Tijd voor MAX 🇳🇱

_id	6abfdc0a29df0bef042ce3cd
url	https://npo.nl/start/serie/tijd-voor-max/seizoen-53/tijd-voor-max_888/afspelen
datetime	2026-10-02 17:10:00
description	Josine Droogendijk bespreekt de resultaten van het onderzoek naar het koloniaal verleden van de Oranjes. * Lia van Bekhoven gaat het theater in met haar verhalen over Groot-Brittannië. * Christiaan de Vries maakt een Britse lekkernij in onze keuken. * Elle van Rijn heeft een roman geschreven die is gebaseerd op de recent ontdekte dagboeken van Desi von Halban-Kurz. * Sander Zwiep over de Klassieke Top 400, die op NPO Klassiek van start gaat. Hij geeft een voorproefje op de piano van de meest bijzondere muziek die in deze lijst staat.

 

Statements

idx	statement	score
0	888 LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Hartelijk welkom, live vanuit studio 23 is het weer Tijd voor MAX.	4.48
1	Bij ons aan tafel koningshuisdeskundige Josine Droogendijk.	5.24
2	Correspondent Verenigd Koninkrijk Lia van Bekhoven.	5.58
4	Schrijfster Elle van Rijn dook in het leven van de gevierde zangeres Desi von Halban-Kurz de echtgenote van Jacques Goudstikker en Sander Zwiep speelt nu de muziek waar zij op zong.	11.1
6	De dag dat 75 jaar geleden de eerste live uitzending op televisie te zien was.	15.27
7	Het duurde anderhalf uur en was nog maar op zo'n 500 tv-toestellen te zien.	9.33
8	Museum Beeld en Geluid heeft speciaal voor dit jubileum 75 televisies opgesteld, uit elk jaar één waarop te zien is hoe televisie zich heeft ontwikkeld.	8.74
9	Maar u kunt ook zelf vanuit huis uw favoriete fragment terugkijken via De Schatkamer waar ruim 300 nieuwe koninklijke fragmenten toegevoegd zijn.	5.17
12	Na drie jaar onderzoek door een onafhankelijke commissie is gebleken dat de Oranjes het kolonialisme hebben gesteund en daar dik aan hebben verdiend.	58.29
14	U laat zien dat kolonialisme en slavernij actief werden ondersteund.	22.87
15	Inclusief toestemming tot neerslaan van het verzet.	9.64
16	Daarmee droegen zij medeverantwoordelijkheid voor het voortbestaan ervan.	8.25
18	Maar het doet niets af aan de constatering dat tegendraads leiderschap ontbrak.	3.84
19	Waar dat wellicht wel een verschil had kunnen maken.	4.96
20	Dat is een schrijnende en confronterende conclusie.	4.47
25	Een paar jaar geleden heeft hij zelf het initiatief tot dit onderzoek genomen.	9.5
27	In juli 2023 heeft hij excuses aangeboden maar als koning en als deel van de regering.	8.28
28	Maar in zijn toespraak had hij het over het verleden van zijn eigen familie.	9.0
29	Maar we wisten niet zo goed wat de Oranjes precies gedaan hadden rondom het hele koloniale systeem.	15.46
31	Maar dat is iets anders dan niet hebben meegewerkt.	3.99
33	Hij had toen een excuus kunnen aanbieden namens zijn familie maar als je niet weet waar je sorry voor zegt hoe waardevol is dan zo'n excuus?	9.91
35	De koning heeft altijd gezegd: om het heden te kunnen begrijpen, moet je het verleden kennen.	3.94
36	De Oranjes hebben het kolonialisme gesteund en er ook aan verdiend.	66.08
42	Maar als we kijken naar het financiële daar zijn we in Nederland erg geïnteresseerd in.	6.72
43	De Oranjes hebben veel winst gemaakt, met name de VOC.	45.8
44	Dat is iets wat speelde in de tijd van de stadhouders.	4.16
46	Het is belangrijk dat het geld wat destijds verdiend is en dan hebben we het over een half miljard euro.	6.9
47	Dat is een groot bedrag dat heeft koning Willem-Alexander niet op zolder liggen.	6.26
49	Want stadhouder Willem V heeft moeten vluchten naar Engeland.	57.96
50	En in de tijd dat de Fransen kwamen heersen is dat fortuin grotendeels opgelost.	10.37
51	En de rest is door verkeerde beleggingen verloren gegaan.	6.0
52	En koning Willem-Alexander zal daar opgelucht over zijn.	5.01
53	Want nu hebben we niet de hele discussie van: wat moet er gebeuren met dat geld?	8.57
55	We wisten van de stadhouders en de koningen en Wilhelmina die hebben zich niet opgeworpen als verzetsstrijders dat ze tegen het kolonialisme zijn.	10.97
57	De moeder van stadhouder Willem V hoorde dat er verzet was in het koloniale gebied.	20.74
58	En ze zei: Die mensen moet je kapotmaken, uithongeren.	8.35
60	Dus dat is echt van een hele andere orde als dat je zegt: we hebben er niet tegen gestreden.	4.23
62	Tegelijkertijd moeten we hun rol ook niet groter maken dan hij is.	4.39
63	Het is belangrijk om te beseffen dat we in de tijd van Koning Willem II een nieuwe grondwet kregen.	8.25
65	Koning Willem I heeft veel betekend rondom het koloniale systeem.	35.7
66	Maar vanaf Koning Willem II was het meer het parlement aan te rekenen.	13.28
67	Maar ze hadden zich wel forser kunnen uitspreken tegen het onrecht.	3.78
73	En mensen dachten dan: als hij hier komt, dan zal het wel goed zijn.	4.44
74	En mensen dachten dan: als zij hier komt, dan zal het wel goed zijn.	4.54
75	En zij sprak zich er niet tegen uit, ze bemoeide zich er niet mee.	3.96
78	In hoeverre is het onderzoek dan onafhankelijk te noemen.	6.0
83	Wat de onderzoekers vandaag ook benadrukken is dat er geen betrokkenheid is geweest vanuit het hof.	45.1
84	In juli zijn alle boeken ingeleverd bij de uitgeverij en pas toen heeft het Koninklijk Huis het resultaat ontvangen.	7.16
85	Ze hebben dat eerder ontvangen zodat ze de toespraak konden voorbereiden.	5.94
86	Maar ze hebben zich dus niet bemoeid met de inhoud van het onderzoek en ook niet met de bewoordingen.	4.64
89	Die 60 onderzoekers hebben dit onderzoek gedaan maar moeten nog heel lang voort.	9.2
90	Als zij nu weggezet worden als de onderzoekers die zich hebben laten betalen dan boeten ze ook in qua eigen geloofwaardigheid.	10.5
91	Dus er werd heel duidelijk gemaakt dat er een scheiding is geweest tussen het koningshuis en het onderzoek.	47.82
99	Het is een onderwerp wat hem diep raakt als historicus.	3.96
104	Wat valt je op bij het Britse koningshuis en het Nederlandse?	15.64
106	De invloed en de winst van de Britse monarchie is veel forser geweest.	11.81
107	De tot slaaf gemaakten kregen een brandmerk met de initialen van een Britse monarch.	10.81
109	Maar een excuus van koning Charles op dit niveau hebben we nog niet gehad.	4.9
111	Ik ben zelf van de school dat wat onze vaders en grootvaders hebben gedaan dat valt ons niet aan te rekenen.	4.04
113	Hij is niet alleen hoofd van de familie maar ook van een familiebedrijf.	3.82
114	Je kunt de Oranjes niet zien als een doorsnee familie.	34.86
117	Ik denk dat het vrij typerend is dat de Oranjes een stapje voorlopen op wat het Britse koningshuis zou kunnen gaan doen.	7.5
119	Koning Charles en kroonprins William hebben niet officieel excuses aangeboden.	18.4
121	Maar ze hebben zich absoluut niet wat voor schuld dan ook toegeëigend.	3.85
122	Wat ik wel interessant vind is dat je nu merkt, koning Charles is staatshoofd van het Verenigd Koninkrijk maar ook van een aantal oud-koloniën.	14.0
123	Een aantal van die landen je merkte het bij het staatsbezoek aan Kenia een paar jaar geleden daar gaat geen gesprek met de regeringsleider voorbij aan het feit dat de Britten daar zich bemoeiden actief, met het slavernijverleden.	21.98
124	Je hebt geen staatsbezoek zonder dat er mensen staan met grote borden die zeggen: zeg sorry, bied je excuses aan en ga praten over genoegdoening, financiële genoegdoening.	5.18
125	Hoe zijn hier de reacties van mensen uit voormalige Nederlandse koloniën?	21.65
126	Ik heb de sociale media bekeken van het Koninklijk Huis.	5.95
131	Ze zeggen: de koning uit Nederland is een voorbeeld.	17.31
132	En je kunt je afvragen waarom dit nu zo belangrijk is.	3.99
134	De koning heeft gezegd dat dit niet een afronding is maar een aansporing voor hem om in de toekomst en het heden te strijden tegen racisme.	10.3
136	Om de grondwet centraal te zetten in mijn koningschap.	4.69
139	Al meer dan veertig jaar is journalist Lia van Bekhoven het gezicht en de stem van Groot-Brittannië.	5.98
140	Ze duidde onder meer de Brexit, de kroning van Charles en het overlijden van The Queen.	12.03
141	Nu gaat ze met al haar verhalen het theater in, in de special 'Leven met de Britten.'	6.38
143	En in donker Londen, onze correspondente Lia van Bekhoven.	5.27
145	Opmerkelijk is, vind ik, dat het echt nergens anders in het land meer over gaat, dan over Diana.	3.81
147	De Britten hebben een hele dubbele kijk als het gaat om seks.	84.59
148	Door op te stappen maakt hij eigenlijk de weg vrij.	4.49
149	We wisten natuurlijk allemaal al dat Charles een harde jeugd heeft gehad.	5.8
150	Dat hij een autoritaire vader heeft, een kille, afstandelijke moeder.	12.87
151	En aan het gejuich kun je waarschijnlijk wel horen dat er weer iemand naar buiten komt.	4.04
152	Als verslaggever is het fantastisch om dit mee te maken.	4.79
156	Die correspondent uit Engeland, met jarenlang de verkeerde kapper Waarom ben je naar Engeland gegaan.	5.51
157	In tegenstelling tot de meeste van mijn collega's heb ik er nooit veel tijd aan besteed om van Engeland mijn standplaats te maken.	4.24
158	Ik kwam daar toevallig terecht en niet vanwege liefde voor de Britten maar voor een enkele Brit.	3.44
161	En toen zat je daar en toen dacht je: laat ik maar correspondent worden.	3.5
162	Ik had journalistiek gestudeerd en hoopte bij de BBC terecht te komen.	4.33
163	Maar gek genoeg wilden ze mij, met mijn Nederlandse accent en met een opleiding die daar volstrekt onbekend was zonder kruiwagens, niet hebben.	3.66
179	Dit is zeldzaam, maar veel schepen doen hieraan mee.	3.92
186	We hebben er ruim drie en een half uur over gedaan.	5.88
190	Maar de volgende dag kon ik de deur van mijn slaapkamer niet opendoen.	3.82
191	Ik hoor het niet te vragen, Dionne wilde het eigenlijk weten.	3.88
204	Wat zijn de opvallendste verschillen tussen hen en de Nederlanders?	13.11
205	Als je het hebt over eigenschappen, nationale eigenschappen dan noemen wij vaak humor.	5.39
207	Maar het grote verschil is wel dat humor bij de Britten hetzij satire, hetzij woordgrapjes, hetzij zelfspot, overal inzit.	6.54
208	Seth Gaaikema heeft weleens tegen mij gezegd dat hij zich niet kon voorstellen dat ik goede Britse vrienden had.	10.88
209	Want: je kunt geen serieuze gesprekken voeren met de Britten.	7.53
210	Als het een keer de diepte ingaat wordt altijd de ernst weggespoeld met een grap.	4.73
211	En dat is ook zo, met een grap relativeren ze alles.	4.13
212	Maar je kunt wel hele goede vrienden maken met Britten maar je moet om jezelf kunnen lachen.	4.26
220	Een anekdote, die ik ook vertel in mijn theatershow.	4.01
221	Ik heb een Britse geïnterviewd die drie jaar in Utrecht heeft gewoond.	5.58
222	Zij vertelde hoe ze de dag na de verhuizing wilde kijken waar ze terechtgekomen was.	5.15
224	Ze ging de stad in en ze zei dat ze echt haar best had gedaan zich goed aan te kleden.	5.3
225	Ze was nog niet de winkelstraat ingelopen of een onbekende tikte haar op de schouders wees naar haar hakken en zei: veel te hoog.	4.07
226	Als ik dit in de zaal vertel krijg ik daar geen reactie op.	3.53
227	Dan is het van: oké Maar als ik dit vertel aan mijn Britse vrienden dan zeggen ze: no way!	4.4
228	Zijn jullie zo in Nederland?1 Hebben jullie commentaar op dat soort dingen?	4.48
232	Ja, wij lopen met uitgestrekte hand op iemand af om ons voor te stellen.	3.51
234	Niemand wil weten hoe je heet in Engeland, echt niet.	6.91
237	Je hebt wel een aantal premiers versleten, meer dan 10.	7.29
241	Er zijn drie premiers die ik goed op mijn netvlies heb.	5.6
242	Omdat zij voor grote veranderingen hebben gezorgd in het Verenigd Koninkrijk.	4.92
244	Tony Blair was daar één van, Margaret Thatcher en Boris Johnson vanwege de Brexit.	48.45
245	Maar Tony Blair inderdaad die zorgde voor een vernieuwing, een modernisering.	11.7
247	Nou ja, de grote frustratie van het correspondentschap in Engeland is dat voor Nederlandse televisie geen deuren opengaan.	10.35
248	Helemaal niet, niemand wil iets met je te maken hebben.	4.07
249	Het duurt vreselijk lang voordat je iemand voor de camera krijgt.	5.83
253	Omdat ik met mijn camera bij de achterdeur van zijn hotel stond liep Tony Blair naar binnen.	9.19
256	Zijn woordvoerder zei: hij heeft geen tijd, wie bent u eigenlijk?	4.98
260	Dit en nog veel meer is tot en met 18 december te zien door heel het land in de theaterspecial 'Leven met de Britten.'	6.13
262	In de keuken staat Christiaan de Vries hoe lang woon jij al in Londen?	4.46
269	Een klassieke zandtaart die je vult met frangipane, amandeltaart.	54.86
276	Dat kennen we niet echt in Nederland, is heel populair in Engeland.	7.53
277	Het is eigenlijk boter, suiker, eieren en een notenmeel.	25.09
282	Ik snap niet zo goed waarom het in Nederland niet veel gebruikt wordt.	4.67
283	Een van de favoriete dingen die ik in Engeland heb gevonden.	4.23
284	Het ziet er niet zo heel netjes uit, maar het trekt glad in de oven.	3.53
287	De bovenkant is niet zo mooi, daarom komt er een glazuurtje op.	3.82
289	Ik hou ervan als hij lekker dik is, dan stijft hij snel op.	13.67
290	Anders ben je dagen aan het wachten tot hij stijf wordt.	4.3
291	Gewoon een dikke laag, want het is vrijdag, maakt niets uit.	3.63
293	En straks spuit ik hem nog op aan de randjes met slagroom of botercrème.	3.59
294	De randjes niet belangrijk dus, maar het midden moet mooi glad zijn.	4.02
296	Ik dacht, zo'n grote witte taart Sybrand wordt er ook niet wild van.	3.85
297	Lijkt me met het koloniale verleden helemaal niet goed.	6.17
298	Daarom gaan wij hem heel mooi in het Engels 'featheren', marmeren.	3.55
300	Dat doet een beetje denken aan de jaren-70-interieurdesign.	5.32
307	En dan ga ik met botercrème nog de randjes doen en dan gaan we het straks lekker opeten.	3.56
309	De historische roman Gestolen Geluk beschrijft het verhaal van de bekende kunsthandelaar Jacques Goudstikker en zijn geroofde kunst door de ogen van zijn vrouw, de Weense zangeres Desi.	26.54
312	Het verhaal van Jacques Goudstikker kennen wel veel mensen maar zijn vrouw?	29.33
313	Ik wist het ook niet, zij heeft met Jac gewoond ze waren allebei joods, en zij moest vluchten.	10.57
314	Uiteindelijk is zij toch teruggegaan naar haar land van herkomst.	5.02
315	Haar nazaten woonden in Amerika, zijzelf woonde gewoon in Bilthoven.	11.13
318	Op een bepaalde manier is zij, er is een enorm archief over haar in het Amsterdams stadsarchief ligt elke snipper papier die zij ooit ontvangen heeft, die is daar bewaard.	6.96
319	En dan is er ook nog een dagboek, geschreven in hanenpoten.	5.0
320	Dat heeft iemand in een jaar geduldig getranscribeerd.	3.64
321	Ze deed een beetje denken aan prinses Diana en koningin Sisi.	5.29
323	Ze was de dochter van een beroemde zangeres en haar vader was een befaamd gynaecoloog.	10.54
325	Uiteindelijk had ze de moed om zelf zangeres te worden.	7.36
326	Maar ze wist: ik kan nooit over het succes van mijn moeder heen komen.	4.64
327	Maar toen werd ze uitgenodigd voor een optreden en daar ontmoette ze Jacques Goudstikker.	5.76
330	Vier uur roeien op de Theems is flink, maar vier jaar is ook niet misselijk.	34.49
332	Maar om dat leven te doorgronden en dat hele dagboek moest dus ontcijferd worden en uiteindelijk was ik verschillende malen in Amerika om met nakomelingen te praten.	3.7
337	Want dagboeken liegen niet, dat is echt wat iemand op dat moment heeft gedacht of meegemaakt.	5.02
339	Er zijn zoveel mensen die in dit verhaal voorkomen die ook in die bovenlaag leefden.	4.2
343	Ik mocht het meenemen naar Nederland, heel bijzonder.	3.82
345	Maar dat ze dat hebben gegeven, ook om een roman van te maken met mijn interpretatie is heel bijzonder.	4.31
347	Een framework aan feiten heb je, daar maak ik een verhaal van.	4.17
348	Waardoor je het gevoel hebt dat je in het hoofd van iemand zit.	14.51
351	Men zegt altijd dat het een liefde op het eerste gezicht was.	3.85
353	Ik vond allemaal verhalen in het dagboek over ene O. Haar vader had gezegd dat ze het uit moest maken met hem.	6.46
355	En toen vond ik een klein mapje in het archief van een detective-instituut.	4.78
357	Haar vader had die man laten checken vond hem geen geschikte partij voor zijn dochter, maar hij had gelijk.	7.44
358	Hij was een charlatan, was al getrouwd, had meerdere vrouwen en probeerde in Wenen bij beroemde vrouwen zijn naam te maken.	8.32
361	Op gegeven moment op 7 september 1939 staat er 'Kelder in Nijenrode wordt dichtgemetseld.'	8.47
362	Dat is vier dagen nadat Chamberlain de oorlogsverklaring aan Duitsland gaf.	11.8
363	Nederland is net gemobiliseerd, de kelders worden waarom ingemetseld?	37.02
367	Samen met een biograaf zijn we dat gaan onderzoeken.	4.77
369	En hij zei: Stel je voor dat die er nog steeds liggen.	3.9
372	We zijn ermee bezig, er is contact met het kasteel in de familie.	4.97
373	We zijn ermee bezig, er is contact met het kasteel en de familie.	5.24
379	Dan vertel ik intussen dat aanstaande maandag de Klassieke Top 400 van start gaat.	5.96
382	Onvoorstelbaar knap hoe jij al deze grote klassiekers aan elkaar rijgt.	4.08
383	Maar nu willen we wel wat leuke verhalen over de componisten uit die Top400-lijst?	10.13
386	Als ik Trump zie met zijn nieuwe balzaal denk ik aan hem.	6.13
387	In Duitsland had je koning Ludwig II van Beieren in de 19e eeuw.	11.3
388	Die had geld zat, en hij liet daar een soort Disneykasteel bouwen.	20.5
389	Maar hij was ook een grote geldschieter voor Wagner.	8.0
390	Hij zorgde dat die zijn villa kon afbouwen en een operahuis kon maken.	8.61
391	De muziek van Wagner die erbij hoort is Tannhauser.	5.82
392	Zo luid, bij Trump stijgt het boven zijn helikopter uit.	44.2
396	Als je daar komt hoor je het gelijk, Ruud Bos schreef alles daar.	4.48
397	Als je lang voor de Fata Morgana staat te wachten, hoor je dit.	4.06
399	Klassieke muziek dus als een soort verbinding met het heden.	4.46
401	Allemaal klassieke muziek, zat allemaal in de Nokia 3310.	9.84
402	Veel hiphopliefhebbers denken aan Papperazzi van Xzibit.	40.08
404	Dat vond ik zo grappig, ik was puber en dan zag je een videoclip van een man met grote auto's en een paar violen op de achtergrond.	6.42
406	Is daar jouw liefde voor klassieke muziek ontstaan?	5.12
410	(hij speelt de tune van het Eurovisie Songfestival) Dan zit je gelijk in een winning mood.	3.84
412	De Klassieke ToP 400 is volgende week van maandag tot en met vrijdag te beluisteren op NPO Klassiek en via de NPO Luister-app.	6.5
422	En wilt u weten hoe deze studio er in het echt uitzien?	4.98
425	Ik wens u een heel prettig verblijf hier, en anders tot maandag!	3.84