Nieuwsuur 🇳🇱

_id	696c01b19c4488f33fa8e684
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5321/afspelen
datetime	2026-01-17 22:00:00
description	Het nieuws met achtergronden, duiding en analyse.

 

Statements

idx	statement	score
2	Met vanavond: De VS ligt op ramkoers met Europese NAVO-lidstaten waaronder Nederland.	44.02
3	Trump kondigt vanavond extra handelstarieven aan van 10% als straf voor het sturen van militairen naar Groenland.	58.78
4	Welke rol zal Nederland spelen in de kwestie Groenland en wat betekent deze spanning voor de militaire samenwerking met de Amerikanen?	25.22
5	Nederlands hoogste militair, Onno Eichelsheim is te gast.	9.98
6	En vuurwerk afsteken blijft mogelijk voor clubs en buurtverenigingen maar het kabinetsplan stuit op grote bezwaren Het ziet er leuk uit op papier, maar in de praktijk gaat dit niet werken.	65.65
15	Trump komt dus met een importheffing van 10% voor Nederland en andere Europese landen, vanwege Groenland.	40.08
16	Hij lijkt alleen maar meer vastbesloten om het eiland in te lijven want als er voor juni geen akkoord ligt verhoogt hij de importheffing naar 25%.	21.77
17	Behalve Nederland, dat twee militairen levert gaat het om Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk Denemarken, Noorwegen, Zweden en Finland.	7.99
18	Allemaal landen die de afgelopen dagen besloten deel te nemen aan een verkenningsmissie in Groenland als voorbereiding op een NAVO-oefening.	43.38
20	En vandaag lijkt hij deze woorden waar te gaan maken.	3.92
21	Met de invoering van de tarieven reageert Trump op de aanwezigheid van steeds meer Europese militairen op Groenland.	35.48
22	Gister kwamen de eerste Deense militairen van deze missie daar aan.	13.02
23	De Amerikaanse president zegt op zijn socialemediaplatform dat de Europeanen daarmee 'een gevaarlijk spel spelen'.	76.6
24	Ook zegt hij de tarieven in te stellen voor onder meer 'de bescherming van de wereldvrede'.	11.46
26	De minister van Buitenlandse Zaken David van Weel schrijft op X: De militaire inspanningen voor oefeningen in Groenland zijn juist bedoeld om bij te dragen aan veiligheid in het Arctisch gebied.	48.73
27	Nederland staat in nauw contact met de Europese Commissie en partners over onze reactie.'	13.93
28	We gaan naar correspondent Sjoerd den Daas in Washington.	5.74
33	De afgelopen dagen hoorden wij hier dat de beslissing om militairen naar Groenland te sturen werd uitgelegd als een escalatie.	46.19
35	Hij zal het hebben gezien als een reden waarom zijn plan om Groenland in te lijven in duigen zal vallen.	12.62
36	Hij slaat nu keihard op de tafel en komt met heffingen.	4.17
37	Het laat ook zien dat het Trump niet zozeer te doen is om de veiligheid met betrekking tot Groenland.	36.27
38	Hij kan nu al zijn troepenmacht daar uitbouwen zelf of met de NAVO.	10.72
42	Veel Amerikanen vinden dat er te lang te weinig is betaald door Europa aan de NAVO.	85.19
43	Maar gaat het om met geweld overnemen van Groenland onderdeel van Denemarken en een trouwe bondgenoot van Amerika dan gaan de handen daar niet voor op elkaar.	31.04
44	Een grote meerderheid van Amerikanen wil dat niet zien gebeuren.	74.03
49	Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen schrijft op X: 'Importheffingen zouden de trans-Atlantische betrekkingen ondermijnen en riskeren een gevaarlijke neerwaartse spiraal.	25.59
50	Europa blijft verenigd, gecoördineerd en vastbesloten om zijn onafhankelijkheid te handhaven.'	13.98
54	Ons land sprak nog wat gematigd zich uit in een reactie.	4.6
57	Die gebruikten woorden als chantage en intimidatie.	53.31
59	De president van het Verenigd Koninkrijk noemde dit helemaal verkeerd.	17.59
60	Dat is ook niet zo raar, als je bedenkt dat de Deense commissie was gecoördineerd met Amerikanen.	13.41
65	Morgen is er een spoedvergadering voor EU ambassadeurs.	5.29
67	We hebben eerder gezien dat er handelsheffingen kwamen vanuit Amerika.	12.66
69	Vanuit het idee de boel niet op de spits te drijven en Trump niet uit de tent te lokken.	6.67
70	Nu klinken er boze reacties vanuit veel Europese landen.	4.0
71	De vraag is morgen: wat kunnen we doen, moeten we iets doen?	4.77
72	Maar iedereen heeft in het achterhoofd dat Europeanen toch afhankelijk zijn en blijven van Trump.	26.06
74	En dat maakt die reactie moeilijk voor de Europeanen.	7.07
75	Ondertussen werd er vandaag in Denemarken door vele duizenden mensen gedemonstreerd.	8.43
79	Alleen in de Deense hoofdstad Kopenhagen al laten zo'n 20.000 mensen van zich horen.	8.26
81	Ook de Groenlanders zelf verzamelden zich in de hoofdstad Nuuk.	10.14
82	Om nog maar eens duidelijk te maken dat zij geen Amerikanen willen worden.	5.08
83	Afgelopen week reisde de Deense minister van Buitenlandse Zaken naar Washington om met de Amerikanen te praten over Groenland.	55.99
84	Maar zonder resultaat: Trump wil Groenland per se hebben.	46.88
85	President Trump voert de druk dus behoorlijk op om Groenland in handen te krijgen.	54.37
86	Hij straft de landen die militairen naar Groenland sturen.	46.4
87	Zo stuurt Nederland een operationeel en een logistiek planner.	9.52
88	En dat valt niet in goede aarde bij de Amerikaanse president.	5.65
89	Op zijn sociale mediakanaal Truth Social zegt hij: 'Deze landen spelen een zeer gevaarlijk spel.'	12.22
90	En: 'Ze hebben een risico genomen dat onhoudbaar en onduurzaam is.	6.28
91	Daarom is het absoluut noodzakelijk dat er voor de bescherming van de wereldvrede en veiligheid krachtige maatregelen worden genomen om deze potentieel gevaarlijke situatie snel en definitief te beëindigen.'	5.78
92	Wat betekent dit voor de militaire samenwerking met de Amerikanen?	12.22
93	Te gast Onno Eichelsheim, Commandant der Strijdkrachten.	6.77
97	Het is niet onverwacht dat Amerikanen reageren op de dingen die er gebeuren.	5.35
100	Hij heeft het over en tegen Nederland en noemt het gevaarlijk spel.	11.0
102	Het bondgenootschap veilig houden is ons gezamenlijk doel.	5.63
103	Daarom wordt die verkenningen ook uitgevoerd op Groenland.	11.46
107	Van Weel zegt dat de missie juist bedoeld is om de veiligheid te versteken, kennelijk ziet Trump dat anders.	41.98
108	Aan de andere kant zou je ook kunnen zeggen hij heeft de Europese landen door.	9.17
110	Tot voor kort ging het Europa niet om de veiligheid van Groenland.	59.83
112	We hebben altijd het beeld gehad die mogelijk uit dat gebied komt.	5.06
113	Het smelten van de ijskappen leidt tot openen van de routers daar.	43.96
114	En het geeft Rusland de gelegenheid om daar gebruik van te maken.	10.04
120	En wij reageren daar met onze Europese partners op.	5.08
130	De NAVO wil daar ook een verdedigingsmissie optuigen.	27.37
133	Snapt u dat mensen hierdoor in verwarring raken en angstig worden?	8.81
139	Amerika heeft de laatste jaren gezegd: Europa moet de eigen broek ophouden, ook qua veiligheid.	17.64
143	In zo verder, het Arctische gebied maakt ook onderdeel uit van de verdediging van Europa.	18.75
151	Je moet altijd zicht houden op wat er mogelijk op de Verenigde Staten kan worden geschoten van grotere afstand.	5.09
153	Maar wij hebben geen aanwijzingen dat er nu directe dreiging is.	4.0
159	Om de voorbereidingen te treffen op eventuele oefeningen.	3.95
160	Gezien de mogelijke dreiging van de Russische Federatie.	8.52
163	Voor ons is het belangrijk dat er wordt beoordeeld welke capaciteit Nederland kan inzetten.	5.23
169	Zij geven aan wat ongeveer de vorm van de oefening kan worden.	3.93
173	Het is nu een verkenning, dat wordt straks een oefening.	3.86
181	En vliegtuigen, Denemarken stuurt ze ook die kant op.	15.66
182	Dat palet kan je gebruiken om deel te nemen aan de oefening.	5.78
184	Als die dreiging er zou zijn, waar men bang voor is.	4.55
185	Is de NAVO dan in staat om dat te keren om die dreiging aan te kunnen?	34.2
187	Nu nog niet, je hebt tijd nodig om je mensen erop te trainen.	5.01
189	Je moet er kennis van nemen, hoe je dat moet gaan doen.	4.18
193	Hij zegt vanavond ook iets over, op sociale media Hij heeft het over de Golden Dome dat daar moet komen.	10.44
197	Het plaatsen van luchtverdedigingsmiddelen of radarsystemen die er overigens al staan daar heb je Groenland voor nodig.	31.1
198	De Verenigde Staten maken deel uit van het bondgenootschap.	19.25
199	Dus wij moeten het samen oplossen, vandaar die oefeningen.	3.92
200	Je hoeft Groenland niet te verkrijgen, daarna vocale tal?	14.27
201	Je hoeft Groenland niet te verkrijgen, de NAVO kan het al?	31.54
203	Aan de het is te vergelijken met wat Amerikanen aan de oostflank hebben staan.	6.22
207	Ik spreek genoeg mensen die zich zorgen maken over wat er in de wereld gebeurt.	4.8
209	Vrezen zij dat ze tegenover de Amerikanen komen te staan?	9.63
210	De militaire samenwerking met Amerikanen is nog steeds prima.	22.27
211	En er is ook geen troepenopbouw van Amerika op Groenland.	33.89
212	Het contact wat ik met Amerikanen heb is Frank een vrij, we zijn eerlijk tegen elkaar.	3.44
213	Dat gaat door alle lagen van de militaire organisatie.	6.89
215	Dat hebben we ook gezien in het Caraïbische gebied.	13.56
216	Wij hebben niet meegedaan aan het onderscheppen van die bootjes die zogenaamd drugs zouden smokkelen.	10.79
218	Dat zie je binnen het bondgenootschap nog helemaal niet.	3.78
221	Ze willen de westerse hemisfeer beter kunnen beschermen.	82.9
222	De Europese landen gaan een grote rol binnen de NAVO spelen.	28.94
223	Dat is prima, we zijn in overleg met onze bondgenoten.	3.67
227	Hebben de inlichtingen die we uitwisselen effect op hun acties daar?	23.07
229	Maar binnen het bondgenootschap zelf doen we dat nog niet.	4.45
230	Wij spraken een toonaangevend defensie-expert van Instituut Bruegel die stelt dat Europa zich heel snel moet loskoppelen van de VS en eigen defensie moet opbouwen.	35.85
231	Hier horen we zeggen: juist omdat je niet volledig kan vertrouwen moet je als Europese landen versterken.	6.11
232	Wordt hier al aan gewerkt op militair operationeel niveau ten opzichte van de Verenigde Staten?	11.55
236	Een gesprek met de Amerikanen over de capaciteite die Europa moet opbouwen.	7.21
238	Dat zit hem in verkenning, transportcapaciteit en gevechtskracht.	4.01
243	De combinatie van Scandinavische landen, Duitsland en Polen die werken veel nauwer samen.	6.24
244	Omdat we gezamenlijk die verdediging in het noordoosten en noordwesten met elkaar moeten doen.	6.08
246	Maar we blijven ernstig afhankelijk van de VS. Militair gezien zeker.	12.94
247	Daardoor moet je ervoor zorgen dat Amerika binnen de NAVO blijft.	16.01
249	Ik denk dat we daar de komende jaren heel veel slagen moeten maken.	4.6
250	Europese industrieën veel nauwer te laten samenwerken.	38.49
253	We moeten voorkomen dat er een scheuring in de NAVO ontstaat.	12.51
256	Hij kan dan wachten op een overeenkomst met Oekraïne te treffen.	13.4
257	En het speelt anderen in de kaart als het NAVO bondgenootschap zwakker wordt.	8.58
259	De Verenigde Staten en wij kunnen niet zonder bondgenootschap.	5.01
261	Trump zegt dat het Amerikaanse leger niet krachtig genoeg is om alle problemen in de wereld aan te kunnen.	64.82
263	Voor veel mensen is het einde aan het consumentenvuurwerk een zegen.	79.6
264	Om de liéfhebbers van al dat geknal tegemoet te komen, en ook de vuurwerkbranche wilde de politiek met een regeling komen waarin clubs en verenigingen in groepsverband toch vuurwerk mogen blijven afsteken.	25.83
265	Maar op de kabinetsregeling, die gister naar buiten kwam, is meteen forse kritiek.	10.63
270	Het is het eind van een tijdperk voor Manon en haar familie.	4.05
272	Sinds ik eigenlijk geboren ben, verkopen mijn ouders al vuurwerk.	8.09
274	Gewoon dat mensen met gezinnen langskomen het samen uitkiezen.	9.43
276	De veiligheid die je mag uitleggen, dat geeft hier de sfeer.	4.05
279	De Kamer heeft vorig jaar een wetsvoorstel aangenomen om consumentenvuurwerk in Nederland te verbieden.	84.59
280	Maar heeft daar ook een aantal voorwaarden aan gesteld.	5.66
281	En een van die voorwaarden is dat er een mogelijkheid komt voor lokale buurtverenigingen om in een georganiseerd verband met elkaar op een veilige en verantwoorde manier vuurwerk af te steken.	7.25
282	De spelregels daarover haar hebben we inmiddels uitgewerkt en hebben we vandaag besloten.	5.3
283	Je moet je inschrijven bij de Kamer van Koophandel met een vereniging of een stichting.	15.76
287	En zo zijn er nog een paar regels: Het vuurwerk mag door maximaal acht personen van ten minste 16 jaar oud worden aangestoken.	15.96
288	Er moet ten minste 1 supervisor bij zijn van 18 jaar.	10.94
290	Maar misschien wel het belangrijkste: je moet toestemming krijgen van de burgemeester.	6.7
291	En bij veel burgemeesters valt het plan, dezelfde dag, meteen al verkeerd.	4.13
292	Dit soort regels, waar ik met een karretje moet gaan rijden.	3.99
293	Of het 200 kilo is, elke keer tellen of het er acht zijn.	10.96
296	Ik ga mijn uiterste best doen om deze regels niet op deze manier in te laten gaan.	4.27
297	En vandaag sluit ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten zich daarbij aan.	8.18
298	Er zitten echt haken en ogen aan het voorstel wat nu voorligt.	4.27
299	Blij dat het landelijke vuurwerkverbod er is maar deze ontheffing is mogelijkheid Ja, daar komen echt aspecten op het gebied van de uitvoering en de veiligheid om de hoek kijken.	23.56
304	Dat de staatssecretaris nu zegt clubs en verenigingen mogen een vergunning aanvragen.	28.6
306	Nee, want ik geloof het niet want de burgemeesters moeten de toestemming geven.	8.33
307	Burgemeesters zeggen nu al dat ze daar geen zin in hebben.	10.3
308	Ik denk niet dat er zo heel veel showtjes doorheen gaan en dat er niet zo heel veel vergunningen worden afgegeven.	3.89
310	Het klinkt leuk, het ziet er leuk uit op papier maar ja, in de praktijk gaat dit niet werken.	4.57
311	Toch komt er als het aan het kabinet ligt ook in 2027 de mogelijkheid om als burgers verenigd, knallend het jaar te beginnen.	24.75
312	We hopen vooral ruimte te geven aan lokale situaties en lokale buurtverenigingen om toch op een veilige en verantwoorde manier met elkaar op een goede manier te genieten van vuurwerk.	6.58
313	Terwijl we aan de andere kant wel dat vuurwerkverbod mogelijk maken waardoor de handhaving voor de politie hopelijk een stukje eenvoudiger wordt.	10.44
314	Ko Minderhoud, Nationaal Coördinator Vuurwerk bij de politie.	11.77
318	Wij hebben als politie al jaren gepleit voor een totaalverbod.	20.38
320	We waren voor de wet zoals hij in de kern was geformuleerd.	5.37
323	Een aantal burgemeesters is dus tegen die nieuwe plannen omdat die niet te handhaven zouden zijn.	17.89
326	Het gaat hier over regels die te maken hebben met een bestuurlijke maatregel van de burgemeester.	8.63
330	Dat heeft te maken met opslag en transport bijvoorbeeld van het vuurwerk.	52.35
333	Wij zullen zeker altijd optreden bij openbare ordeverstoring en misdaden.	3.87
335	Laten we eens naar een aantal punten uit het plan kijken.	3.48
342	Op het moment dat iemand daar stomdronken vuurwerk afsteekt en het wordt gesignaleerd door de gemeentelijke handhavers kunnen wij daarop optreden.	25.0
347	Als je dit wilt als lokale stichting moet je vooraf een traject doorlopen met de gemeente en burgemeester.	5.68
352	Twee dingen uit deze maatregel vinden wij niet zo handig.	5.01
354	Je geeft ze de verantwoordelijkheid om met duizenden mensen publiek de verantwoordelijkheid voor het afsteken.	4.56
356	Zeker wel, maar het afsteken mag wel worden gedaan door die zestienjarige.	5.41
359	Als je niet in de betreffende gemeente woont kun je wel daar de ontheffingaanvragen.	24.54
360	Je bent een vereniging in een dorp en dan kan je dat in Amsterdam gaan doen?	6.13
362	Maar daar geeft de burgemeester van Amsterdam toch een toestemming voor?	53.51
365	Wij hebben nog een hele discussie te gaan met elkaar.	3.8
366	Over die handhaving en de positie van de burgemeester.	4.07
367	Ik begrijp dat de burgemeesters hier niet blij mee zijn en een uitgesproken mening hebben.	4.51
374	Hopelijk, ik hoop dat de verenigingen niet eerder dat vuurwerk afsteken!	4.47
381	Dat om te beginnen het verbod op consumentenvuurwerk moet komen.	19.2
384	Nee, niet voor terugtrekkende bewegingen en ook niet voor deze maatregel.	4.83
386	En ten tweede, help de burgemeesters met de handhaving.	4.44
388	Dus als de politiek dit doet moeten ze ervoor zorgen dat de burgemeesters genoeg handhavers hebben.	14.17