youtube

url https://www.youtube.com/live/58WPXd6CKl8
datetime 2024-04-09 15:46:46
description In aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement van 2024 vond op 9 april 2024 van 16.00 tot 17.30 uur het EU Verkiezingsdebat 2024 plaats. Frits Wester presenteerde het debat. Frits Huffnagel is zijn co-host. Het debat wordt mede mogelijk gemaakt door Amgen, Johnson & Johnson en MSD. 4 kandidaat-Europarlementariërs gingen met elkaar in gesprek over het vestigingsklimaat, innovatie, duurzaamheid én zorg.
channel EU-Verkiezingsdebat

 

Statements

idx statement score
0 [Muziek] [Applaus] Goedemiddag dames en heren, welkom bij dit EU verkiezingsdebat hier in Brussel. 0.05
1 Vanmiddag een debat over volksgezondheid, een belangrijk thema. 0.01
2 Ook natuurlijk bij de Europese verkiezingen, 6 juni in Nederland met z'n allen naar de stembus. 0.02
3 We gaan vanmiddag debatteren met een aantal kandidaten van verschillende partijen. 0.01
4 We doen dat aan de hand van stellingen en die worden eerst ingeleid door iemand die deskundig op dat gebied is. 0.01
6 Maar belangrijk is ook wel eventueel dat dit debat is georganiseerd door M-GEN, dat is een goed uitspreek, Johnson & Johnson, MST. 0.02
7 Nou, hoe kan dat ook anders als het over volksgezondheid gaat? 0.01
8 En ik ga door deze middag heen leiden met mijn goede vriend, die andere Frits. 0.01
11 Bij de regie stond op de microfoons Frits 1, haha, dat ben ik, en Frits 2. 0.02
12 Oké, de laatste keer dat wij samen iets gepresenteerd hebben is wel een tijdje geleden, weet je het nog? 0.02
13 Ja, in de kerk van Naarden, er was een diner voor de Willeke Alberti Foundation. 0.02
19 Ja, maar ik werd presentator, want de ingeroosterde presentator kwam niet op de haag. 0.02
20 Nou, ophouden met vergelijkingen over debat en Sinterklaas. 0.01
21 Oh wel, politieke debatten is toch altijd een beetje, wie is vanavond, vanmiddag, de Sinterklaas. 0.01
25 Er zijn ook heel veel mensen die meekijken via eudebat.nl en u kunt zo meteen ook zelf over de stellingen uw mening geven, vragen stellen, meestemmen. 0.02
26 En dat hou jij in de gaten Frits, hoe gaat dat in zijn werk? 0.01
27 Ja, kijkers kunnen dat dus gewoon via hun laptop doen of gewoon thuis doen. 0.03
28 U hier in de zaal kunt ook meestemmen en dat gaat dan via de QR-code. 0.02
29 Dus als u mee wilt stemmen over de stellingen, moet u even de QR-code op uw telefoon laden en dan krijgt u vanzelf ook de mogelijkheid om mee te stemmen over de vier stellingen die we vanmiddag gaan behandelen. 5.38
30 Oké, ik ga naar mijn plekje en dan ga ik de kandidaten vragen om hier op het toneel te komen. 0.01
31 Dan ga ik u meteen zo even uitleggen waarom deze partijen en waarom sommige andere partijen niet. 20.29
32 Deze partijen hier komen te staan, die willen graag deelnemen en de partijen die er niet zijn hebben dat een beetje aan zichzelf te wijten. 0.01
33 Want die hebben of op het laatste moment afgehaakt, zoals de partij van Arbeid GroenLinks, of hebben gewoon niet gereageerd. 0.21
35 Maar wel, daarom zijn we hier en dat is heel bijzonder en welkom. 0.07
41 Dan ga ik eerst even iets vragen aan de nieuwkomers, Jessica. 0.06
43 Je begon met de baaschappen en ineens de sprong naar het Europees Parlement. 40.84
47 Ja, vooral heel leuk en ik denk vooral ook heel noodzakelijk. 0.01
48 We zijn bezig met vertegenwoordigen in zowel de provinciewaadschappen, Eerste Kamer, Tweede Kamer, maar nog niet in het Europees Parlement. 0.02
52 Overgestapt naar NSE, Pieter Omtzigt en nu ineens Leistrekker. 0.01
63 Gabriel Gebrandy, heel veel ervaring in het Europees Parlement. 0.01
68 Ik was het ook helemaal niet van plan, tot juni, juli van het afgelopen jaar. 0.01
70 Ik zag ten eerste dat de Green Deal langzaamaan onderuitgeschoffeld werd door rechtse partijen. 0.01
71 En wat mij, als zoon van twee biologen, het meeste aangreep, en dat was echt voor mij dé aanleiding om weer te zeggen, ik moet weer terug naar die politieke arena, dat was al het gelazen rond de Natuurherstelwet. 0.06
72 Die vind ik zo ontzettend belangrijk persoonlijk, dat ik dacht van, nou ja, als dat gaat gebeuren en rechts gaat met dat afbraakbeleid verder de komende jaren, dan moet ik gewoon maar weer in die politieke arena gaan staan. 0.01
73 Dat was meteen een heel politieke antwoord, dat ga ik zo meteen uitvoeren. 0.01
77 We hebben er nu vijf en we gaan er van alles aan doen. 0.16
78 Heel veel campagnes voeren, heel veel kiezers spreken om ervoor te zorgen dat het zoveel mogelijk zetels worden. 0.01
79 Ik ga hier nog geen voorspellingen doen, maar ik heb een hartstikke goed gevoel bij de campagne. 0.01
80 Jullie hebben in Europa wel ongelooflijk lang verkiezingssuccess. 0.02
82 Ik moet bekennen dat ik daar dus Heb jij geen invloed op? 0.01
83 Ik had net een kopje koffie, was ik aan het drinken met een van de medewerkers bij de fractie van de VVD. 0.02
84 En ik had daar ook nog de vraag van, stel dat het doorgaat, wanneer moet ik dan eigenlijk naar Brussel komen? 0.01
89 Ik ben al druk bezig om campagne te voeren en daar heb ik heel veel zin in. 45.12
91 Die eerste stelling luidt en even voor de goede orde, degene hier en thuis, zodra ik de stelling heb voorgelezen, kunt u al meteen stemmen tijdens de inleiding van degene die de stelling even gaat toelichten. 0.03
92 Want er zit een beetje vertraging in dat hele systeem en Frits gaat zo meteen allemaal vertellen hoe de uitslagen zijn. 0.07
96 Patiënten en artsen weten als geen ander welke innovatieve behandelingen nodig zijn. 1.85
97 Zij en niet de overheden moeten sturen op innovatie. 0.01
98 U kunt daarover stemmen, ben je het ermee eens, ben je het ermee eens? 0.01
99 En Jacqueline Noordhoek, CEO van de Nederlandse Cystic Fibrosis Stichting komt dat toelichten. 0.01
100 Mag ik jou uitnodigen om naast Frits te komen staan? 0.01
106 Nou, ik heb de stelling natuurlijk niet voor niets bedacht. 0.22
107 Ik denk dat gezondheidszorg, gezondheid en gezondheidszorg, zijn natuurlijk puursang politieke keuzes. 0.01
108 Dat is politiek, hoe je denkt, hoe je aanstuurt, hoe je beleid maakt op gezondheid en gezondheidszorg. 0.02
109 Dat gaat van preventie tot en met hele innovatieve behandelingen voor bijvoorbeeld zeldzame aandoeningen. 39.77
110 En het maakt in Europa nogal wat uit waar je wiegje gestaan heeft. 0.01
111 Vandaar dat ik denk van ja, als arts en als patiënt moet je toch eigenlijk samen, en uiteraard heb ik het ook over de vertegenwoordiging, wetenschappelijke verenigingen, patiënten, organisaties, die moeten samen heel erg goed op de kaart hebben wat zij belangrijk vinden. 0.01
112 En ik wil eigenlijk de potentiële Europarlementariërs meegeven dat ze ons vooral geen wet- en regelgeving moeten opleggen die de toegang tot de innovatieve medicatie gaat verhinderen. 0.05
114 U denkt misschien dat we het bijvoorbeeld in Nederland goed geregeld hebben met elkaar, en voor een deel is het allemaal dik in orde. 0.02
115 Maar, dames en heren, er komt een lawine aan innovatieve, dure medicatie op ons af. 0.05
116 En we moeten ons afvragen, zijn we daar wel klaar voor? 0.01
118 Maar komt u eens bij mij praten, dan zal ik u uitleggen dat dat niet door die dure medicijnen komt, maar door ouderwoorden, comorbiditeit. 0.12
119 En dat dure medicijnen vaak ook zeer effectief en veilig zijn, dat kun je onderzoeken. 0.05
121 Maar je wilt dat natuurlijk het liefst voor het op de markt komt al weten. 0.01
122 En als laatste zou ik willen zeggen, we weten ook nog heel weinig van die, of we weten van innovatieve medicatie, hebben we ons nog een slecht beeld gevormd van de kosteneffectiviteit. 0.11
124 Het bespaart ons zorg, maar het zijn ook mensen die die behandelingen ondergaan en die weer terug kunnen het arbeidsproces in, hebben we heel hard nodig volgens mij. 0.46
125 Al met al, innovatie, een groot goed, hebben we nodig in Nederland, op een heleboel verschillende terreinen, maar ook en vooral op het gebied van de zorg. 0.01
128 Zal ik eens even vertellen hoe er over wordt gedacht? 0.01
130 Bijna driekwart van degenen die hebben gestemd zijn het eens met de stelling. 0.84
131 Die vinden dus dat de patiënten en de artsen moeten sturen op innovaties en niet de overheid, want er zit heel veel vertrouwen in de overheid bij de kijkers in de zaal en online. 0.03
133 Jessica, we willen natuurlijk allemaal heel veel als het gaat om zorg. 0.01
134 Patiënten willen natuurlijk op de best mogelijke manier geholpen worden, kijken misschien niet heel erg naar de kosten. 0.01
135 Artsen willen die patiënten natuurlijk altijd helpen. 0.01
137 Hoe houdt de overheid en ook Europa dan toch de boel in de klauwen? 0.01
138 Ja, dat is een terecht punt wat hier aangekaart wordt. 0.01
139 Op de allereerste plaats ben ik het natuurlijk eens met de stelling aan het dragen dat artsen en patiënten heel goed weten wat er nodig is. 0.02
141 Wij zijn ook heel trots op ons zorgpersoneel, die ons zich met hart en ziel inzetten voor de patiënten. 0.09
142 Dus zij hebben een heel goed zicht op wat er nodig is. 0.01
143 Wat we ook zien, tegelijkertijd, want mevrouw heeft al aangegeven, de regeldruk die maar toe blijft nemen, belemmerd bedrijven om daadwerkelijk innovatief aan de slag te gaan. 0.03
144 Dus als wij vanuit de overheid, en in dit geval vanuit Europa, dan blijven sturen en maar regeltjes op regeltjes op regeltjes stapelen, maken we het heel moeilijk voor deze bedrijven om te innoveren. 0.02
145 Er zijn recentelijk nieuwe regels voorgesteld om ervoor te zorgen dat we meer toegang hebben tot goedkopere medicijnen, want daar vragen we om, meer generieke medicijnen. 0.01
146 Maar dat betekent, als we naar gaan kijken wat gaat dat dan effectief voor de farmaceutische industrie betekenen, dat die minder tijd hebben om die investering terug te verdienen. 0.23
147 En dat klinkt naar, maar dat is natuurlijk wel zo, op het moment dat een investering kan terugverdiend worden, is er ruimte voor innovatie en dat betekent dat we ook weer meer toegang hebben tot meer medicijnen. 0.06
148 Dus er moet voor gezorgd worden dat er ruimte is om te kunnen innoveren, zodat wij toegankelijke medicijnen op de markt houden. 0.01
149 Oké, Gerwin-Jan, Gerwin-Andy, je hebt veel ervaring in Europa, is dat een beetje in de klauwen te houden, vanuit Europa? 0.03
152 Nou ja, zorg is natuurlijk primair een nationale bevoegdheid. 0.01
153 Europa schrijft niet voor hoe de nationale gezondheidszorgsystemen er uit moeten zien. 33.07
155 Vandaag, best wel een historische dag, het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft Zwitserland op de vingers getikt, op basis van gezondheid, dat het te weinig aan klimaatverandering doet. 0.04
156 Gezonde lucht en normale temperaturen heeft ook met gezondheid te maken. 99.78
157 Met innovatie kan je natuurlijk wel ook heel veel kosten besparen. 0.03
158 Het gaat twee kanten op, je krijgt allerlei nieuwe toepassingen die soms ook duur zijn. 0.4
160 Kun je die innovatie aan de arts en de patiënt overlaten of moet je zelf sturen als overheid? 0.01
161 Nou, ik had de indruk dat de uitleg van de stelling meer was het gebruik van innovatie, minder de ontwikkeling ervan. 0.1
162 Want als je kijkt waar komt de grootste ontwikkeling van zorginnovatie vandaan, dat komt uit fundamenteel onderzoek. 1.06
163 Dat wordt voor 70 tot 80 procent door overheden betaald. 0.01
164 En dat gaat naar overheidsinstanties, maar ook naar academische ziekenhuizen. 0.02
165 Dat zijn natuurlijk meestal artsen die daar ook aan werken. 0.02
166 Ook de vaccins die uiteindelijk voor corona gebruikt zijn, die zijn natuurlijk met publiek geld aan me ontwikkeld. 0.01
167 En later door farmaceuten natuurlijk opgekocht en die hebben daar uiteindelijk de grote winsten mee behaald. 0.01
169 En ik denk dat dat in die tijd ook wel een beetje uit het lood geslagen is. 0.01
170 Maar laten we niet vergeten dat de echte grote innovatieve doorbraak op het gebied van gezondheidszorg, die komen toch van de overheid. 0.46
171 In ieder geval van geld wat de overheid beschikbaar stelt en daar heb je onafhankelijk onderzoek voor nodig. 0.02
172 Maar dat komt niet direct van de grote farmaceuten. 0.23
173 Farmaceuten investeren natuurlijk ook heel weinig bijvoorbeeld in, ja dat heet dan weesmedicijnen. 0.01
174 Nou, siskus fibrosis, ik heb het even opgezocht, 1750 mensen in Nederland leiden daaronder. 0.03
176 Elk geval is een drama, maar het zijn niet heel veel mensen. 0.01
177 Dus commercieel kan ik me voorstellen dat de farmaceut denkt van nou daar ga ik niet miljarden in investeren. 0.01
178 Dus ook dat zal met name van publiek geld zullen komen. 0.01
179 Leonard, ik zag jou een beetje neescheuren net tijdens het eindelijk Jansen verhaal. 0.03
180 Ja, dat zat op het punt of de overheid uiteindelijk in staat is om dit soort dingen op te lossen of dat je daar veel meer ruimte moet geven. 0.01
181 Misschien leuk om te vertellen, ik kom uit een familie waar gezondheidszorg een grote rol speelde. 0.01
182 Mijn vader was arts, mijn moeder praktijkondersteuner, mijn broer ambulancechauffeur, dus aan de keukentafel had het vaak over zorg. 0.01
183 En daar hadden we het niet vaak over dat de overheid de oplossing was. 2.7
184 Het ging er vaak over hoe je juist als patiënten en zorgverlener samen tot een goede oplossing komt. 0.01
185 En daar moeten we volgens mij ook ruimte voor geven, daar wil ik graag twee punten over maken. 0.01
186 Eentje is volgens mij dat we echt heel strategisch moeten gaan nadenken over ons medicijnbeleid en ook over gezondheidszorg in brede zin. 0.01
187 Na de oorlog die Poetin is gestart tegen Europa hebben we gezien dat het heel onverstandig is om afhankelijk te zijn van bijvoorbeeld Rusland als het gaat om onze energie. 8.8
188 En als het gaat om medicijnen zijn we best wel afhankelijk aan het worden van Azië. 0.41
189 En ik denk dat we daar goed over moeten nadenken of dat verstandig is. 0.01
190 Ik denk dat we vitale sectoren, en gezondheidszorg is dat, hier moeten houden. 0.01
191 En een tweede punt sluit heel erg aan bij de inleider. 0.01
192 En dat is dat we niet... - Dan heb je het vooral over de grondstoffen, die uit bijvoorbeeld China komen en de medicijnen die daar gemaakt worden. 0.04
195 Ik denk dat je dat soort vitale sectoren hier moet houden. 0.01
196 Ik denk dat ik daar vandaag nog een aantal keer op terugkom. 0.01
197 En het tweede punt wat ik wil maken, en dat sluit goed aan bij de inleider, uiteindelijk de overheid maakt geen innovaties. 0.03
198 Het kan misschien de juiste dingen doen zoals geen belemmerende wet en regelgeving. 0.01
199 Het kan de juiste dingen doen door af en toe misschien een juist budget beschikbaar te stellen. 0.01
200 Maar innovatie wordt echt gemaakt door wetenschappers en door bedrijven. 1.06
202 Een voorbeeld wat ik daarbij wil geven, afgelopen vrijdag was ik met minister Adriaanse bij een ondernemersevent. 0.02
203 Daar waren er zes bedrijven die wilden pitchen wat voor mooi businessmodel zij hadden. 0.01
204 Tegenover een jury om investeerders aan te trekken. 18.64
205 Het winnende bedrijf was een bedrijf, geen farmaceut, maar het was wel een gezondheidszorgbedrijf. 0.02
206 Die maken duurzaam vaak een pomp waarmee het makkelijker wordt om bevallingen te doen. 0.01
209 En het voornaamste boodschap die zij voor ons hadden, behalve natuurlijk dat ze geld nodig hadden, is dat het belangrijk was dat we in Europa, als je wil opschalen, ervoor moeten zorgen dat het makkelijker wordt om in heel Europa je spullen te betalen. 0.04
210 Om in heel Europa je spullen te kunnen verkopen en te kunnen vermarkten. 0.01
212 De komende jaren zullen we dat soort belemmeringen volgens mij moeten weghalen in Europa. 0.01
213 Zodat onze bedrijven in Nederland, in heel Europa, groter kunnen worden. 0.01
216 Dat is in belang van iedereen, dat het een beetje beter wordt in Europa. 0.01
217 Nu even concreet, ben je het eens met de stelling, ja of nee? 0.01
220 Het is moeilijk om met deze stelling oneens te zijn. 0.01
221 Dus nee, absoluut, de ruimte moet bij de patiënten en bij de zorgverlener liggen. 0.01
224 Ik denk dat de eerste vraag die we ons moeten stellen over gezondheidszorgen in Europa is dat ...waar liggen de grenzen van het Europese beleid? 0.01
227 En we moeten niet onderschatten dat er in de afgelopen jaren wel bewegingen ingangig zijn gezet na Covid ...om gezondheid toch steeds meer als een Europese beleidstak te zien. 17.51
228 Terwijl het in het verdrag toch niet zo heel helder is dat daar echt bevoegdheden liggen. 0.41
229 Het Europese patiëntendossier waar een lidstaat niet een opt-out op kan hebben, daar zit je gewoon in. 0.09
231 Dan heeft de Franse dokter toegang tot je patiëntendossier in Nederland. 0.01
233 We hebben nu dat Pharma-pakket, dat zal ongetwijfeld hier in de zaal redelijk bekend zijn. 0.01
234 Maar dan gaat het over het verdienmodel van het Pharma-bedrijf. 0.02
235 En dan denk ik toch, als we het hebben over de betaalbaarheid van medicijnen ...dan is het Pharma-oogpunt van we moeten zo lang mogelijk die patente beschermen ...en zo laat mogelijk de generieke alternatieven die goedkoper zijn aanbieden. 0.01
236 Dat vind ik dan wel lastig als je kijkt naar de bestaanszekerheid. 0.01
238 Europa heeft in principe niets te zoeken op dat terrein. 0.01
239 Dan moet je kijken wat je nodig hebt in het geval van de grotere uitdagingen als het gaat over de markt. 0.01
241 Ik kwam erachter in het voorbereiden dat we hebben een wet over dat je dat tegen na maakt, medicijnen. 0.02
243 Dat begrijp ik wel, maar dat is vooral ook om te voorkomen dat de generieken op de markt komen. 0.01
245 En de tweede denk ik dat je gewoon ook moet kijken naar de rol, niet alleen van de patiënten en de arts ...maar ook van de apothekers. 0.01
247 Ja ook, want de tekorten in Nederland zijn echt gigantisch. 3.19
248 Ik denk dat dat, als het over gezondheidszorg gaat, zijn nu de medicijn-tekorten het politieke thema. 0.16
249 Hoe komt het dat in Nederland meer dan 2000 medicijnen gewoon niet te krijgen zijn? 78.0
250 In andere lidstaten is dat trouwens ook een groot probleem. 0.01
251 Daar zie ik wellicht wel waar je voor Europa kunt zeggen, zorg dat daar een betere coördinatie komt, dat je daarmee afstemt. 0.01
252 En wat Lennert al zei, die productie zit nu in India en China. 0.03
258 Volgens mij is het orgaan nog in Oss zitten en er zijn nog een aantal plekken. 0.02
264 Ik heb een aantal dingen gehoord waarvan ik denk, daar wil ik wel op reageren. 0.03
265 Want in feite, ik ben trouwens ook dochter van twee biologen, dus we hebben daar een hele gemeenschappelijke band. 0.01
266 Maar daarnaast, naast wetenschapper, ben ik ook moeder van vier kinderen. 0.01
267 En er wordt terecht opgemerkt, we hebben een medicijn-tekort. 0.03
268 Recentelijk nog was er geen amoxicilline in Nederland te krijgen. 0.03
269 Nummer één medicijn voor baby's en kleine kinderen. 60.77
273 Het blijkt dat wij in Nederland een 67% toegankelijkheid hebben van medicijnen. 0.05
274 Versus 90% in de Verenigde Staten, dus van de voorgeschreven medicijnen. 0.01
280 Wat ik denk, is, want we zeggen, ja, wij willen inderdaad een voortpraktige prijs, maar heel simpel. 0.01
282 Wij moeten ervoor zorgen dat het voor farmaceutische bedrijven weer aantrekkelijk is om in Europa gevestigd te zijn. 0.01
283 En daar moeten we dus condities voor genereren dat dat ook werkelijk zo is. 0.01
284 Op dit moment, de regeldruk, de energiekosten, de milieubelasting, de Green Deal die doorgeschoten is, het maakt het voor bedrijven heel erg ingewikkeld. 0.01
285 Maar wil je dan een aparte positie voor farmaceutische bedrijven? 0.01
286 Ik vind wel, als we kijken naar de doelstellingen die Europa zichzelf gesteld heeft, dat is autonomie op het gebied van energie, voedselproductie en medicijnen, dat we daar serieus met elkaar over moeten nadenken hoe wij dat voor elkaar gaan krijgen. 0.04
287 Met de regels die er nu voor liggen, de voorstellen die er nu voor liggen, gaan we dat niet bereiken. 0.01
288 Dat heeft de farmaceutische industrie zelf aangegeven. 0.03
290 En als het zo doorgaat, dan hebben we niet 67 procent toegankelijkheid op medicijnen, maar minder dan 50 procent. 0.04
291 Oké, dan ga ik even naar Gebert-Jan. Mag ik daarop reageren? 0.14
293 Dat heeft helemaal niks te maken met klimaat, milieu of welke andere wetgeving dan ook. 0.02
294 We hebben gewoon de afgelopen jaren een waanzinnige concentratie van macht gezien bij farmaceutische bedrijven. 5.09
298 En ja, dan is het gewoon veel goedkoper om je productie te concentreren in de Verenigde Staten en Azië. 0.06
299 Wat overigens heel lang, laten we daar ook wel helder in zijn, heel lang leek dat ook geen probleem. 0.02
300 Want, en dat zeg ik echt als cosmopoliet zeg maar, het is natuurlijk ontzettend jammer dat die afhankelijkheden die we hadden, dat die tot zulke grote kwetsbaarheden zijn geworden. 0.02
302 En ik denk dat we daar inderdaad wel iets naïef in zijn geweest. 0.01
303 Ik heb ook al jaren terug aan de bel getrokken vanwege die waanzinnige machtsconcentratie in de farmaceutische industrie. 20.26
304 Niet alleen maar omdat het daardoor uit Europa zou verdwijnen, maar omdat je veel te, ja je krijgt eigenlijk een soort oligopolien. 0.09
307 Binnen de farmaceutische wereld, en dat is natuurlijk heel gevaarlijk. 0.03
308 Want dan zie je dat het zich allemaal concentreert op de ontwikkeling van bepaalde medicijnen, heel veel andere niet. 0.05
311 Je gebruikt het voorbeeld juist al van Syscovibrozen, zo zijn er andere ziektes waar een paar kinderen aan lijden waar niks aan gebeurt. 82.95
313 Ja, daar wil ik nog een paar dingen over zeggen, want ik hoorde hier een aantal dingen die volgens mij niet allemaal verenigbaar zijn. 0.06
314 Kijk, wat ik in het begin zei, we moeten volgens mij echt een stuk strategischer nadenken over de manier waarop we naar ons gezondheidszorgmedicijnbeleid kijken in Europa. 10.09
315 Daar zijn we inderdaad misschien wat naïef geweest met z'n allen in het verleden. 0.01
316 In aanloop naar dat ik de politiek in ging heb ik een van mijn politieke leermeesters weergesproken, Hant en Broeke. 0.01
317 Voor degene die hem kent, die was ooit woordvoerder Buitenlandzaken en toen hadden we nog, dat was echt voordat Rusland bijvoorbeeld buren binnenviel. 0.04
318 En toen was het wereldbeeld echt nog een beetje anders. 0.01
320 Eén van de dingen die anders moet is dat we strategisch nadenken over onze eigen sectoren. 0.01
321 Het tekort van medicijnen had vorig jaar een record. 99.46
322 In 2023 was er een record aan tekorten van medicijnen in Nederland. 2.06
323 De kosten van medicijnen zijn best wel gedrukt in Nederland. 0.08
324 Alleen ik hoor een aantal dingen ook vanuit NEC die volgens mij niet allemaal samen kunnen. 0.03
325 We kunnen niet en zo goedkoop mogelijk ervoor zorgen en dat er heel veel beschikbaar is. 0.01
326 En dat medicijnfabrikanten niet de ruimte krijgen om bijvoorbeeld iets wat ze net hebben uitgevonden ook op een goede manier een investeringszeker te kunnen stellen. 0.02
327 En we kunnen het ook niet hebben als er te veel belemmeringen zijn om met nieuwe medicijnen of hele andere hulpmiddelen, en niet alles is medicijnen, de markt op te gaan. 0.02
328 Dus we zullen strategisch moeten nadenken wat hebben we nodig om een gezonde sector hier te houden binnen de Europese Unie. 0.01
329 Wacht even, dit vind ik wel altijd zo'n politiek antwoord. 0.01
333 Mijn punt hier is dat je op een strategische manier moet gaan nadenken om juist de investeringen hier te houden. 0.01
335 Dat hebben we bijvoorbeeld ook bij de chipsector gedaan. 0.02
336 Dat hebben we op een strategische manier nagedacht. 0.01
337 Is het verstandig als je zelf geen chips produceert, maar over de rest van de wereld wordt er gedaan? 0.02
338 Mijn collega Bart Groothuis van de VVD was mede-initiator van bijvoorbeeld de Chips Act. 0.01
339 Dat is een wet die ervoor zorgt dat het makkelijker wordt om te investeren in chips in de Europese Unie. 0.01
340 Dat heeft voor 100 miljard euro aan investeringen opgeleverd. 0.02
341 Het zorgt ervoor dat we wetgeving op bepaalde punten weg kunnen halen en het makkelijker maken om investeringen in vitale sectoren hier te doen. 0.01
342 Ik zal vandaag nog een aantal concrete voorbeelden noemen. 0.01
350 Dus er is één vraag die sowieso wel mooi is, want die kan iedereen met ja of nee beantwoorden. 1.52
358 Dus ik kan niet nu kijken wat iemand Dan ga ik voor ja. 0.01
369 Ik denk dat veel zit in het weghalen van regelgeving, waardoor het makkelijker wordt voor bedrijven om te investeren. 0.02
370 Je hebt nu voor heel veel zaken dat er nog 27 verschillende raamwerken zijn waarin je investering moet doen. 0.01
371 En dat maakt het heel lastig voor bedrijven om de juiste investeringen te doen. 0.02
372 Dus voordat we denken, zet de geldkraan met belastinggeld open, denk ik dat je eerst naar andere oplossingen moet kijken. 0.01
373 Dat het makkelijker wordt voor bedrijven om leningen te krijgen, omdat je makkelijker je producten kunt opschalen. 0.02
374 We hebben nu nog heel veel bedrijven die een goed idee hebben, die dat in Nederland bijvoorbeeld verzinnen. 0.27
375 Maar dat is toch makkelijker om in Amerika te opschalen dan in Europa. 0.01
380 Interessant, in 2025 zullen er in Europa meer dan 9 miljoen mensen leven met dementie. 0.01
381 En tegen 2050 zal dat aantal naar schatting meer dan 14 miljoen bedragen. 0.01
383 Of de kandidaten dementie tot prioriteit willen maken in de komende termijn van 2024 tot 2029? 0.01
385 Want dementie, Alzheimer wordt zometeen waarschijnlijk doodsoorzaak nummer 1 in Nederland en ook in Europa. 99.99
387 We zijn natuurlijk heel erg gefocust met z'n allen op kanker en andere hele ernstige ziektes en kwalen. 0.05
390 Mensen die, mensen kunnen verzorgen, nemen af, minder. 0.06
393 Voor jullie alle vier even, dan ga ik gewoon even het rijtje af. 0.04
395 Het onderwerp is belangrijk genoeg voor mijn gezien de tijd. 0.01
396 Ja, nou ja, ik heb het helaas met mijn moeder van heel dichtbij mee moeten maken. 0.69
397 En dat is een vreselijk proces voor nabestaanden, maar ook voor de patiënt zelf. 0.18
398 Wat vreselijker bij deze ziektes, je bent eigenlijk al nabestaand, terwijl iemand nog leeft. 3.92
402 Ik heb in het verleden hier ook al vanuit het Europees Parlement ben ik hiermee bezig geweest. 0.01
403 Het heeft ook hoge prioriteit al veel langer binnen de Europese Unie. 0.2
404 Maar het is wel een van die terreinen waar je ook ziet dat er wel degelijk meer geld naar onderzoek moet. 3.91
405 De kapitaalmarkt verbeteren wil niet zeggen dat er ook niet meer publiek geld naar innovatie moet. 0.16
407 Dus ik ben zeker van plan ook hier weer hoge prioriteit aan te geven. 0.01
411 En dan kan Gerber Jan in contact komen, want ik denk dat het ook echt heel belangrijk is. 0.01
412 Ik moet niet vergeten dat de vaccins die we hebben ontwikkeld, die zijn gemaakt op het mRNA-werk dat gedaan is. 0.02
416 En volgens hebben zij bij Biontech gezegd, we gaan nu ons verleggen, want ja, dit heeft een high potential voor kanker. 0.03
418 Ik denk dat je dat soort innovatie, dat is bijna een onmiddellijke noodzaak om daar echt volle aandacht op te geven. 0.01
419 Dus zowel het kankeronderzoek moet vol ondersteund blijven worden, zowel deze hele grote ziektes die gewoon in Europa, hele grote delen van de samenleving gaan beïnvloeden. 0.01
420 En ook gewoon voor het Rijk en de Nederlandse overheid een gigantische kostenpost opleveren. 0.04
421 En zelf gaat Nederland niet genoeg middelen op tafel kunnen leggen om dat onderzoek te kunnen financieren. 0.04
424 Ja, wat ik even terugkom bij het verhaal over Alzheimer, ik denk dat iedereen wel iemand kent die getroffen is door Alzheimer. 0.44
425 Dus of dat belangrijk is en of dat een grote rol in ons leven gaat spelen, ik geloof dat dat de vraag hier niet is. 0.01
426 Oudendom, ziektes in zijn algemeenheid worden natuurlijk met de vergrijzing, het ouder worden van de mensen steeds belangrijker. 0.19
427 En ja, daar moet zeker prioriteit aan gegeven worden, maar dat wil niet zeggen dat dat de enige prioriteit is. 0.01
428 Ik denk niet dat het aan ons is om te kiezen wat de prioriteit is. 0.01
429 Ik denk dat daar de artsen veel beter in staat zijn om te bekijken wat wij moeten doen. 0.01
430 Waar ik mij zorgen over maak als ik kijk naar richting 2050, is dat de Wereldgezondheidsorganisatie zegt dat doodsoorzaak nummer één tegen die tijd antimicrobiale resistentie is. 90.81
431 En als je kijkt dat er nu op dit moment, en dat is heel belangrijk, ik begrijp me niet verkeerd, 800 lopende onderzoeken zijn naar nieuwe kankermedicijnen, die hebben we hard nodig. 17.73
432 Maar dat er op dit moment maar 40 lopende onderzoeken zijn om nieuwe antibiotica te ontwikkelen, dan maak ik me daar grote zorgen over. 0.55
433 Want ouderdomsziekte komt met gebreken, maar daarnaast sterven mensen heel vaak omdat ze een secundaire infectie oplopen, dus een infectie met bacteriën die we straks niet meer kunnen behandelen omdat we geen antibiotica hebben. 77.95
434 Daar moeten we ook ons ook op richten en daar is het hele innovatiebereid echt voor nodig. 0.01
437 Ik denk of het om Alzheimer gaat, wat inderdaad vreselijk is dat die omgeving meemaakt. 7.01
438 Ook thaislijmziekte, als je dat in je omgeving meemaakt, is vreselijk. 0.55
440 Er zijn veel van dat soort psychische aandoeningen of fysieke aandoeningen waar je graag wil dat er oplossingen komen. 10.1
441 Het punt wat ik net wilde maken en nog een keer zal maken, is dat het belangrijk is dat degenen die de slimme ideeën maken, de bedrijven of de wetenschappers die dat doen, dat die de ruimte krijgen om dat op een goede manier te doen. 0.01
443 Ja, ik denk dat er heel veel nog in regelgeving kan. Ik denk ook dat er heel veel kan in het makkelijker maken van het aantrekken van privaat geld. 0.01
444 Ik ben niet altijd tegen het betrekken van belastinggeld ergens bij, maar ik denk niet dat we altijd als eerste naar de belastingbetaler moeten kijken. 0.01
447 Frits, is er nog iets veranderd in mening over de stelling? 0.01
449 Er zijn nog iets meer mensen overgehaald in de discussie dat ze het eens zijn met de stelling. 0.02
450 Uiteindelijk is 77 procent van de kijkers het eens met de stelling dat patiënten en artsen moeten sturen op innovaties en niet zozeer de overheden. 0.06
454 De EU heeft grote behoefte aan gericht industriënbeleid. 15.66
455 En dat wordt ingeleid door Mark Terhaert, een hele lange functie heeft hij wel, zeg, Executive Director of the American Chamber of Commerce. 0.02
456 Gewoon de directeur van de kraamverkoophandel in Nederland. 0.01
472 Als gevolg van voorbije politieke en maatschappelijke keuzes staat het vestigingsklimaat onder grote druk. 0.01
473 Een gebrek aan innovatie en daartegenover hoge arbeidskosten zorgen er onder andere voor dat de internationale bedrijven Europa in het algemeen, maar Nederland ook in het bijzonder, niet als ideale vestigingsregio zien. 0.04
474 Twee zaken die Europa en Nederland heel hard nodig hebben zijn innovatie en arbeidsmigratie. 0.01
475 Innovatie om überhaupt de technologische race bij te kunnen houden en migratie vanwege de mega-vergrijzingsgolf die ons allemaal te wachten staat. 0.01
476 Over de noodzaken van innovatie is net al uitgebreid gesproken en daar zullen de meeste panelleden het wel mee eens zijn. 0.02
477 Maar het achterlicht in financiering is wellicht een meer heikel punt. 0.01
478 Alleen de nodige innovatie aan te zwengelen als en op achteraf te kunnen kapitaliseren is arbeidsmigratie hard nodig. 0.01
479 Met andere woorden de EU heeft grote behoeften aan specifiek en gericht industriebeleid. 0.26
480 Oké, dankjewel Mark, maar het is een beetje een nieuwe stelling binnen de stelling, want de stelling was eigenlijk de EU heeft grote behoeften aan gericht industriebeleid. 0.03
481 Maar jij zegt dat kan eigenlijk niet zonder arbeidsmigratie. 0.02
482 Oké, dan kijk ik eerst even naar, dankjewel voor je korte inleiding, kijk even naar Frits. 1.4
485 Dus ik weet niet of we het hier heel lang over gaan hebben, maar Iedereen is het eigenlijk eens. 16.42
486 Ik zie arbeidsmigratie met deze partij wel als een puntje om even te bespreken, maar goed. 0.01
489 Dat betekent ook dat je niet de slot wordt gekregen trouwens. 0.02
492 Ja, D66 is hier groot voorstander van, maar wel groen en digitaal industriebeleid. 0.03
493 Want dat zijn natuurlijk de twee grote drivers van de economie op dit moment. 0.01
494 En dat betekent niet alleen dat we innovatie nodig hebben, zoals het door Mark werd benadrukt, maar ook dat we stabiel lange termijnbeleid nodig hebben. 0.02
495 Dat duurzaam economische groei, technische ontwikkeling en innovatie stimuleert. 0.01
496 Ik lees het even voor, want ik citeer hier de Dutch Sustainable Coalition, onder leiding van Dirk's oude politieke baas, Jan-Peter Balkenende. 0.02
498 En dat is ook wat ik altijd hoor als ik met bedrijven praat. 0.03
499 Maar wat Jan-Peter Balkenende destijds heeft gezegd, staat nu in jullie verkiezingsprogramma? 0.02
501 De Dutch Sustainable Coalition heeft onlangs een brief gestuurd aan de twee formateurs. 0.02
503 En de hoofdboodschap was, kom nou met lang stabiel lange termijnbeleid op duurzaamheid. 0.01
504 Want zij zeggen, die lat mag heel erg hoog liggen, dat is het probleem niet, als het maar stabiel is. 0.01
505 Dus ga niet eerst voor de natuurherstelwet zijn en als er dan wat boeren op de deur kloppen in één keer weer niet. 0.01
510 China investeert twee keer zoveel in duurzame technologie als de Verenigde Staten en Europa samen. 99.98
514 Ik heb daar in het verleden vanuit het Europees Parlement naar Dieselgate ook onderzoek gedaan. 0.02
515 Natuurlijk, China betaalt heel veel aan hun bedrijven. 0.07
518 De kern van het probleem is dat Europa veel te laat heeft ingezien dat die diesel- en benzineauto een beetje de auto van gister is. 0.07
520 En nu staat dus letterlijk de Europese auto-industrie licht op z'n gat. 0.01
521 Omdat ze ontzettend bang zijn voor die concurrentie vanuit China. 0.01
522 En dat is niet omdat de Chinezen beter zijn, omdat de Chinezen eerder hebben ingezien dat duurzaamheid in de toekomst gewoon echt een concurrentie-element is. 12.86
525 En dat betekent dat er dus langjarig hele duidelijke doelen gesteld moeten worden. 0.01
526 Daar mag ook heel veel innovatie vanuit de overheid gestimuleerd worden. 0.01
527 Maar vooral die langetermijn zekerheid, dat hoor ik van alle bedrijven. 0.08
531 Dan gaan we nou weer het rijtje af, maar ik hoor een heleboel interessante dingen. 2.26
532 Allereerst, ja, er is behoefte aan gericht industriebeleid. 0.03
533 En ik kom zo nog eventjes terug op de stelling, maar ik zou eerst wel eventjes willen reageren op D66. 0.26
534 Wat ik hoor is een groen industriebeleid is de driver van de economie. 0.01
536 U vraagt zich af hoe het komt dat bedrijven niet in staat zijn geweest om dezelfde vertaalslag te maken als hun Chinese collega's. 0.04
537 Terwijl u zelf natuurlijk ook aan de wieg heeft gestaan, mede aan de wieg heeft gestaan van het huidige afbraakbeleid. 12.4
538 Afbreukbeleid wat in Nederland en Europa is gevoerd. 0.02
539 De Green Deal van Timmermans die leeft voor bedrijven onhaalbare en onbetaalbare doelstellingen op. 2.15
541 En dan vragen we onszelf, hoe kunnen ze dan niet net zo snel reageren als de Chinezen? 0.17
543 Door Europese wetgeving zit Nederland op het stikstofslot. 0.07
544 Dankzij Brussel hebben we een plastic tax, CO2 belasting, vliegbelasting, pulsvisserij in Brussel gekort wiekt, tomvisser 60% minder visser, ga maar door, ga maar door. 99.95
545 Dan zeggen we, ja, we hebben een industriebeleid nodig. 6.69
549 Maar moeten wij dat op deze manier met zulke extreme doelstellingen en in zo'n tempel, dat kan de industrie niet betalen. 0.02
550 Dan hebben wij straks geen industrie meer om daadwerkelijk ook een vertaalslag te maken. 0.01
551 Dus ik ben het niet eens met de stelling dat groen industriebeleid de drijver van de economie is. 0.02
552 Ik denk dat we bedrijven de ruimte moeten geven om daarin te innoveren. 0.01
555 Zeg je nou ook dat bedrijven in China meer individuele ruimte hebben om zelf te bepalen wat ze doen dan hier in Europa? 0.02
559 Dus dan zou je ook kunnen zeggen dat Europa meer zou moeten doen om te sturen. 0.01
562 We kunnen natuurlijk niet onze Europese maatschappij vergelijken met hoe dat in China geregeld is, want dan hebben we denk ik een hele andere discussie over mensenrechten en vrijheden. 0.03
564 Echter, daar wordt zo ongelooflijk veel geld geïnvesteerd in innovatie en in het bedrijfsleven. 1.11
567 Daar wordt de rode loper uitgelegd als ze horen, oh, dokter van Leeuwen van Wageningen Universiteit komt op bezoek. 0.01
568 Terwijl ik dan denk, nou goed, ben maar gewoon mevrouw van Leeuwen. 0.01
569 Maar omdat ze horen, hey, die heeft bij Wageningen Universiteit gestudeerd. 0.01
570 Het is de nummer één landbouw universiteit van de wereld. 0.02
572 Wij willen graag een stokje overnummer nemen en nummer twee, drie en vier worden. 0.01
573 En waarom dat ze daar ontzettend veel geld in investeren? 0.01
574 Hebben ze daar veel keuzevrijheid om te kiezen wat ze doen? 0.01
575 Nee, maar hebben wij dat hier in Europa met de Green Deal van Timmermans? 0.01
578 Nou, wat we net van Gerwin en Jan hoorden, is wel wat we de afgelopen vijf jaren bij meerderheid in het Europees Parlement gehoord hebben. 0.04
579 En dat is een redelijk dwangmatige inrichtingsverkeer richting de groene agenda. 0.01
581 De consequenties daarvan, die worden nu al gevoeld in het bedrijfsleven. 0.01
583 Maar de rest van Europa komt ook nog wel aan de beurt. 0.02
584 Want veel van die wetgeving, die moet nog echt landen. 1.78
585 Dus het probleem met dat industriebeleid, wat we allemaal nodig hebben, is ja, beter laat dan nooit. 0.01
586 En vooral omdat eigenlijk dat industriebeleid dat we hadden, dat was vooral decarboniseren door te de-industrialiseren. 0.43
587 En daar hebben we echt een grote fout gemaakt, denk ik. 0.01
588 Omdat we eigenlijk al heel veel zaken, en we hadden het net over de medicijnproductie, maar je noem een sector. 0.02
589 En daar zijn gewoon heel veel klassieke productiebedrijven. 0.01
590 De dingen maken, en soms ook een beetje vervuilend. 0.02
596 Maar er is ook gewoon een grotere context, die ervoor zorgt dat het voor dat soort bedrijven steeds moeilijker wordt in Europa. 3.25
601 Dat China een of ander verhevend doel heeft om de wereld te redden met zijn elektrische auto's. 0.04
604 En onze wetgeving, die heeft daar hartstikke aan bijgebracht. 0.02
606 Jij zegt dat de Chinezen gewoon geld willen verdienen hier in Europa. 0.6
607 Nou, en ze willen politieke onderscheidingen in de binnensteden voorkomen. 0.01
610 En die Chinezen hebben door dat de toekomstige auto is een auto zonder uitstoot. 87.56
613 Chinezen hebben zelf waanzinnige problemen met luchtkwaliteit gehad. 99.99
615 De politieke situatie in China werd prekair door luchtvervuiling. 99.99
618 En dat is niet om onze industrie kapot te maken, dat heeft er helemaal niks mee te maken. 0.02
619 Zij hebben het zelf nodig en ze hebben ook door in de economie van morgen zul je dingen zonder uitstoot nodig hebben. 0.01
620 De Green Deal heeft nog totaal geen effect gehad op bedrijven van vandaag. 0.49
621 Want die Green Deal, dat is wetgeving die is allemaal net pas tot stand gekomen. 0.01
622 Bedrijven gaan echt niet wachten tot dat aankomt hoor. 0.01
623 De enorme energieprijzen van nu in Europa, dat is een waanzinnig probleem. 0.01
624 Maar dat heeft niks met de Green Deal te maken met klimaatbeleid. 0.06
626 Daardoor, 50% van de energie in Europa komt van buiten Europa. 11.37
627 Dus hoe sneller wij verduurzamen en zorgen dat wij onze eigen energie kunnen opwekken hoe goedkoper die energie wordt. 1.51
631 Hoe sneller we verduurzamen, hoe goedkoper die energie gaat worden. 37.6
634 Duurzaamheid komt straks ook nog volgens mij bij de volgende stelling uitgebreid. 0.02
635 Maar ik wil even expliciet ingaan over de strategische belangen en over de arbeidsmigratie waar ook over gezegd is door de inleider. 0.02
636 Wat ik sowieso, toen ik dit aan het voorbereiden was, dit debat dacht ik even kijken, we krijgen iemand van de American Chamber of Commerce. 0.02
637 Hoe zit het nou precies met de verschillen tussen Amerika en Europa? 0.01
638 In 2008, als ik hier in de zaal had gezeten en ik had jullie gevraagd, pak de telefoons uit je broekzak dan was het waarschijnlijk een Europese telefoon geweest. 0.02
641 Als ik dat nu vraag, is de kans ongeveer een half procent dat er iemand een Europese telefoon in zijn broekzak heeft. 99.98
642 En een software hoef ik überhaupt niet over te beginnen. 0.01
643 We zien dus dat heel veel industrieën aan het vertrekken zijn en ik zei eerder, daar moeten we strategisch over nadenken. 0.02
644 En ik zal, zoals de moderator heeft gevraagd proberen dat zo concreet mogelijk te maken. 0.01
645 Volgens mij, daar moeten we echt minder naïef zijn. 0.01
646 Dan wil ik twee voorbeelden uithalen, die ik allebei even wil maken ook in een relatie wat ik tot vorige spreeks hoorde. 0.54
648 Dat is een vorm waarin we er strategisch over na kunnen denken. 0.01
649 Een andere vorm waar we echt heel strategisch moeten gaan nadenken is de defensie-industrie. 0.01
651 En ook eentje die erg nodig is voor onze veiligheid. 0.01
653 Van de steun die wij nu in Oekraïne geven komt drie kwart importeren wij. 0.03
654 En het is heel lastig om daar nu financiering voor te krijgen. 0.01
655 Een voorstel in het Europees Parlement en ik ga het punt hier maken omdat PVDA GroenLinks last minute heeft afgezegd een voorstel in het Europees Parlement om dat makkelijker te maken zodat bijvoorbeeld de Europese investeringsbank kan investeren in defensie-industrie. 0.02
656 Daar heeft PVDA GroenLinks tegen gestemd en dat is volgens mij echt een cadeau voor Poetin. 0.03
658 We zullen daar echt strategisch over moeten nadenken. 0.01
659 En wat mij betreft en daar pleit ik inderdaad voor een Chips Act maar dan voor defensie. 19.36
662 Selectieve arbeidsmigratie hoort natuurlijk bij strategisch nadenken. 0.01
663 ASML is een van onze mooiste bedrijven in Nederland. 0.1
664 En ik vertrouw zelf wat minder dan DS60 op de goede intenties van China. 0.02
665 Ik zou het heel vervelend vinden als de chips sector ook onze chipsmakers helemaal naar Azië zouden verplaatsen. 0.01
666 En dan is het heel vervelend als er een goede regeling is voor arbeidsmigratie om bijvoorbeeld experts hier te krijgen die op een achternaamiddag door sommige partijen hier op initiatief van NEC onmogelijk wordt gemaakt. 0.03
670 Daar moeten we echt de komende jaren strategisch over nadenken. 0.01
672 Geen tomatenplukkers in het Westland en wel mensen bij ASML? 0.01
673 Ik denk dat we selectief moeten kijken welke sectoren precies nodig zijn. 0.01
674 Jij zegt selectief kijken en dan kijk ik even selectief. 0.02
675 Geen tomatenplukkers, paprikaplukkers, komkomstsnijgers in het Westland en wel mensen bij ASML. 0.03
678 Selectiviteit is niet voordat we een heel streng migratiebeleid hebben voor iedereen van buiten de Europese Unie. 0.01
681 Dat betekent dat we veel sterker moeten zijn in het terugsturen van de migranten die hier geen verblijfselgunnen kunnen krijgen. 0.01
685 We hebben het even over de mensen die hier komen werken. 0.01
686 1 op de 8 werknemers in Nederland is van buitenlandse. 99.99
689 Niet over mensen die hier komen om asiel aan te vragen maar mensen die hier komen om te werken. 0.02
693 Dan wil ik even concreet maken dat moet je ook Europees regelen want we kan Nederland helemaal niet alleen. 0.01
694 Hoe wil je dat selectieve immigratiebeleid vormgeven? 0.01
697 Wil je dan wel de mensen bij ASML, de hoogopgeleide, tegneuten en niet de tomatenplukkers, de komkompersnijders in het Westland? 0.01
698 Ik vind tomatenplukkers klinkt ook alsof het niet heel waardevol is. 0.01
701 En ik denk heel veel MKB-verdrijven zijn blij met deze arbeidsmigratie. 0.01
702 Het wordt altijd ingewikkeld als het concreet wordt. 0.01
704 Wij houden er wel van concreet bij BBB, kan ik wel zeggen. 0.04
708 We kunnen wel doen alsof we dat kunnen, maar dat kunnen we niet. 0.04
709 In Europa hebben we iets wat wij aan heel groot goed vinden en dat is het vrijverkeer van personen. 0.02
710 Dat betekent dat mensen binnen Europa mogen werken en zich vestigen waar ze willen. 0.07
711 Oké, en dat moet ook onderdeel blijven van het industriebeleid? 0.01
712 Het mogelijk maken dat mensen hier komen om te werken? 0.01
713 Er moet wel gekeken worden, want ik was nog niet helemaal klaar en dat wil ik nog wel even graag maken, dat punt. 7.61
714 Er moet wel duidelijk actie ondernomen worden tegen lucide tangieringsbureaus. 0.01
717 En mensen moeten ook daadwerkelijk werken en kunnen werken. 0.01
718 Daar ga je even snel overheen, maar dat is wel in de kern wat er misgaat op de Nederlandse arbeidsbehouding. 6.1
719 Dat is hoe je al, denk ik, een grote stap kunt zetten in het ontlasten van een aantal zaken, zoals de voorzieningen, de woningen. 0.01
723 Ja, ik weet niet of u weleens daar in de buurt rondgelopen hebt. 0.01
724 Niet alleen maar op bezoek naar dat bedrijf, maar gewoon die wijken die daaromheen zitten. 0.02
728 Nee, daar wil ik niet vanaf, maar daar is dus geen wijk. 0.02
729 Dus als je daar woont, en dan met je gezinnetje en dan heb je dus die PhD's, die zijn 's ochtends heel vroeg weg en de echtgenoten vaak ook en dan, daar is geen wijk. 0.23
732 Nee, maar wat jullie wel moeten erkennen is dat zo'n bedrijf heeft een beslag op woonwijken en op plekken. 0.02
734 Ja, maar met alle respect, het gezellig gemaakt van de ASML Het duizelt mij mee. 0.01
739 Even samenvatten, want jullie doen niet meer aan informatie. 0.05
741 Nou ja, dat is misschien de moeilijkste taak van vandaag. 0.01
743 Als ik het goed begrijp, wil NEC vooral veel minder arbeidsmigranten. 0.01
744 BBB wil alleen maar vanuit Europa en VVD wil alleen maar hooggekwalificeerde kenniswerkers. 0.11
747 Nee, de kern van het probleem is dat het zo ontzettend moeilijk is voor arbeidsmigranten om Europa binnen te komen. 6.36
748 Er is een blue card, maar dan moet je anderhalf keer het gemiddelde salaris in het land betalen of verdienen. 0.02
750 Dus alles wat daaronder zit, kan maar op één manier binnenkomen. 0.21
753 Als je illegaal binnenkomt, ben je dus prooi voor loesjehuisjesmelkers, loesjeuitzendbureaus enzovoorts. 99.98
754 Want je hebt geen poten op te staan, je bent illegaal. 0.05
758 Dus de enige manier om te doen wat we allemaal stiekem wel willen namelijk wel voldoende arbeidskrachten in Europa hebben is door het op een slimme manier te legaliseren. 0.01
759 En dat zou ook mogelijk vanuit Europa kunnen moeten beschrijven. 0.01
762 Ik vond het een heel leuk debat over een stelling waar iedereen het over eens was. 0.04
766 Er is wel iemand, en daar sluit ik mee aan, die blij is dat de tomaten worden geplukt en niet wijzelf. 0.01
771 Alleen als we de lasten gezamenlijk dragen kunnen bedrijven de drijvende kracht zijn achter de groene transitie. 0.02
773 Advisor European Affairs @VNO-NCW en MKB Nederland. 24.24
774 Gewoon de adviseur Europese zaken van MKB Nederland en VNO-NCW. 0.09
777 Frederik, waarom moet dit soort functieomschrijvingen altijd in het Engels? 0.01
780 Dus ik denk dat dit uit mijn handtekening is gehaald. 0.02
783 Het debat over duurzaamheid is al een beetje begonnen maar ik ga het alsnog proberen in te leiden. 0.01
784 Voor ons gaat het de komende jaren bename om de vraag hoe gaan we groene investeringsplannen omzetten in investeringsbesluiten? 0.02
785 We hebben de afgelopen vijf jaar een ongekende wetgevingsagenda doorlopen. 0.03
786 En onze ondernemers die steunen die doelstellingen van de Green Deal sterker nog, die hebben die plannen al gemaakt en die zijn ermee bezig. 0.01
787 We hebben vorige maand onderzoek gedaan onder onze energie-intensieve industrieën. 0.02
789 We zien dat 87% de plannen nu heeft gemaakt, heeft klaarliggen of afgerond. 0.02
790 Maar tegelijkertijd, en daar hebben we fundamentele zorgen over zien we dat die plannen veel te weinig om worden gezet in besluiten. 0.02
791 En dat heeft mee te maken met dat het groene verdienvermogen nog verder moet worden uitgewerkt. 0.01
792 En ik noem even een aantal voorbeelden van de stapeling aan obstakels die bedrijven tegenkomen bij het nemen van zo'n besluit. 0.06
793 Ten eerste bijvoorbeeld de vertraagde aanleg van de energieinfrastructuur. 0.11
794 We kennen allemaal netcongestie, wat net al werd genoemd. 0.01
795 En dat is geen Nederlands probleem, maar dat is in toenemende mate een Europese uitdaging. 0.01
796 Ook in Duitsland en in Frankrijk zien we dat ondernemers daartegen aanlopen. 1.74
797 Een tweede voorbeeld is bijvoorbeeld de vergunningverlening. 0.04
798 Er zijn tientallen Europese wetten die effect hebben op die vergunningverlening. 0.01
799 En dat kan soms wel acht jaar duren voordat je uiteindelijk je vergunning krijgt en daadwerkelijk aan de slag kan. En ik denk dat dat ook wel illustreert hoe complex het op sommige gebieden is geworden. 0.1
801 Je ziet dat de Europese energieprijzen op dit moment nou, factor vier, wel hoger liggen dan in de Verenigde Staten. 33.93
802 Maar ook binnen Europa hebben we geen gelijk speelveld. 0.01
803 Vorige week een mooi onderzoek uitgekomen waarin of mooi eigenlijk een teleurgestelend onderzoek qua resultaten dat de energieprijzen in Nederland tot wel drie maal hoger kunnen liggen dan in bijvoorbeeld Frankrijk, als ik het heb over elektriciteitsprijzen. 99.96
804 En het resultaat is dat verduurzaamingsprojecten onvoldoende van de grond komen. 0.01
805 En dat is niet alleen geen goed nieuws voor het klimaat maar ook voor onze economie en waar we het net over hadden die ambitie op strategische autonomie. 0.08
806 En ik merk dat ook soms bij werkbezoeken, dan merk ik die frustratie dat de wilde is, maar dat de schop nog niet de grond in kan. Dus om af te ronden, bij ons is het met name de vraag hoe gaan we van die pen op papier naar die schop in de grond hoe gaan we groen verdienvermogen vormgeven? 1.8
813 Zowel de mensen hier in de zaal als thuis zijn er ook grotendeels mee eens. 6.01
814 Tweederder zegt namelijk alleen als we de lasten gezamenlijk dragen kunnen bedrijven de drijvende kracht zijn achter de groene transitie. 0.04
816 Ja, ik ben het ook van harte eens met deze stelling. 0.01
817 En ik denk dat de enige toekomst voor Europa die we allemaal voldoende zien is een groene toekomst waarin het welvarend is. 0.01
818 En vaak wordt dat als tegenstelling neergezet, groen of welvarend en dat is natuurlijk onzin. 0.03
821 Dat bindt ons en DS6 natuurlijk wel, dit soort dingen. 0.01
828 Ja, daar was ik heel erg Ik wilde geen Chinese De batterij komt uit China. 0.05
829 Daar wordt inmiddels ook aangewerkt, daar kom ik straks op. 0.01
830 Maar ik wilde in ieder geval nog even het punt maken dat zeker ook of het nou vanuit klimaatperspectief is of omdat we hebben gezien dat bijvoorbeeld we niet afhankelijk moeten zijn van Poetin of het Midden-Oosten voor onze energie. 0.03
833 Het is op dit moment inderdaad soms lastig of het nou voor agrariërs is of voor de luchtvaartsector om te zien welke regels nou precies van toepassing zijn en wat je daar nou in moet kunnen. 0.02
834 En daar moeten we als Europa denk ik de komende jaren ook ophouden met te veel regels tegelijkertijd maken die soms ook tegenstrijdig zijn. 0.01
835 Daar wil ik ook wel een paar voorbeelden van noemen. 0.01
842 En dat wil ik ook graag net zo duurzaam doen als dat ik op dit moment van A naar B kan rijden. 0.01
846 Die importeren wij op dit moment uit Azië en uit Amerika. 0.01
847 Onder Fit for 55, Europese regels, moet die wel verplicht bijgemengd worden. 0.04
848 Maar de aanleg van de fabrieken in Nederland zijn vertraagd vanwege stikstof. 0.06
850 Dat bijt onszelf natuurlijk een beetje in de staart. 0.01
851 Een ander punt wat ik wil noemen, moet ook een beetje leuk zijn voor consumenten om te vergroenen. 0.01
852 In mijn elektrische auto loop ik er wel tegen aan dat het voor mij lastig is om te zien wat stroombaar kost. 0.02
854 Dus ik wil gewoon voor die borden langs de weg waarop staat, dit kost energie bij dit punt. 0.02
855 Zodat het makkelijker wordt en dat je met één laadpas in de hele Europese Unie kan betalen. 0.01
856 Er zijn ook wel aardige stappen in die richting gezet. 0.02
857 Maar we moeten mensen ook een beetje meenemen in plaats van alleen maar complexe regels maken. 0.01
858 Oké, en die wat milieuvriendelijke kerosine, biologische kerosine. 0.06
859 Hoeveel procent van die tank van het vliegtuig is dat? 0.01
860 Dat loopt op van twee procent tot uit mijn hoofd 14 procent in 2040. 0.02
861 Maar dat weet ik niet zeker of ik dat moet zeggen zo. 0.01
863 Volgens mij twee procent uit mijn hoofd, maar ik wil een beetje los zijn van die Ja, niet zo heel veel hè? 0.01
872 Dat was misschien niet verrassend, maar Hou je niet van vliegen? 0.01
875 Dit is weer een nieuwe stelling, kunnen we het straks overnemen. 1.8
877 Het veronderstelt namelijk dat we het allemaal eens zijn met hoe deze transitie nu voor ons ligt. 0.01
878 En laten we heel duidelijk zijn, wij zijn hier geen pleitbezorger van meer fossiele brandstoffenuitstoten. 0.02
879 Maar we moeten wel realistisch zijn over het tijdspad dat we hebben gekozen. 0.01
880 Brussel wil netto zero zijn in 2050, maar de vraag is, wie gaat dat betalen? 0.01
881 Met de huidige beperkingen op de energievoorziening die we hebben. 0.01
882 Als we gezamenlijk deze lasten gaan dragen, dan betekent onder de streep iedereen arm. 0.01
883 Daarom deelt BBB niet die Europese ambitie om klimaatkampioen te worden. 0.03
884 Wij willen weliswaar een goede transitie en een goede groene transitie neerzetten, maar we zien dat als wij doorgaan, en daar hebben we het net uitgebreid over gehad volgens mij, welke bedrijven we allemaal aan het wegjagen zijn uit Europa, wie gaat het dan nog betalen? 0.04
885 Bedrijven moeten dus de lasten dragen van deze groene transitie. 0.01
886 Heel leuk, maar er zijn straks geen bedrijven meer om die lasten te dragen. 0.46
887 Dus ik denk dat we veel meer moeten naar een haalbaar en betaalbaar beleid, waarbij je door innovatie gedreven gaat bereiken wat je doelstelling is. 0.01
889 Want ik vind het ontzettend opbeurend om te horen dat 87% van de bedrijven wel inderdaad een plan hebben klaarliggen. 39.98
890 Maar ik vraag me daar wel, en dat is een oprechte vraag, geen kritiek, een oprechte vraag af, in hoeverre voelen ze de dwang om daar straks aan te moeten gedoen. 0.13
892 Over de stelling zeg ik dus, wij moeten daar met een geleidelijke transitie beginnen bij een beter vestigingsklimaat, investeren in innovatie en dan geleidelijke transitie met realistische doelstellingen. 0.45
894 Maar BWB is het voor het goede begrip eens met vergroenen. 0.04
896 Dat kun je dus toch alleen doen als je dat gezamenlijk betaalt en dan zeg je nee. 0.07
898 Nou, als je gaat kijken naar wat we nu voor ons hebben liggen, de draconische maatregelen die nodig zijn om de klimaatkampioen doelstellingen van Europa te halen, dan is het bijna onbetaalbaar. 0.01
899 Ik heb bedragen gehoord in de miljarden waar je volledig van achterover slaat op jaarblijst. 99.71
901 Als wij geleidelijk gaan met doelstellingen die realistisch zijn, dan zijn die kosten ook geleidelijker. 0.01
902 Als je de bedrijven de ruimte geeft om te innoveren, waardoor ze dus ook een beter verdienmodel hebben, waardoor het MKB ook beter kan aansluiten, want dat vergeten we wel een beetje met deze hele industriebeleid en dergelijke. 0.01
903 Het MKB is wel daadwerkelijk de motor waar de hele maatschappij op draait. 0.01
904 Die moeten we wel mee kunnen nemen en we horen net de belemmeringen die ze hebben om de kosten te kunnen gebruiken. 0.02
906 Ik ben altijd een beetje bang voor de discussie van, oké, niet de bedrijven, ook niet de burgers moeten betalen, en dan, ja wie dan? 0.01
908 En dan denk ik altijd, ja, dan zijn we dan ook weer zelf. 0.01
909 Nee, je moet dus realistische doelstellingen halen, want nu moet je ongelooflijk grote, en zoals ik al zei, ik vind het een afschuwelijk woord, draconisch, maar ik zou niet weten hoe ik het anders moet zeggen, enorme maatregelen nemen om deze doelstellingen te behalen. 3.0
911 Draconisch, dat is het hele Nee, maar zijn jullie het eens met 2050 of niet, neutraal? 0.02
914 Nee, dat is niet realistisch, dat is niet haalbaar, dat is niet betrouwbaar. 0.19
915 Nou ja, ik heb gewoon een vraag, voor de helderheid, want wie of wat bepaalt wat realistisch is? 0.01
916 Is dat de portemonnee of is dat de klimaatverandering? 0.01
917 Nou, ik denk dat je dat de bedrijven zelf moet laten betalen, oh, ik dacht dat het een vraag was. 0.04
921 In december 2015 hebben we met de hele wereld afgesproken, we gaan de klimaatverandering proberen te beperken tot well below two degrees, en eigenlijk anderhalve graad heeft de hele gemeenschappelijke wetenschap bepaald. 0.03
922 Dat is het punt, dan gaat het zo levensgevaarlijk worden, dan gaat het klimaat zo hard veranderen dat het echt onbeheersbaar voor ons wordt. 0.01
923 We zitten nu op 1,3 graden, het was van de week 38 graden warmer in Antarctica dan het gemiddelde van de afgelopen, weet ik voor hoeveel tijd. 99.99
925 Dus we kunnen wel blijven zeggen, het moet haalbaar en betaalbaar blijven, dat klimaat is intussen keihard aan het veranderen. 30.13
926 En dat gaat dus ook, ABN AMRO kwam vandaag nog met een rapport dat ook de hele landbouwsector in Nederland op zijn kop ligt als dat klimaat zo snel aan het veranderen is. 93.03
927 Dus mijn vraag is heel simpel, wie bepaalt wat de realiteit is? 0.01
928 De realiteit van de planeet, de klimaatverandering, of wat BBB als realiteit ziet? 0.01
929 Nou wij dragen zelf, als we kijken naar onze uitstoot in Europa, hoeveel dat bijdraagt naar de totale CO2 uitstoot op wereldniveau, is dat iets meer dan 6%. 99.94
930 Dat wil niet zeggen dat het GSO aan de dijk zet en dat we niet iets moeten doen, maar dat de vraag is, als wij die volledig terugbrengen naar nul, hoeveel dat gaat bijdragen aan die totale opwarming van de aarde. 0.05
931 Dat is een andere discussie, die wil ik hier vandaag niet voeren. 0.21
933 Maar u heeft, leuk, de vraag was, wie bepaalt wat realistisch is? 0.02
934 Als je kijkt naar de innovatieve kracht van onze eigen bedrijven, dan zit daar het realisme. 0.01
936 Maar waarom zou een bedrijf dus enorm gaan verduurzamen als er niet van bovenaf wetgeving is om dat af te dwingen? 0.02
937 Je kunt niet achter de rekentafel bedenken, ah oké, het moet zoveel zijn. 0.01
938 Je moet wel gaan kijken, is dat daadwerkelijk te realiseren en hoe gaan we dat dan realiseren? 0.01
939 En daar heb ik uw partij nog nooit oplossingen voor gehoord aandragen. 1.35
942 Dat doet me even denken aan de studie van mijn jongste zoon Auke. 0.19
943 Die doet twee studies tegelijkertijd op de Erasmus Universiteit en heel knap. 0.01
945 Ik vond acht jaar realistisch, hij tien, hij is nu aan het afstuderen. 0.01
946 Dat heeft alleen maar extra geld gekost, dat kan ik verzekeren. 1.18
949 Nou, de facto is die stelling natuurlijk al gewoon de praktijk. 0.02
950 Want 2050 geldt voor iedereen en daar hebben we onze handtekening onder gezet. 0.02
953 Het afgelopen jaar hebben we ieder jaar initiatieven uit uw toekomstige fractie gekregen, om maar net even weer een stapje verder te gaan. 2.61
954 Want we waren elkaar aan het overtoepen over wie de groenste wil zijn op links. 1.36
955 Maar terug naar de kern, dus ja, iedereen draagt die lasten. 0.01
956 Ook de boeren zullen in 2050 flink aan de lat staan, net als alle andere sectoren. 0.01
957 En dat is an sich al genoeg motivatie in combinatie met het ETS-beleid, wat eigenlijk de kern is, en dat begrijpt helemaal niemand. 0.12
958 ETS-beleid misschien hier in de zaal voor de technici, maar die emissiehandel, die zorgt ervoor dat bedrijven echt aan het veranderen zijn. 0.02
959 En dat gaat, hoop ik, meer leveren dan wat tot nu toe het geval is geweest. 0.01
960 Maar we moeten ook niet onderschatten Als politici zeggen, het hebben over een stip aan de horizon, ik zeil heel veel, die stip aan de horizon, daar kom je dus nooit. 0.01
962 Dus hou op met die vergelijking over die stip aan de horizon, want daar kom je namelijk nooit. 0.01
963 Nee, maar dat is volstrekt Dan negeer je gewoon de realiteit waar iedere boardroom en iedere ondernemer en MKB'er mee bezig is. 0.03
965 Sorry, dat is gewoon een realistische vraag die bij iedereen op tafel ligt. 0.01
966 Dus dan kun je zeggen, forget de stip op de horizon. 0.01
968 Iedereen wil minder energie verbruiken, want het is ontzettend duur. 0.03
970 En daar kom je even volgens mij op het punt wat we nog niet genoemd hebben. 0.02
971 Je hebt ongelimiteerde subsidies in de VS. Eén pot subsidie. 0.01
972 Wij hebben hier 15 fondsen die allemaal met innovatie bezig zijn. 0.01
976 We kunnen ook helemaal niet een makkelijk weg naar innovatie geld vinden. 0.01
977 Als je dat allemaal samen zou leggen in één pot, wat volgens mij voor de aanstaande MFF onderhandelingen een goed idee zou zijn, dan zou je als Europa al een enorme stap zetten om die bedrijven te ontlasten. 0.01
978 Want dan geeft je bedrijven echt de mogelijkheid, we gaan investeren in een haalbaar plan waar je vervolgens echt moet kijken, oké, maar wat is dan, als je kijkt naar de staatssteuningssituatie in China, we laten ons gewoon het kaas van het brood eten en we weten niet of het officieel is. 0.06
979 Daar komen we zometeen op bij de volgende stelling. 0.02
981 Dat zou je er zo maar bij kunnen halen bij de volgende stelling. 0.01
989 Ik ga je wel een beetje helpen, ik denk dat je tevreden zal zijn, want iemand hier komt namelijk met de suggestie, want het gaat natuurlijk weer over geld en waar moet het vandaan komen. 0.05
990 Moeten we niet de subsidie op fossiele brandstoffen afbouwen en dat geld gebruiken om de echte lasten voor de burger te verlagen? 0.01
991 Dat leek mij eentje waar u het er wel mee in zal zijn. 0.01
994 Hij kwam volgens mij van PNO-NCW, dus dat is meer van moet het bedrijf het nu alleen doen of niet. 0.02
995 Die vergroening is zo'n waanzinnige maatschappelijke opdracht voor ons allemaal. 0.01
997 Dat betekent dus ook dat we daar, behalve privaat geld, ook heel veel publiek geld tegenover zetten. 0.06
998 Amerika werd een paar keer genoemd, de Inflation Reduction Act. 0.01
999 Blijkbaar is vergroening zo gevoelig in Amerika dat Biden het niet in de naam mocht terug laten komen. 32.12
1002 In Europa en ook in Nederland hebben we ook miljarden fondsen. 0.01
1003 35 miljard klimaatfondsen in Nederland, 25 miljard stikstoffondsen. 0.02
1006 De toegankelijkheid in de Verenigde Staten is vele malen groter dan in Europa. 20.34
1007 Dat komt onder andere, nee, dat heeft daar niks mee te maken. 0.16
1008 Dat komt door het wantrouwen dat we in Europa tussen de lidstaten hebben. 0.01
1009 Jessica zei iets, want de microfoon is een beetje afgevallen. 0.81
1010 Ik wil je wel helpen, maar moet je heel voorzichtig zijn. 0.01
1013 Dat geld moet veel makkelijker en sneller beschikbaar zijn. 0.01
1014 Dat is de grootste uitdaging van Europa, om dat voor elkaar te krijgen. 0.01
1015 Want als bedrijf ben je drie jaar bezig om überhaupt voor een investering in aanmerking te komen. 24.74
1016 Dan loop je ook nog het risico dat je hem niet krijgt. 0.01
1019 Er werd net terecht aangemerkt dat de Inflation Reduction Act de titelklimaat niet draagt. 0.02
1021 Dan kun je natuurlijk ook voor dat geld in aanmerking komen om te innoveren als het niet per definitie voor het klimaat zou zijn. 0.02
1024 Daar komen we zometeen bij de andere stelling op terug. 0.03
1026 Maar dat scheelt natuurlijk een groot stuk als jij in aanmerking wil komen voor die fondsen. 0.02
1027 Als je niet per definitie naar het klimaat toon moet schrijven met je subsidieaanvraag. 0.01
1028 Het richt zich volledig op duurzame technologie, dat hele Inflation Reduction Act. 0.01
1030 Hoeveel hadden wij ook alweer in de pot zitten in Nederland? 0.01
1032 Hoeveel hadden wij ook alweer in de pot zitten, u noemde het net. 0.05
1034 Ik ben bang dat jullie het allemaal kapot maken in jullie formatie. 0.01
1036 Kunt u mij nog helpen herinneren hoeveel dat ging bijdragen aan de totale opwarming van de aarde? 0.01
1038 Je moet ook kijken naar je historische verantwoordelijkheid. 0.01
1039 Europa was als eerste aan het industrialiseren in de 18e eeuw in het Verenigd Koninkrijk. 0.2
1041 Europa en de Verenigde Staten hebben een waanzinnige historische schuld. 0.01
1047 Ik zal proberen in 30 seconden Ik zal het kort ademen. 0.01
1048 Maar ik wil wel even kort reageren op een aantal dingen die ik hoor. 0.01
1049 Want ik ben deze stelling heel bewust begonnen met het punt dat we hier de tegenstelling ook niet te groot moeten maken. 0.01
1050 Iedereen wil een groene en rijke toekomst voor zichzelf en voor het nageslacht. 0.01
1051 En hier wordt die tegenstelling onterecht weer groter gemaakt. 0.02
1052 Ook bijvoorbeeld door de vragensteller van moeten we dan niet brandstoffen nog extra duur maken. 0.01
1053 Het jaartal, de stip op de horizon, voor een elektrische auto is gezet. 0.56
1054 Vanaf 2035 zijn alle auto's die gemaakt worden in Europa en verkocht moeten elektrisch zijn. 0.01
1055 Dan heeft het geen zin om nu die nog niet elektrische rijder die gewoon rond rijdt van A naar B en daar een doodnormale auto voor heeft op kosten te gaan jagen en daarmee tegen de klimaatagenda die we met z'n allen belangrijk vinden in te laten jagen. 0.01
1057 We moeten ook niet als Europa de komende jaren alleen maar nieuw beleid blijven maken. 0.01
1059 Daarom is er ook af en toe een verschil binnen de liberale familie. 0.02
1060 We hebben vol overtuiging tegen de Natuurherstelwet gestemd omdat het gewoon nu te snel gaat. 1.69
1062 We willen een toekomst waarin we ook ons geld kunnen blijven verdienen. 0.01
1064 Ik maakte net het voorbeeld dat we inmiddels de helft armer zijn dan Amerika. 0.02
1068 Ja, ik wil nog één vraag van het publiek, want het is toch leuk dat mensen reageren. 0.01
1070 Ik kan niet zien wie deze vraag heeft gesteld, maar het zou kunnen dat hij Geert heet. 0.36
1071 NSC doet een pleidooi voor een grote pot met geld, zoals in de Verenigde Staten. 0.27
1073 Nou, die begrotings... Ik zou dat niet onderschatten. 0.01
1074 De problemen van de toegankelijkheid van het geld wat er is. 0.01
1075 Nederland krijgt het meest terug van innovatiegeld. 99.97
1076 Op het gebied van cohesie, wij zijn een hartstikke nette betaler op alle mogelijke niveaus maar op innovatie, dat is een goede investering voor ons. 0.01
1077 Dus dan zou ik zeggen, ja, op innovatie moeten wij zwaarder inzetten en minder op de verdeelfondsen zoals ook de paniekfondsen die wij voor Covid hebben ingesteld en die nu met stroom en kokend water door allerlei ministers worden uitgegeven in Zuid-Europa. 0.34
1079 De begroting... Hier in Brussel zijn er denk ik tien mensen die de begroting begrijpen. 0.23
1081 Wij zeiden op het Binnenhof altijd dat Pieter Omtzigt de enige was die daar de begroting begreep. 0.04
1082 Pas maar op dat hij die Europese begroting aangetrok. 0.45
1084 Maar goed, dat zeg ik even als Het is veel te ingewikkeld, ook voor het bedrijfsleven. 0.05
1085 Als je dan geld hebt uitgegeven, of de goedkeuringsprocessen die nodig zijn, die zijn ook ongelooflijk. 0.01
1086 Dus het is gebouwd op wantrouwen, het is gebouwd op 'jullie gaan het vast misbruiken'. 0.02
1087 Terwijl bedrijven, als die met goede ideeën komen, denken dat je die veel sneller moet helpen. 0.01
1088 En anders zul je ook nooit tegen zo'n inflation reduction act echt een vuist kunnen maken. 0.01
1089 En zul je ook nooit tegen China echt een alternatief kunnen bieden. 0.01
1090 Daar gaan we het over hebben bij de volgende stelling. 2.0
1093 Europa moet veel meer doen aan innovatie, anders worden wij het museum van de wereld. 0.01
1094 En die wordt ingeleid door Geert de Wulf, Chief Development Officer, Twente University. 0.01
1097 Ik durf mijn titel de PSD niet meer te gebruiken, begreep ik net. 0.02
1098 Want anders denken ze allemaal van 'wat doet hij hier in U?'. 0.01
1100 Er is natuurlijk al aardig wat te zeggen over innovatiebeleid. 0.03
1101 En ook over de afhankelijkheid, niet afhankelijk zijn van niet-Europese landen enzovoort. 0.01
1103 Maar als je dan kijkt naar de investeringen en de onderzoek en ontwikkeling. 0.01
1104 In Nederland lopen we fors achter bij de omringende landen. 23.68
1105 Duitsland, België doet veel meer aan R&D-beleid dan in Nederland. 16.69
1106 Maar ook als je kijkt naar Europa, staan ze er lopen fors achter bij China, Amerika, Taiwan, Korea. 0.07
1107 Korea haalt nu bijna 4% van het internationaal product aan innovatie. 99.99
1109 En dan zie je ook dat zelfs onze investeringen in bedrijven op technologische ontwikkelingen. 1.04
1111 Terwijl Nederland eigenlijk hele sterke technologische bedrijven heeft. 0.03
1113 Dus samen zou je echt het gidsland van Europa kunnen worden. 0.01
1114 Maar dan moet er wel fors het een en ander gebeuren. 0.01
1115 En dat is niet alleen qua investering, niet alleen qua fondsen. 2.1
1116 Maar wordt ook vaak gezegd dat innovatiebeleid, onderzoekersbeleid, industriebeleid, maatschappelijk belang niet hand in hand gaan. 0.02
1119 Wat ook belangrijk is, Nederland heeft een prachtige notitie gemaakt vanuit de Tweede Kamer over elke regio telt. 0.08
1121 En er wordt heel vaak een tegenstelling gezocht tussen regionen, nationaal en Europees. 14.8
1122 Maar er moet synergie komen tussen die verschillende onderdelen. 0.01
1123 Europa kan alleen maar sterk worden door sterke verbindingen tussen de ecosistemen van de verschillende regio's. 0.02
1125 Je hebt de regionale chipacts, die zijn belangrijk om te verbinden met elkaar. 0.01
1126 Ze hebben allemaal een specialisatie, maar ze moeten ook verbonden zijn in Europa. 0.31
1128 Een derde is, als je ook ziet naar de geopolitieke en technologische ontwikkelingen, dan hebben we eigenlijk ook geen tijd meer. 0.03
1130 We worden allemaal ingelopen, we debatteren heel veel. 0.01
1131 Maar we lopen nu al achter en het moet heel snel handelen. 0.02
1132 We moeten daarbij ook adaptief zijn, maar er is wel enige stabiliteit nodig voor de lange termijn. 0.01
1133 Semicon, batterijen, fotonica, al dit soort dossiers vergen lange termijn stabiliteit. 0.15
1134 Terwijl je wel adaptief moet zijn om te kunnen reageren, bijvoorbeeld met de defensie op de gevaren van morgen. 0.01
1137 Dit kan je allemaal natuurlijk niet doen zonder talent. 0.01
1138 Er is een red race mondiaal op zoek naar dat talent. 0.14
1141 We zouden vier, vijf keer zoveel mensen kunnen opleiden. 0.1
1142 Het is een groot probleem als je niet voldoende talent hebt voor die agenda. 0.01
1143 Dus de stelling is van, als wij niks doen daaraan, dan worden wij een prachtig techniekmuseum. 0.02
1144 Mooi voor toeristen, maar niet goed voor de economie van morgen. 0.05
1148 Ja, het publiek zegt 85 procent is er mee eens, 15 procent niet. 0.06
1149 We hebben het er al deels over gehad, dus ik denk dat we deze ronde iets korter kunnen houden. 0.02
1151 Ik zat te twijfelen of ik het eens ben met deze stelling. 0.01
1152 Ik vrees wel dat ik het eens ben, maar ik wil ook optimistisch dit verhaal beginnen. 0.01
1156 En ik denk ook dat we namelijk fantastische bedrijven hebben die fantastische dingen kunnen doen waarmee we de wereld kunnen gaan veroveren. 0.01
1157 Maar ik ben het wel echt met de spreker eens dat we een B moeten bijtrekken. 0.01
1158 Dus ik heb eerder de vergelijking gemaakt met 2008. 0.02
1159 Europa en Amerika ongeveer even rijk en inmiddels is Amerika echt een stuk rijker. 6.54
1160 Mede door bijvoorbeeld de techbedrijven die ik eerder al noemde. 0.02
1161 Maar Nederland heeft wel heel veel in huis om die bedrijven hier te houden. 0.01
1162 We hebben ook, ik denk, het werd al een beetje gezegd, we zijn een klein beetje de Silicon Valley van Europa. 0.03
1165 Nederland speelt een belangrijke rol in, maar de stelling gaat wel Europa moet veel meer doen in innovatie. 6.38
1168 De rol die ik zal proberen zo scherp mogelijk in een paar zinnen te formuleren. 0.01
1169 Je zult ervoor moeten zorgen dat het makkelijker wordt als je iets slims verzint omdat in Europa heel snel heel groot te maken. 0.01
1170 Dus als je een goed idee hebt, bijvoorbeeld je hebt een bedrijf wat een bepaalde app kan maken. 0.01
1171 Of een bepaald telefoon of een bepaalde technologie waarvan je denkt of het nou medisch is of iets wat gewoon leuk is om te gebruiken. 0.01
1173 Daar heb je betere financieringsbronnen voor nodig. 0.01
1175 Je moet 27 verschillende uitleggen hebben van hoe dingen werken. 0.01
1176 We maken heel veel, dat is wat technisch, richtlijnen in Europa. 0.01
1178 En dan moet je dus als bedrijf iedere keer opnieuw je huiswerk opnieuw doen. 0.01
1180 En bovendien hebben we heel veel duurzaamheidswetgeving. 0.01
1182 Alleen ze leveren een enorme berg op aan rapportageverplichtingen. 0.93
1183 De afgelopen Commissie heeft gelukkig al meedoep aandringen van de VVD gezegd dat dat met een kwart moet verminderen. 0.02
1184 Daar moeten we de komende periode echt werk van maken. 0.01
1185 Oké, dus eigenlijk samengevat zeg je als het om dit soort dingen gaat, innovatie, Europa, minder regels, meer gezamenlijke regels. 0.01
1186 Dat je gewoon één regel hebt en één keer door kunt stampen. 0.01
1189 Ik ben eens dat we het meer moeten doen om te innoveren. 0.01
1190 Wat wij moeten doen, wat we nu zien, ik ben zelf wetenschappelijk opgeleid, dus u mag gerust PhD gebruiken, doe ik ook zo af en toe. 0.02
1191 Maar ik heb bij meerdere bedrijven ook gewerkt, op R&D-afdelingen, grote multinationals, dus ik weet hoe dat eraan toegaat. 0.01
1192 En wat nu heel lastig is, is de regeldruk die we al eerder benoemd hebben. 2.42
1193 Het vestigingsklimaat hebben we het uitgebreid over gehad. 0.01
1194 Maar ook dat het kunnen beschikken over subsidie uit de betreffende geldpotjes die we al eerder hebben besproken, aan heel veel regels gebonden zijn. 0.02
1195 Dus er is heel veel geld beschikbaar in Europa, maar heel veel is op dit moment gericht op klimaat, logischerwijs, want dat is het grote heilige doel. 0.08
1196 Echter, wij hebben heel veel meer geld nodig om ook fundamenteel onderzoek te kunnen doen. 0.02
1197 Weet u bijvoorbeeld wat mij betreft de meest baanbrekende innovatie is geweest in de medicijnen en hoe die ontdekt is? 0.03
1199 Was meneer Flemming daadwerkelijk op zoek naar penicilline? 0.01
1200 Nee, hij liet gewoon een pensielschimmeltje, dat is een soort schimmeltje, op zijn bacteriecultuur vallen en hij ontdekte dat de bacteriën daarvan dood gingen. 0.07
1203 Maar wat ik helemaal niet hoor, en we denken bij innovatie vaak meteen aan het doorontwikkelen van dure medicijnen, chips en allerlei dingen, maar wat ik helemaal niet hoor is dat wij in Nederland nummer één zijn als het gaat om innovatie op landbouw. 29.16
1205 Als wij dat willen behouden, dan moet daar ook geld naartoe om te kunnen innoveren. 0.01
1206 Dat draagt direct ook weer bij aan de klimaatdoelstellingen die we hebben. 2.1
1208 Daar zit een hele grote kracht van innovatie en ik vind dat we daar als Europa zeker, gezien de wens van voedselzekerheid, autonomie op voedselzekerheid, ook op in moeten zetten. 0.01
1211 Nou ja, eigenlijk is deze discussie al drie stellingen gaande. 0.01
1212 Dus wat dat betreft is het goed dat we allemaal hier met innovatie echt dezelfde kant op willen. 0.01
1213 Maar de realiteit is wel de volgende, dat wij eigenlijk in Europa en zeker ook in Nederland nog maar heel weinig dingen maken die anderen niet kunnen. 35.25
1214 Dat is iets wat we kwijt zijn geraakt, die leiderschapspositie. 0.06
1216 Waar we wel leiders in zijn, zijn inderdaad regulering, overregulering. 3.45
1217 Dus we zijn chef regulering, maar op cruciale technologie. 0.04
1218 Het enige wat nog van geopolitiek belang is, is ASML. 41.32
1219 De rest kan in principe overal anders gemaakt worden. 0.01
1221 Want volgens mij zijn de tijdlijnen die daarvoor gelden, zeer kort. 0.11
1222 En de urgentie voor onze concurrentiepositie, en dat is natuurlijk die ellende, als je niet wil dat die overheid zich ermee bemoeit, is dat overal elders de overheid zich wel ermee bemoeit. 0.02
1223 En wij niet het geld hebben om daar iets tegenover te zetten. 0.01
1225 Bovendien, en dat gaat ook over wat hier in de EU met concurrentiebeleid gedaan gaat worden de komende tijd, dat gaat subsidieregels losser maken, dat gaat mededingingsregels losser maken. 2.82
1227 Ik heb daar een brief over geschreven met Pieter Omtzigt. 0.01
1228 Het ging vooral over die gemeenschappelijke ledingen, maar dat Draghi-rapport gaat straks ook over hoe dat gelijke speelveld beschermd of minder beschermd gaat worden eigenlijk. 0.03
1229 En waar de Nederlandse economie, denk ik, onder veel druk gaat komen te staan. 0.01
1230 Omdat wij gewoon simpelweg niet zoveel geld hebben als Duitsland of Frankrijk om onze bedrijven te financieren. 0.02
1231 Oké, meer bemoeidens vanuit Europa, of niet, of meer centraliseren? 0.01
1232 Als het om welvaart gaat, de kern van die interne markt, moeten we Europa versterken. 0.01
1236 Ik weet dat je haast het Frits, maar Ik ben voor Frits één. 0.04
1240 We moeten niet denken dat we in één grote depressie zitten in Europa. 0.01
1241 Europa is nog altijd een van de allersterkste economische machtsblokken in de wereld, ook op innovatief gebied. 0.32
1242 Alleen, we moeten heel erg oppassen dat we niet achter raken. 0.01
1243 De VS is misschien gemiddeld beter, maar de gemiddelde Europeaan heeft het vele malen beter dan de gemiddelde Amerikaan. 99.63
1244 Er is geen plek op de wereld waar je zo goed leeft als binnen de Europese Unie. 0.07
1247 En als we dat willen behouden, moeten we inderdaad vergroenen, digitaliseren en veel meer investeren in innovatie. 0.01
1248 We hebben al jaren geleden in het beroemde Lissabon-strategie afgesproken dat we allemaal minimaal 3% van het BNP in innovatie zouden uitgeven. 0.02
1251 Een andere is, Europa moet doen waar het het allerbeste in is. 0.01
1252 Europa is groot, sterk, krachtig en veel groter, sterker en krachtiger dan Nederland. 4.54
1254 Maar dat wil ook zeggen, en daar ging volgens mij de brief van NEC over, dat Europa ook niet bang moet zijn om te lenen om die investeringen te doen. 0.03
1257 We zijn pas een echt serieuze monetaire unie als we dat ook aandurven. 0.01
1259 En dat zal ongetwijfeld ook die innovatie enorm aanjagen. 0.01
1260 En dat is de manier om te behouden wat we hebben, namelijk het meest fantastische continent in de wereld. 0.02
1264 - Wellicht ter afronding omdat we aan de tijd zitten. 0.01
1265 Maar ik denk dat het ook goed is om toch de volgers de laatste vraag te laten stellen. 0.01
1268 Maar, stelt deze volger, zijn het niet de lidstaten zelf die zorgen voor de meeste regeldruk? 0.03
1271 Alleen, als ik altijd hoor over regeldruk en niemand is voor regels. 0.11
1272 Dat heb ik ook als ik voor een rood stoplicht sta met fietsen. 1.11
1274 Alleen, als je vervolgens vraagt welke regels mogen we dan afschaffen, of moeten we afschaffen, dan blijft het heel vaak stil. 0.01
1277 De meeste Europese regelgeving heeft te maken met de interne markt. 0.01
1279 En we willen dat dat product uit Bulgarije ook gezond is als het op de Nederlandse markt komt. 0.02
1280 Dus zullen al die bedrijven aan dezelfde eisen moeten voldoen om toegang te krijgen tot die Europese markt. 0.01
1283 We gaan niet van links naar rechts, maar van frits naar frits. 0.02
1284 Maar dat neemt niet weg dat het wel een streven blijft. 0.01
1285 We gaan niet van links naar rechts, maar van frits naar frits. 0.02
1287 Nou, ik wil gewoon even een kleine intermezzo, dan ben jij weer aan de beurt. 0.01
1291 Die schrijft dus voor dat er in heel Europa, als het gaat over gebouwen, wat voor ventilatiesysteem die moeten hebben. 0.02
1292 Hoeveel laadplekken voor fietsen die moeten hebben. 0.01
1293 En daar zijn we dus in het parlement echt twee jaar mee bezig geweest. 0.01
1294 En iedere fractie heeft er allerlei kerstbomen ingeschreven. 0.01
1295 En vervolgens, godzijdank, was er nog die Raad inderdaad. 0.02
1296 Want de lidstaten staan vaak wat meer op de rem dan het parlement. 0.01
1297 En hebben die daar nog de meeste apechten ons in uitgehaald. 0.01
1298 Of gewoon, ik zeg het wat hard, puur onhaalbare dingen. 0.01
1299 Die uiteindelijk, die wij dan weer gaan uitvoeren, komt dan in de Tweede Kamer aan. 0.01
1300 De Tweede Kamer heeft heel veel moeite om daar niet zelf nog iets bovenop te leggen. 0.01
1301 Er zijn heel veel Europese wetgeving in Nederland die een Tweede Kamer laagje erover heeft. 0.03
1303 Dus dat is denk ik in de kern ook waar we hier heel slecht in zijn. 0.01
1309 Van de vragensteller zeiden wij als lidstaten niet zelf nog meer veel regeltjes erop. 0.02
1311 En waar wij in Nederland last van hebben is het beste jongetje van de klassyndrome. 0.65
1314 Er komt een voorstel uit Brussel en dan zeggen ze, oh dat is leuk, oh dan kunnen wij nog beter. 0.01
1315 En als je net vraagt, want ik heb het letterlijk gevraagd van ambtenaren van verschillende ministeries, in leidinggevende posities, maar waarom? 0.02
1318 En daarmee maken wij het voor onszelf ongelooflijk moeilijk. 0.01
1319 Wij zetten onszelf buitenspel op, we maken een oneerlijk speelveld waarbij we het voor onszelf ongelooflijk moeilijk maken. 0.02
1320 Als ik het al eventjes op de landbouwsector mag betrekken, dan hebben wij stikstofwetgeving, kaderrichtlijnwater, nutriëntverontreinigde gebieden. 7.02
1321 En ik kan zomaar doorgaan waar Nederland steeds denkt, oh maar kunnen wij beter? 0.01
1325 We hebben ons 30 jaar lang niet aan die natuurwetgeving gehouden. 0.01
1326 We hebben 100 miljoen kippen, 12 miljoen varkens en 4 miljoen runderen. 0.01
1329 Wij zijn op heel veel terreinen niet het beste jongetje van de klas, het slechtste jongetje van de klas staan. 0.02
1332 Het is letterlijk wat er door ambtenaren van verschillende ministeries Het is gewoon onzin. 0.03
1333 Die derogatie gaat kapot omdat Nederland zich daar niet aan houdt. 0.02
1334 Mag u tegen alle ambtenaren vertellen, dat is prima. 0.01
1335 Ik ben hier volgens mij de enige die half opgroeid is op een boerderij. 0.05
1339 Dan moeten wij ook niet een beetje meer kijken, als we het er toch over hebben, van wat produceren we nou voor onszelf en voor het buitenland. 0.02
1342 Want als wij nu het hier hebben over Europa, want we staan hier voor Europa, we staan hier niet voor Nederland, we staan hier voor Europa dan moeten wij ons wel beseffen dat wij in Nederland het grootste deel van wat wij exporteren daadwerkelijk afzetten in onze directe buurlanden of binnen Europa. 0.49
1343 Als wij daarmee zouden stoppen, dus als we inderdaad de veestapel gaan verminderen dat er elders in Europa tekorten staan. 0.02
1344 Wij zijn bijvoorbeeld heel goed in het produceren van zuivel. 0.05
1345 Dus eventjes volledig off-track, maar goed, dit is wel een ding. 0.01
1347 Nee, maar de milieubelasting van de veehouderij is een lokaal probleem, niet een wereldprobleem. 0.52
1348 Weet u wat de koolstofdioxide-uitstoot van een kilogram ijwit in Nederland is, in vergelijking tot andere landen? 99.98
1351 Ja, maar dat is Ja, dat vraag ik u. Nee, maar de CO2-uitstoot is niet het probleem voor Nederland van de intensieve veehouderij. 0.12
1356 Dus wij gaan het zoals uw partij op, wil graag wil, gaan wij dat oplossen met kunstmest. 0.01
1358 Nee, maar dit debat ga jullie zometeen nog twee maanden lang in dat hele land op verkiezing voeren. 0.48
1362 Ja, want ik hoorde net, en dat is even ter afronding van mijn verhaal, dit ging over de vraagstelling. 0.02
1363 Daarnaast hoorde ik zeggen, wij moeten vergroenen en wij moeten digitaliseren. 0.02
1364 Maar dat klinkt als een soort van doctrine, wij moeten, we moeten. 0.01
1373 Ik heb net een aantal technische discussies gehoord over landbouw of welke punten daarin, een tempo en welke regel. 0.01
1374 Wat ik denk dat het belangrijk is, ook voor een innovatiebeleid, is dat we duidelijkheid geven aan bedrijven, aan investeerders, wat er de komende periode nodig is. 0.01
1375 Boeren kijken terecht naar ons over het feit dat sommige wet en regelgeving wel heel erg lastig uitlegbaar was. 0.16
1376 Of dat het op een ingewikkelde manier aangekondigd werd en dat je daar niet op mee kon komen. 0.01
1378 Ik zei eerst al, we moeten strategisch er nadenken. 0.02
1379 Ik heb de Chips Act genoemd als een mooi voorbeeld. 0.17
1380 Dat geeft helderheid dat we de komende periode strategische autonomie nodig hebben als Europa. 0.01
1381 En dat er investeringen nodig zijn voor onze industrie en R&D in bijvoorbeeld de Chips Act. 0.01
1382 Ik heb net ook genoemd dat de defensie-industrie ontzettend belangrijk is. 0.02
1384 Dat is een sector waar we echt het been achter hebben lopen op dit moment en een been bij moeten trekken de komende jaren. 0.01
1385 Waar we als Europa gewoon winst kunnen behalen door ook duidelijkheid te geven. 0.01
1386 We moeten denk ik ophouden met te veel te snelle wetgeving. 0.01
1387 Omdat het goed voelt op het moment dat je het introduceert. 0.01
1389 Of omdat de regels gewoon te complex zijn en niet uitlegbaar. 0.01
1391 Waarvan we niet hebben nagedacht dat je het op 27 verschillende manieren gaat uitleggen. 0.29
1392 Waardoor het voor bedrijven echt niet meer te doen is om in Europa handel te drijven. 0.01
1393 En dat is onze verantwoordelijkheid als politie de komende jaren in Brussel. 0.01
1395 En niet alleen de deelnemers aan het debat van de verschillende partijen. 0.01
1396 Heel veel succes natuurlijk in de campagne op weg naar de verkiezingen in Nederland 6 juni. 0.01
1397 En dat geldt ook voor de partijen die vanavond, vanmiddag niet bij het debat aanwezig waren. 9.62
1400 En de mensen die via thuis online hebben gekeken, heel erg dank. 0.01
1401 En natuurlijk dank M-Gen, Johnson & Johnson, MSD voor de sponsoring, de organisatie van het debat. 4.71
1402 En de feitelijke organisatie natuurlijk geregeld door Castro Communicatie en New Balls Please Nederland. 0.01
1405 En toen kwamen we hier aan en toen kwamen we bij het klokkenspel. 0.01
1413 Die snapt niet waarom we het niet hebben gehad over het meest succesvolle project binnen Europa. 0.04
1414 Maar hij belooft wel dat als jullie op 11 mei op hem stemmen, dan geeft hij jullie op 6 juni zijn stem. 0.02
1417 Hij is altijd bij het Eurovisie Songfestival aanwezig. 0.01
1418 En dan zitten we wel de Twitteravond, of de app ook naar elkaar van. 2.03