij heeft de oogziekte maculadegeneratie en de kans bestaat dat zijn ogen hem in de steek gaan laten. Oogarts en onderzoeker Camiel Boon vertelt over een doorbraak in de behandeling van erfelijke netvliesaandoeningen en Tangarine treedt op.

 

Statements

idx	statement	score
0	888 LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Hartelijk welkom.	3.95
2	Bij ons aan tafel onder andere schrijver Ronald Giphart.	6.22
4	En Kristy Jonk en Casper van Dijk en voor een bijzondere uitzending over de gezondheid van onze ogen.	6.54
6	De dag dat bekend werd gemaakt dat de KLM vanavond naar Oman vliegt om daar reizigers op te halen die zijn gestrand door de oorlog in Iran.	86.52
7	Dat zei minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken in de Tweede Kamer.	9.74
8	In de regio zijn vermoedelijk duizenden Nederlanders gestrand.	89.03
9	En de dag dat de gasprijs op de Amsterdamse gasbeurs met 16% steeg.. tot boven de 50 euro per megawattuur nadat de prijs maandag al met 36% was opgelopen door de oplopende spanningen in het Midden-Oosten.	40.13
10	Toch hoeven we ons volgens minister Stientje van Veldhoven geen zorgen te maken over een tekort aan gas.	50.91
14	Maar liefst 1,2 miljoen Nederlanders hebben een oogaandoening.	89.68
15	In werkelijkheid zijn dit er nog veel meer maar veel mensen zijn zich er niet van bewust, tot ze klachten krijgen.	4.47
16	Meer dan 300.000 Nederlanders zijn ernstig slechtziend of blind en dat aantal blijft stijgen.	90.83
17	Terwijl het in veel gevallen te voorkomen is, als je er op tijd bij bent.	4.42
19	Ook jij hebt lang niet geweten dat je een oogziekte had.	12.44
21	Ik zat bij een etentje naast de vrouw van een oogarts.	10.44
24	Toen zei ze: Misschien moet je laten checken of jij het ook kan hebben.	3.92
26	Had je nooit zelf dat idee gehad van: Zal ik het eens laten checken?	4.89
34	Toen ben ik van oogarts geswitcht en ben ik naar Caroline gegaan die mij in het Radboud behandeld heeft.	4.19
36	Maculadegeneratie is de meest voorkomende oogziekte.	90.44
37	Bij mijn vader ontstonden zwarte vlekken in het midden van zijn ogen.	88.07
38	Bij mijn vader ontstonden zwarte vlekken in het midden van zijn ogen.	88.07
43	Nu kijk ik vooruit en ik denk dat je drie vingers opsteekt?	4.27
45	Ik moest met mijn vader communiceren in de periferie van zijn blikveld en dat was verschrikkelijk.	3.46
58	Maar wat ik inmiddels weet is dat het ook een beetje van mij afhangt of ik dit ga krijgen of niet.	3.83
60	Door goed te leven en dat betekent dus vitaminen slikken.	79.3
62	Matig zijn met alcohol of liefst geen alcohol te drinken.	87.19
63	Dan kun je het proces dusdanig uitstellen dat 't misschien wel Aan jouw huisje voorbijgaat.	4.49
64	Jij zet je als ambassadeur van het Oogfonds in om de bekendheid van oogziektes te vergroten.	18.67
68	Onderzoek naar hoe het niet alleen te voorkomen is maar ook naar de behandeling zelf.	8.23
71	Maar ze zijn zeker de moeite waard en ook heel hoopvol.	3.79
74	Hoe je met een simpele bloedprik kan kijken naar eiwitten in het bloed en of het proces al begonnen is en wat je kunt doen door je leefpatroon dusdanig aan te passen dat de ziekte uitgesteld wordt.	18.01
77	En zicht dat eenmaal verloren gaat, is niet te herstellen.	4.78
79	Stel je eens voor dat je waar je het meest van houdt nooit meer kunt zien.	4.38
80	Ruim 300.000 mensen in Nederland zijn blind of ernstig slechtziend.	90.07
84	En de schade die ontstaat, is niet meer te herstellen.	5.07
85	Je zou heel graag willen zeggen: 'Het komt wel goed.'	3.79
88	De pret in de oogjes, de glinstering als hij iets krijgt.	4.7
93	Als ik dicht bij elkaar zit en ik zie dat ze cadeautjes uitpakken maar ik zie niet het mooie gezichtje dat erbij zit dat het cadeautje wel ontzettend leuk vindt maar ik kan niet zien hoe de reactie is.	4.4
96	Door nieuwe technieken komen oplossingen steeds dichterbij.	5.89
97	Het Oogfonds werkt samen met toponderzoekers aan baanbrekend oogonderzoek dat echt het verschil kan maken tussen blind worden of blijven zien waar je van houdt.	49.08
99	Word donateur van het Oogfonds en bel nu 0800-1110.	10.57
101	Jullie hebben onderzoek gedaan naar hoe belangrijk mensen het vinden, het gezichtsvermogen.	18.51
102	We waren benieuwd hoe belangrijk dat is voor mensen.	4.48
104	Uit het onderzoek blijkt dat 75 procent van de mensen het gezichtsvermogen het belangrijkste zintuig vindt.	89.6
105	Als je blind bent gaat een heleboel aan je voorbij.	79.8
106	Je kunt je kleinkinderen niet zien opgroeien of je kinderen.	88.5
110	Een van de meest gehoorde zorgen die mensen dan hebben dat je altijd hulp moet vragen om door het leven te kunnen.	12.14
112	Maar toch worden steeds meer mensen slechtziend of zelfs bijna blind.	88.93
114	Dat komt ook omdat heel veel oogziektes zeker dee leeftijdsgebonden, dat je denkt: Ik word ouder dus het is logisch dat het minder wordt.	6.3
119	Het is echt niet normaal als je een zwarte vlek in het midden ziet of stipjes die maar niet weggaan.	16.36
120	Of dat het beeld in het midden van je gezichtsveld vervormt.	5.43
122	Daarom is het goed om de signalen in de gaten te houden.	6.0
124	Dek eerst één oog af en dan het andere oog en kijk of daar verschil in zit.	4.21
125	Of kijk dat je bij het ene oog wat anders opmerkt dan bij het andere.	4.55
126	Dat is vaak ook een signaal dat er wat aan de hand is.	4.54
130	Die heeft ook altijd plek en zij herkennen ook klachten.	5.51
133	Alles wat eerder is dan wat te laat is, is meegenomen.	3.73
137	Wat kapot is in het oog kan in de regel niet hersteld worden.	4.95
138	Er zijn onderzoeken gaande die daaraan werken maar je kunt heel veel voorkomen door tijdig met behandelingen te beginnen of je leefstijl aan te passen.	18.73
140	Dan is het fijn om te weten: Er is wat aan te doen.	3.97
142	Ik durf te zeggen dat veel onderzoeken op een kantelpunt staan.	4.26
144	We weten: staar is inmiddels in verreweg de meeste gevallen te genezen door te laseren.	90.25
145	Maar ook voor maculadegeneratie is belangrijk onderzoek gedaan wat gaat over leefstijl.	60.17
146	Maar Caroline is ook bezig met dat je een persoonsgebonden behandeling kan krijgen.	9.96
153	Ook om aan te geven aan kijkers: Hou je ogen in de gaten.	3.51
154	Want inderdaad, wat je ook zei: Er worden steeds meer mensen met een diagnose dat ze een oogaandoening hebben.	88.46
155	Ook omdat een flinke vergrijzing hebben in Nederland.	26.61
157	Tegelijkertijd zien we ook veel erfelijke oogaandoeningen die echt nog bestreden moeten worden.	19.61
159	Annelies is 68 jaar als ze te horen krijgt dat ze een erfelijke vorm van maculadegeneratie heeft.	73.16
160	In 6 jaar tijd is ze het zicht in haar linkeroog al bijna helemaal kwijt en ook haar rechteroog gaat hard achteruit.	3.59
165	Zo kan ik honderd dingen opnoemen die me afgenomen zijn.	3.52
167	En dan op zoek gaan naar wat je wel kan merk je ook dat je heel veel verlies hebt geleden.	4.03
170	Sinds Annelies een groot deel van haar zicht is verloren heeft ze moeite met de meest eenvoudige dingen.	4.46
171	Van een sociaal leven, spontaan de auto instappen, en kilometers kanoën naar een leven waarin niets meer vanzelf gaat en ze haar zelfstandigheid kwijt is.	4.93
172	Met mijn linker oog zie ik nagenoeg niks meer en met mijn rechter oog zie ik alleen maar golvende beweging.	3.9
175	Je komt tot de ontdekking dat je dit niet kan, dat je dat niet kan. En ook in je hoofd.	6.02
176	In je hoofd denk je dat je het kan en dan ga je het doen en dan denk je: Och nee, dat kan helemaal niet.	4.11
178	Goh, wil je even meekijken, want ik kan het gewoon niet zien.	3.94
185	Ik ben van een heel actief leven gegaan naar een leven met met gewoon een handicap.	4.31
189	Ik heb het niet, maar ik voel wel de pijn en de machteloosheid.	3.71
193	Kan ik niet op een of andere manier het lichter maken?	5.04
196	Het is voor ons allebei een leerproces om om te gaan met iets wat onomkeerbaar is.	4.56
197	Ik kan me niet voorstellen, want mijn oog worden slechter hoe ik me hier zou moeten redden zonder hem.	4.03
199	Dus alle dingen die ik wil gaan doen moet ik goed nadenken of ik mijn man niet te veel belast.	3.7
201	Dat snap ik, maar ik ben er niet zover om dat toe te laten.	3.72
202	Dat snap ik, maar ik ben niet zover om dat toe te laten.	3.71
204	Ik wil absoluut niet nadenken voor wat het betekent dat mijn andere oog mij in de steek gaat laten.	4.24
206	Ik hoop dat mijn rechter oog zo lang mogelijk mag blijven kijken.	4.11
211	Er wordt hard gewerkt aan een oplossing en u kunt hieraan bijdragen.	4.06
212	Bel nu 0800-1110 en word donateur van het Oogfonds.	8.14
213	Dat is geen eenvoudig proces, kunnen we wel stellen.	3.95
216	En hoe hij op een gegeven moment hulp van zijn vrouw nodig had en wat een impact het heeft voor de mensen om hem heen.	4.08
217	Als je een oogziekte hebt heeft de omgeving ook een oogziekte.	88.1
218	Jij hebt niet iets als je het ziet dat de angst jebevangt?	7.45
220	Alleen is die angst wel minder geworden sinds ik patient bij Caroline ben.	3.58
224	Zij heeft een ingrijpende vorm van maculadegeneratie zij heeft een foutje in haar DNA.	75.16
225	Zij kan haar afweersysteem niet goed reguleren en daardoor gaat de maculadegeneratie door.	90.41
226	Wij hebben met haar afgesproken dat we over haar mogen praten zonder dat ze erbij is.	4.63
228	Annelies doet dat heel goed en beseft goed dat ze wat kan betekenen voor andere mensen als je er op tijd bij bent.	4.03
232	Als je een gewone vorm van maculadegeneratie hebt kun je de helft van de ontwikkeling voorkomen.	86.15
234	Want het klinkt simpel maar je moet wel weten hoe je gezond moet leven.	6.15
236	Maar zeker zo'n ernstige vorm die Annelies heeft daar heb je echt medicijnen voor nodig om het afweersysteem te reguleren.	21.67
237	Nou heb ik begrepen dat je zelf in de familie ook mensen kent met oogproblemen.	5.36
241	Toen ik 25 was en promovendus heb ik naar mijn oma gekeken en haar zus.	5.98
243	Toen ik 25 was en promovendus heb ik naar mijn oma nagekeken en haar zus.	5.72
244	Die hadden een ernstige vorm van maculadegeneratie.	87.67
245	Toen mijn vader op leeftijd kwam, heb ik er ook veel naar gekeken.	3.99
251	Ik merk van dichtbij dat het een enorm belangrijke oogziekte is.	7.31
252	Caroline werkt met haar team aan een doorbraak om maculadegeneratie eerder en beter te voorspellen via een eenvoudige vingerprik.	28.13
253	Ronald ging vorige week kijken in het lab hoe ver ze zijn.	4.82
259	Je bent baanbrekend onderzoek aan het doen voor mensen zoals ik met een oogziekte.	9.56
261	Wij willen in een vroeg stadium kunnen herkennen welke mensen deze ziekte gaan krijgen.	5.92
266	In deze vriezer bewaren we het bloed van patiënten met en zonder maculadegeneratie.	68.06
268	Het is wel een beetje koud, want het moet natuurlijk lang bewaard worden.	3.91
269	In het bloed kunnen we sporen ontdekken die verklaren waarom sommige mensen een hoog en sommige mensen een laag risico hebben om hun zicht te verliezen.	90.53
271	In het bloed onderzoeken we heel veel eiwitten tegelijk.	90.94
272	Mensen met maculadedegeneratie hebben een speciale combinatie van eiwitten die gezonde patiënten niet hebben.	90.77
273	Het voordeel is dat we lang voordat de ziekte ontstaat al kunnen zien wie een hoog risico heeft op die ziekte.	13.15
274	En dat is belangrijk omdat die mensen er mogelijk nog wat aan kunnen doen.	3.97
275	Maar dit is dus goed nieuws voor mensen die het al hebben maar ook voor mensen zoals ik die het nog kunnen gaan krijgen.	3.65
278	Dit zijn namelijk een heleboel eiwitten die we tegelijkertijd gemeten hebben.	9.8
280	En deze eiwitten zijn lager in het bloed van patiënten en deze zijn hoger.	87.63
281	Met die eiwitprofielen in het bloed kunnen we voorspellen wie maculadegeneratie gaat krijgen en wie niet.	90.2
282	En dan kunnen we ook heel gericht persoonlijk advies geven.	3.86
283	Dus jij kan met één prikje van mijn bloed bepalen of ik maculadegeneratie ga krijgen of niet?	19.1
285	Dus bij een hoger eiwitprofiel heb je een veel hogere kans om maculadegeneratie te krijgen en kan ik jou ook gericht zeggen van: Je moet je leeftijd aanpassen, antioxidanten slikken en in de toekomst hoop ik jou medicijnen te kunnen geven om het afweersysteem te remmen.	32.79
288	Als de resultaten laten zien wat we hopen dan komt er binnenkort zo'n prikje.	4.4
290	Nog wel heel veel bloed en heel veel bloedmetingen.	3.61
292	Je zei dat jullie ook bezig zijn met geneesmiddelen.	7.83
294	Je bent ontzettend gebaat bij een poedertje of een prikje.	7.54
297	Zeker mensen met een hoge erfelijke belasting zijn niet in staat om het te voorkomen.	30.91
301	We zijn in het lab aan het kijken: Wat zijn de eiwitten die een rol spelen in het bloed.	54.35
306	Het zijn geen dingen die in één dag beklonken zijn.	4.24
307	De technieken om dit onderzoek uit te voeren zijn heel duur.	9.33
309	Dat ik een persoonlijk advies krijg en persoonlijk onderzocht wordt.	3.78
310	Dat ik een persoonlijk advies krijg en persoonlijk onderzocht word.	3.72
317	Dat is een fabel, maar het is niet helemaal een fabel.	4.37
318	Het is goed om verse vis te eten en visolie te slikken.	89.73
319	Het gaat vooral om bladgroenten zoals boerenkool en veldsla.	20.81
323	Dat zorgt ervoor dat zuurstofradicalen verminderd worden.	90.33
325	Misschien kan jij een oproep doen aan onze kijkers.	3.85
327	Dat kan via 0800 1101 Het kan ons allemaal overkomen.	5.38
329	Kristy, jij wist al jong dat je een zeldzame erfelijke oogaandoening hebt.	6.55
364	Wij zijn bij jullie thuis langs gegaan om te zien hoe jullie die oogziekte beleven en hoe dat jullie leven beïnvloedt.	5.94
368	Ik loop er vooral tegen aan dat ik geen rijbewijs heb.	4.47
373	Er moet niet opeens een wegafsluiting zijn want dan rij ik daar tegenaan.	3.88
374	Ik moet altijd aan iemand hulp vragen en dat vind ik het allerergste eraan.	4.04
380	Haar dochter Mila is 7 jaar oud en is al de helft van haar zicht verloren.	48.9
382	Op school heb ik een loep en een vergrootglas en mijn bril.	8.63
383	En ik zit vooraan zodat ik het bord beter kan zien.	3.49
384	En ik merk nu dat ik ook steeds slechter en slechter zie.	3.89
385	Slechter zien vind ik niet leuk, want dan kan ik niet meer knutselen en tekenen.	4.7
386	Haar broer Kian is 9 jaar en ziet zelfs nog maar 30 procent.	18.4
396	Ik ben best wel gepest vroeger, want dan ving ik die bal weer niet.	3.94
397	Mensen vinden mij soms ook arrogant, want ik zeg geen hallo terug.	3.45
398	Ik kan daar niks aan doen, want ik herken ze gewoon niet.	4.03
400	Als het net zo snel achteruit gaat als dat het bij mij gaat dat zou ik wel heel erg voor ze vinden.	4.58
405	Het Oogfonds wil dat mensen zoals Kristy, Kian en Mila het zicht dat ze nog hebben kunnen behouden.	10.85
407	Word donateur van het Oogfonds en bel nu 0800 1110.	9.87
408	Kristy, je zoon was 6 jaar toen hij de diagnose kreeg.	12.1
409	Pas toen kwamen jullie erachter dat ook jouw man drager is van het gen. Ongelooflijk veel pech.	4.77
410	Maar waardoor het duidelijk is dat jullie kinderen het ook hebben.	4.96
412	De kans dat mijn man drager was, was best wel klein.	3.73
415	Als je allebei drager bent, dan heb je 75 procent kans dat je kinderen het niet krijgen.	91.02
416	Allebei de kinderen hebben die 25 procent kans gepakt.	77.55
418	Camiel Boon, jij bent oogarts en onderzoeker in het Amsterdam UMC.	8.49
420	We hebben hier te maken met een dramatische categorie oogziekte.	77.2
423	Je gezichtsveld verdwijnt en je kunt mensen niet meer herkennen.	75.42
424	Je kunt niet meer goed lezen en dat maakt het bedreigend.	4.99
425	Meer dan 99 procent van die mensen kunnen niet behandeld worden.	88.18
428	Het is frustrerend dat je geen behandeling kunt aanbieden.	12.4
429	Het is dankbaar dat je mensen kunt informeren over nieuwe ontwikkelingen.	3.95
430	Het zijn heftige gesprekken waarbij regelmatig een traan vloeit.	3.69
433	Ik moest denken aan een quote van JF Kennedy: We didn't choose to go to the moon because it was easy, but because it was hard.	6.53
434	We moeten een grote stap zetten om dit aan te pakken.	4.57
435	Er is hoop, want jij bent betrokken bij een doorbraak voor de oogaandoening van Kristy en haar kinderen.	5.5
437	In een kleine groep kunnen we zeggen: we hebben misschien iets voor je.	3.99
438	Via een paar druppeltjes kun je het gen dat niet goed werkt, corrigeren.	12.4
443	Casper, jij hebt dezelfde oogaandoening als Kristy en bent een van de vijf mensen die door Camiel is geopereerd met deze experimentele techniek.	11.91
446	Voordat ik aan dit onderzoek ging meedoen heb ik te horen gekregen dat het onderzoek alleen voor de volgende generaties kan werken.	5.4
447	Dit was de eerste waarbij ik hoorde dat het kan leiden tot een operatie.	4.9
449	Het is nu 3 jaar geleden dat je deze behandeling hebt ondergaan, in beide ogen.	3.89
453	Dat was voor mij het doel van de operatie en mee te doen aan het onderzoek.	4.0
460	Tot voor kort hadden we geen gereedschap om de ziekte aan te passen.	4.26
464	Als dit allemaal goed gaat en het blijkt te werken dan kan je het ook inzetten bij andere genmutaties.	6.83
468	We moeten veel oplossingen bedenken om veel mensen te behandelen.	5.19
470	Hij haalt de hete kolen uit het vuur door eerste stappen te zetten.	4.17
471	Het is in ontwikkeling, ook voor de leeftijdsgebonden ziekten.	32.07
472	Op dit onderzoek moet flink voortgezet kunnen worden.	4.55
473	Ook dit onderzoek moet flink voortgezet kunnen worden.	4.34
478	Maar voor mijn kinderen kan het hun toekomst bepalen.	3.91
479	Paralympisch kampioen Rogier Dorsman was 12 jaar oud toen zijn leven ineens volledig op z'n kop stond.	33.62
480	Het was een dag die in zijn geheugen staat gegrift.	3.53
481	Soms zijn er van die dagen die je nooit meer vergeet.	3.48
484	In slechts drie maanden tijd ging mijn zicht zo hard achteruit dat ik geen letter meer kon lezen.	3.53
485	Toen kwamen we erachter dat ik niet alleen een erfelijke netvliesziekte heb maar ook een oogzenuwaandoening.	10.98
486	En dat de combinatie van die twee waarschijnlijk de boosdoener was.	4.49
487	Vanaf dat moment veranderde mijn leven compleet maar één ding bleef.	3.42
490	Zoveel kracht dat ik op de Paralympische Spelen in Tokio en Parijs goud won.	5.17
491	Rogier Dorsman pakt zijn eerste gouden medaille van de Paralympische Spelen in Parijs!	33.5
492	Hij wordt de nummer 1 in met een tijd van 2.18.36 scherpt Dorsman bovendien het Paralympische record aan.	8.79
493	Ik zie nog maar 1% en ik weet dat er van mij een dag komt dat ik helemaal niks meer zie.	3.96
494	en ik weet dat er een dag komt dat ik helemaal niks meer zie.	3.89
495	Ik hoop dat mensen na het zien van deze uitzending inzien hoe belangrijk het is dat er onderzoek gedaan wordt naar oogziektes en dat er behandelmethodes komen.	11.97
498	Dus bel daarom 0800-1110 en word donateur van het Oogfonds.	8.74
500	Meta, wat kun je vertellen over de toekomst waar hij hoopvol over spreekt?	6.03
501	Als je dit allemaal hoort en ziet, dan denk je wat veel verdriet.	4.48
503	Het is een klein orgaan maar er kan veel aan kapot gaan.	4.08
511	De bevlogenheid en het harde werken en de passie voor patiënten.	4.8
513	Er zijn heel veel onderzoeksvoorstellen die wij langs krijgen.	4.64
519	Je weet dat er patiënten achter zitten met teruglopend zicht.	13.37
523	Dat we in het lab met stamcellen nieuw weefsel kunnen maken.	86.32
526	Bevlogen, betrokken donateurs die met ons meedenken en ons willen steunen.	4.12
527	Dat maakt veel verschil voor de toekomst voor deze mensen.	4.51
530	Wij denken, het gaat nog wel jaren duren maar ik denk dat we over een aantal jaren af kunnen zijn van oogziekten.	7.52
531	Het laatste woord is aan jou om de kijker te overtuigen.	3.56
532	Ik heb mooie verhalen gehoord van patiënten en bevlogen artsen.	4.2
536	Probeer te helpen aan het beter maken van de toekomst voor ons oog.	7.51
539	Dit is Tangarine met hun nieuwe single over verlies en de kracht om door te gaan.	8.79
542	Dank voor deze bevlogen woorden en dan voor het kijken.	3.94
545	Ook na deze uitzending kunt u bellen naar 0800 1110 en donateur worden van het Oogfonds.	6.73
546	Met uw steun maakt u betere behandelingen mogelijk en helpt u heel veel mensen om te blijven zien waar ze van houden.	4.62