Nieuwsuur 🇳🇱

_id	698e48b2226c71ea5dd666ea
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5344/afspelen
datetime	2026-02-12 22:00:00
description	Recidive verkeerd berekend door reclassering. Er zitten serieuze fouten in het algoritme dat de reclassering gebruikt om te berekenen wat de kans is dat criminelen opnieuw in de fout gaan. Dat concludeert de Inspectie Justitie en Veiligheid. * De Franse 72-jarige Gisèle Pelicot keek haar verkrachters in een openbaar proces recht in de ogen. Sinds de veroordeling van de 51 daders, heeft Pelicot gezwegen. Nu vertelt ze haar verhaal, in een boek Ode aan het Leven, en aan verslaggever Saskia Dekkers. * Het Mauritshuis presenteert vanaf vandaag de tentoonstelling BIRDS, samengesteld door de beroemde Britse historicus Simon Schama.

 

Statements

idx	statement	score
2	Met vanavond: De reclassering stopt per direct met het gebruik van algoritmes om recidives mee te voorspellen.	47.26
4	De directeur zo aan tafel, want waarom gingen ze er dan jaren mee door?	8.64
5	En Gisèle Pelicot werd een icoon tegen seksueel geweld.	44.84
7	En een loftuiting over de vogel, een geliefd object zowel in de kunst als op ons bord.	3.93
9	De Amerikaanse regering trekt een belangrijk uitgangspunt voor klimaatwetgeving in.	48.94
10	CO2 en een aantal andere broeikasgassen worden niet meer aangemerkt als schadelijk voor het milieu.	89.11
12	Het idee dat broeikasgassen schadelijk zijn is de basis van vrijwel alle Amerikaanse klimaatwetgeving.	88.16
13	Door daar nu vanaf te zien, valt het fundament van die wetten weg.	6.63
14	Door de bepaling in te trekken krijgt de fossiele industrie in de VS ruim baan.	78.64
15	Of dat ook definitief gaat gebeuren is nog niet zeker.	4.12
16	Waarschijnlijk zullen milieuorganisaties een rechtszaak aanspannen tegen het besluit.	13.87
17	Klimaatverslaggever Thomas Spekschoor vertelt wat voor gevolgen dit besluit heeft voor de Amerikaanse CO2-uitstoot.	81.22
18	De Verenigde Staten zijn één van de grootste CO2-uitstoters ter wereld en dragen dus ook veel bij aan klimaatverandering.	90.79
19	Wat dat betreft is zo'n besluit van vandaag belangrijk.	3.87
20	Maar je moet je erbij blijven bedenken dat groene energie in veel gevallen goedkoper is en dus ook in Amerika populair blijft.	44.82
21	De komende jaren zal naar verwachting de CO2-uitstoot ook in Amerika gewoon blijven dalen.	82.15
22	Maar niet genoeg om bijvoorbeeld de doelen van het Parijsakkoord ook daadwerkelijk te halen.	6.68
23	De omstreden immigratiepolitiedienst ICE vertrekt uit de Amerikaanse staat Minnesota.	80.79
24	Dat heeft president Trumps migratieadviseur Tom Homan gezegd op een persconferentie.	22.14
25	Deze en volgende week vertrekken de agenten van ICE.	9.33
31	Volgens autoriteiten zijn er in hoofdstad Minneapolis zeker 4000 mensen aangehouden.	20.06
32	En dat waren lang niet alleen illegalen en criminelen, zoals de regering zei.	22.98
33	De 5-jarige Liam werd door ICE-agenten gearresteerd toen hij van school naar huis liep.	48.15
34	Ook werden twee Amerikaanse burgers doodgeschoten in confrontaties met federale agenten.	76.91
35	De gouverneur van Minnesota zegt in een reactie op het nieuws van de terugtrekking dat hij voorzichtig optimistisch is maar dat de aanwezigheid van ICE in zijn staat grote schade en trauma's heeft veroorzaakt.	80.09
36	ICE mag dan vertrekken uit Minnesota, maar dat is niet het hele verhaal zegt correspondent Sjoerd den Daas.	37.59
37	Het Witte Huis noemt deze operatie een succes maar men lijkt toch vooral ook wel bezweken onder die enorme druk binnen en buiten Minnesota.	17.04
38	Zes op de tien Amerikanen vindt dat Donald Trump met zijn ICE-agenten hier de bocht uit is gevlogen vindt dat hij te ver is gegaan.	90.86
40	De woede daar is echt nog niet weg en het wantrouwen ook want niemand weet waar en wanneer ICE morgen weer ten strijde trekt.	12.13
41	Steeds meer steden willen maatregelen nemen tegen de overlast van fatbikes.	81.1
42	De vaak opgevoerde snelle elektrische fietsen zijn populair onder jongeren.	90.33
43	En terwijl de regering nog nadenkt over landelijke maatregelen nemen gemeenten nu de vlucht naar voren, zoals Amsterdam.	43.79
44	De gemeente wil het verbod als eerste instellen in het Vondelpark, in de binnenstad.	32.97
45	Bestuurders van fatbikes erkennen daar de overlast zelf ook wel.	68.82
46	Bijvoorbeeld hard rijden, opgevoerde fatbikes, schreeuwen naar mensen, en onaardige dingen zeggen en alles.	5.98
47	Mensen lastigvallen, ongelukken gebeuren ook heel veel.	80.47
49	Niet alleen in Amsterdam, maar in meer gemeenten zoals Enschede en Zoetermeer wordt nagedacht hoe de overlast door fatbikes kan worden aangepakt.	67.68
50	Ik zou veel liever willen dat er landelijke maatregelen zijn om een minimum leeftijd in te voeren en een helmplicht.	5.23
52	In het nieuwe coalitieakkoord staan wel maatregelen aangekondigd maar we weten ook dat duurt dan best nog wel lang.	21.6
53	Maar blijft een lokaal fatbikeverbod wel overeind bij de rechter, vraagt de Amsterdamse politiek zich af.	50.19
55	Kijk, het gaat hier eigenlijk om een aantal mensen die overlast veroorzaken.	6.38
56	En dan ga je volgens het voertuig waar ze op rijden, dat ga je dan verbieden.	13.2
57	Er zijn heel veel mensen die ook in het Vondelpark rijden, ook op een fatbike en die geen overlast veroorzaken, en die mogen dat ook niet meer doen.	27.03
58	En het zal dus kunnen zijn dat de rechter dat dan misschien een te willekeurig onderscheid vindt.	5.51
59	Volgende week stemt de gemeenteraad over het voorstel.	6.98
60	Mensen die 60 jaar worden, krijgen vanaf volgend jaar een uitnodiging voor een gordelroosvaccinatie.	85.4
61	Mensen die al 60 jaar zijn of ouder krijgen het vaccin dus niet vergoed.	89.06
62	Staatssecretaris Tielen van Preventie besloot zich te beperken tot deze groep omdat ze meer mensen inenten te duur vindt.	56.21
64	Het ministerie van Volksgezondheid trekt vanaf volgend jaar jaarlijks 47 miljoen euro uit voor de vaccinatie.	71.36
65	Gordelroos wordt veroorzaakt door hetzelfde virus als waterpokken.	89.66
66	Het is een pijnlijke ziekte die vooral ouderen treft.	80.6
67	Het gebeurt zo'n 48.000 keer per jaar: Dat de reclassering rechters moet adviseren over of iemand opnieuw de fout in gaat.	16.11
68	Denk aan een gevangene die bijna vrijkomt of een verdachte van wie moet worden vastgesteld hoe zwaar crimineel-ie is.	28.13
70	En kan het verschil betekenen tussen vrijlaten of vasthouden.	11.2
72	Digitale formules die een beetje toekomst zouden kunnen voorspellen.	4.38
74	Maar wat blijkt: In ongeveer 1 op de 5 gevallen had de computer het verkeerd.	24.51
75	Het is wel heel genant dat een model dat aan de ene kant als wetenschappelijk gevalideerd wordt gepresenteerd eigenlijk nooit correct is toegepast.	10.94
76	In het vandaag gepubliceerde rapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid worden harde noten gekraakt over algoritmes die de reclassering jarenlang heeft gebruikt om recidive-risico in te schatten.	63.93
77	Over het algoritme OxREC zegt de inspectie: Dus sowieso zie je dat er sprake was van een Zweedse gevangenispopulatie Dus sowieso zie je dat er sprake was van een Zweedse gevangenispopulatie die met name bekeken is.	51.06
78	Dat is een sample dat anders is dan het Nederlandse sample.	5.04
80	Het is meer dan 10 jaar geleden geloof ik wat er in de data stond.	4.07
81	Dus er is heel veel vraag op iets wat goed voorspelt voor een Zweedse populatie voldoende generaliseert naar wat we hier in Nederland hebben aan data en causalistiek.	18.0
82	Universitair docent Cynthia Liem geeft college over het verantwoord gebruik van AI en algoritmes.	42.12
83	Het is helaas naïef om te denken dat de toeslagenaffaire ons genoeg heeft gewaarschuwd en geleerd om uit te kijken met hoe je met data omgaat.	7.42
85	Mensen met een buitenlandse afkomst kregen vaker te maken met een harde fraudeaanpak van de Belastingdienst dan mensen met een Nederlandse afkomst.	90.23
86	Dat blijkt uit een analyse van het College voor de Rechten van de Mens.	58.8
87	Het College heeft naar aanleiding van het toeslagenschandaal onderzoek gedaan naar aanvragers van kinderopvangtoeslag in 2014 en 2018.	42.77
88	Iets wat ik ook heel veel ben tegengekomen is bijvoorbeeld dat veel partijen die wel algoritmische discriminatieachtige patronen hadden in hun bedrijfsvoering niet zagen dat dit vergelijkbaar was als wat er met de toeslagenaffaire gebeurde want zij deden geen toeslagen.	38.64
89	Zij deden andere soorten uitkeringen of ze hadden andere soorten problemen.	6.13
90	De autoriteit persoonsgegevens is vandaag hard in haar oordeel over de reclassering.	10.63
91	Dit is een van de meest pijnlijke rapporten die we de afgelopen jaren onder de ogen hebben gezien.	8.23
92	De reclassering gebruikt algoritmes om te voorspellen of iemand mogelijk in de toekomst opnieuw strafbare feiten pleegt.	53.64
94	En je moet als burger erop kunnen vertrouwen dat zo'n algoritme eerlijk is en dat het niet discrimineert.	6.68
95	En beide zijn bij meerdere van deze algoritmes niet in orde.	8.71
97	De algoritme wordt ingezet bij het beoordelen van recidive.	9.01
98	Dat algoritme wordt ingezet bij het beoordelen van recidive.	7.35
102	Maar er zijn nog zo'n 50 andere algoritmes waarvoor ik voor de camera's zou kunnen staan.	4.85
105	De personen die de modellen bouwen maken ook fouten.	12.27
106	Dus het zit op heel veel niveaus dat er fouten kunnen ontstaan.	4.23
107	En daar moet je in alle gevallen voldoende weerbaarheid voor hebben.	4.23
108	Maar in het trainingsmateriaal van de reclassering over het algoritme.. wordt juist benadrukt dat het model betrouwbaar is en echt serieus genomen moet worden.	5.68
109	Het is juist uit onderzoek ook gebleken dat alleen de mening van de professional niet zo heel betrouwbaar is.	13.45
110	Dat is eigenlijk net zo betrouwbaar als wanneer je een kwartje opgooit en of die op kop of munt komt.	5.4
111	Dus het is heel belangrijk om juist die twee te combineren en op het moment dat je afwijkt dat goed kunnen verantwoorden.	4.13
113	Als je zo begint met het trainen van je medewerker, dan zeg je eigenlijk tegen die medewerker: 'Jouw stem doet er veel minder toe.	4.64
115	Als iemand mij zo zou instrueren, dan denk ik wel tien keer na voordat ik dat algoritme ga tegenspreken.	4.08
116	De ontwikkelaar van het -model uit Oxford zegt daarover vandaag.	27.7
117	Volgens expert Liem zijn al dit soort AI-modellen niet neutraal en moeten we veel kritischer zijn.	14.71
120	Dan hoef je niet meer kritisch alle zoekmachineresultaten door.	3.69
121	Het wordt ons aantrekkelijk gemaakt om minder na te denken en gewoon te accepteren wat ons wordt geboden.	5.18
122	In veel techimplementatie zie je dit helaas gebeuren.	4.13
123	Jessica Westerik, directeur bij Reclassering Nederland, welkom.	11.27
124	Leger des Heils, Stichting Verslavingsreclassering GGZ.	24.21
127	De conclusies van de inspectie zijn heel confronterend voor ons.	4.68
128	We hadden het onderhoud en de borging van risicotaxatie-instrumenten met een algoritme beter moeten doen.	8.05
131	Ik zou ook geen knip voor de neus waard zijn als ik hier niet zou zitten.	4.18
132	Met zijn die bij de reclassering komen proberen we dat elke dag te leren.	5.41
133	Als je iets fout hebt gedaan, zeg dat dan en proberen te herstellen.	4.52
140	En we hebben een verbeterprogramma opgezet voor de lange termijn waarin we al onze instrumenten gaan ontwikkelen en onderhouden.	3.69
141	Het eerste wat me opvalt is dat u geschrokken zegt te zijn.	4.08
142	In juni 2020 kwam een onderzoeker al tot de conclusie dat het algoritme problematisch was.	34.65
144	De reclassering zei daarin: Wij herkennen ons niet in die conclusies.	8.02
145	Waarom hebt u dat signaal toen niet serieus genomen?	6.85
147	Dit signaal ging over mogelijk indirecte discriminatoire elementen.	14.65
149	Laat ik vooropstellen dat wij niet willen discrimineren als reclassering.	3.99
151	We hebben contact gezocht met de ontwikkelaar van het model.	9.56
154	En op dat moment leek erg genoeg wetenschappelijk onderwijs te zijn dat buurt en inkomen op zichzelf staande factoren waren.	6.5
155	Dat is een ander verhaal dan wat het College voor de Rechten van de Mens vertelt.	9.34
156	U het in dat model gekeken: uit welk postcodegebied komt iemand?	19.89
158	En is dat een voorspellende factor voor of iemand nog een keer de fout in gaat?	6.94
159	Het College voor de Rechten van de Mens zegt: Dat kan leiden tot indirecte discriminatie en vereist zware waarborgen.	43.2
165	Er was tussensignaal in 2020 en daarna nog eens in 2021.	10.42
171	Psychische gezondheid en migratieachtergrond waarschijnlijk om die te discrimineren maar als je dat doet met zo'n model moet je het opnieuw trainen om het effectief te gebruiken.	10.58
173	En tegen medewerkers werd gezegd: Vertrouw de computer maar, die heeft geen onderbuik.	9.74
176	Het is een beetje streng geformuleerd maar ik denk dat het opgeteld wel klopt.	4.32
178	Er is een verschil tussen het trainen met bepaalde data wat u zegt over de Zweedse populatie en het hertrainen op een aantal waarden.	38.2
181	Maar u hebt een instrument gebruikt waarvan u niet precies wist hoe u het moet inzetten.	5.2
183	Ik geef u er gelijk in dat wij onvoldoende kennis hadden van het onderhoud van het algoritmische instrument.	3.93
185	Maar ik wil wel benadrukken want dat gaf hij op het laatst aan reclassering is mensenwerk dat weten wij als geen ander.	4.42
186	In ons werk en dat werd in het filmpje op een andere manier getoond het professionele oordeel van onze mensen is leidend.	4.29
187	Zij beginnen met gesprekken met verdachten en veroordeelden.	11.07
193	En als laatste gebruiken ze de tool die onder vuur ligt als toets.	3.83
194	Kunt u uitsluiten dat mensen zwaarder zijn gestraft of juist te vroeg zijn vrijgelaten door een foutieve risico-inschatting?	53.41
195	Ik kan het niet uitsluiten maar ik acht de kans heel klein.	3.59
198	In 21% van de gevallen bleek het advies afwijkend zegt de inspectie.	22.94
199	In 6% van de gevallen zelfs bij gewelddadige recidive.	60.89
200	Al is de kans klein met deze aantallen gaat het toch om 10.000 of in het geval van zware recidive 3000 gevallen per jaar.	11.05
201	Ik wel uitleggen waarom ik de kans zeer onwaarschijnlijk acht.	3.61
205	Op basis van haar conclusie en de percentages hebben wij gekeken wat specifiek in de jaren 2023 en 2024 de daadwerkelijke effecten waren.	14.24
209	Ik vraag me dan wel af: is de kans niet aanwezig dat de deur wordt opengezet voor rechtszaken?	7.61
210	Mensen kunnen zeggen dat ze mogelijk verkeerd beoordeeld zijn.	5.79
214	Ook is een advies van de reclassering niet alleen gebaseerd op een percentage.	22.22
215	Ik neem ook aan dat de rechter kijkt naar het delict als hij de strafmaat bepaalt en het advies laat meewegen over bijvoorbeeld de achtergrond van de verdachte.	19.77
218	Het was de zaak die Frankrijk en de rest van de wereld choqueerde die van de Franse Gisèle Pelicot.	7.53
219	Jarenlang was ze slachtoffer van verkrachting door tientallen mannen steeds nadat haar eigen man haar had gedrogeerd.	53.49
221	Dat ze de daders, haar ex-man incluis tijdens de openbare rechtszaak recht in de ogen keek maakte haar tot icoon tegen seksueel geweld.	24.74
222	Sinds de veroordeling van de 51 daders heeft Gisèle Pelicot gezwegen.	21.96
223	Nu vertelt ze haar verhaal in het boek 'Ode aan het Leven' dat in het Nederlands verschijnt.	10.02
227	Slachtoffer Giselle Pelicot wilde zich niet langer verstoppen.	34.95
228	Iedereen mocht horen wat haar door 51 mannen was aangedaan.	8.71
232	Naast haar lag een zwarte man die haar penetreert.'	43.22
244	34 hadden op dat moment niet vastgezeten en waren zelf naar de rechtbank gekomen.	9.05
245	Sommigen droegen mondkapjes en hadden een capuchon over hun hoofd geslagen.	18.7
246	Toen ik ging zitten, bevond ik me ineens zo dicht bij hen.	3.5
250	'Ik wilde niemand in mijn buurt terwijl ik de beelden bekeek.	4.13
261	En dat de echtgenoot en de verkrachter niet stopten.	17.27
262	Wanneer ze kwalificatie verkrachting van de hand wezen en zeiden dat ze geen idee hadden van mijn werkelijke toestand verzochten mijn advocaten videobeelden af te spelen.	14.92
266	Maar ik kan nu eenmaal niet huilen in het openbaar.	3.66
268	In de loop van de dagen en de aanvallen, insinuaties en vernederingen beefde ik onder mijn pantser.	4.29
270	Het boek van Pelicot, 'Ode aan het leven' dus verschijnt aanstaande dinsdag.	7.32
271	Het is een van de topstukken van het Haagse Mauritshuis: Het Puttertje van Carel Fabricius uit 1654.	7.82
272	De fascinatie van de mens voor vogels is van alle tijden.	12.07
273	We bewonderen hun schoonheid en zien vogels als hemelse boodschappers of als teken van vrede.	11.76
274	Tegelijkertijd stoppen we ze in kooitjes en verwerken we ze met duizenden tegelijk in kipkluifjes en saté.	4.54
277	Met Het Puttertje als uitgangspunt ging de beroemde Britse kunsthistoricus Simon Schama op zoek naar antwoorden.	11.56
279	Met een heel kleurrijke presentatie hebben we vogels uit alle landen, uit alle culturen, uit alle tijden hier binnengehaald.	3.68
280	Van de Romeinse oudheid en de Egyptische mummies tot de jurk van Iris van Herpen, die hier achter mij is.	5.56
281	Laten we die samen het verhaal vertellen over waarom we houden van vogels, waarom ze als huisdier willen houden Maar ook waarom we het lekker vinden om een kipkluifje op de barbecue te eten.	12.12
282	Je hoort al dat die mezen een beetje het voorjaar in de bol hebben.	5.24
287	Kijk, waren we in de jaren 60, 70 geweest, dan hadden we wat meer ons best moeten doen.	4.55
288	Want toen was de putter nog best een schaars vogeltje in Nederland.	5.11
289	Maar het is een van de soorten die het spectaculairst is toegenomen.	7.94
292	Een van de belangrijke factoren waar de putter van heeft geprofiteerd is de Vinexwijk.	11.2
293	Bij de aanleg daarvan ontstonden heel grote velden met kruiden vaak.	12.39
296	Maar distelvink is ook een benaming voor de putter.	18.56
297	Dus ook in een bos kan je ze tegenkomen, maar je moet wel je verwachting temperen.	3.82
298	Want zoals je ziet, het is geen Vinexwijk waar we lopen, maar een bos.	4.4
301	Hoe de putter klinkt, ik kan het dus niet goed nafluiten, maar Ik zal het even laten horen.	3.75
303	Schilders en kunstenaars proberen zo dicht mogelijk bij de natuur te komen omdat daar ook de schoonheid in zit.	50.26
304	Dus waarom kijken we af en toe naar een schilderij zoals het puttertje en worden wij blij?	5.48
305	Omdat we heel dicht bij een bepaalde schoonheid komen en die geeft je ook blijdschap.	5.55
309	Ze werden gehouden omdat mensen het zo leuk vonden dat ze kunstjes aangeleerd konden worden.	4.59
310	En een van de kunstjes die je een puttertje kon leren was om zo'n voederbakje open te maken met z'n eigen snaveltje en dan kon hij z'n eigen zaadjes daaruit pikken.	5.3
311	Maar ook kon hij met een heel klein glaasje water putten als je daaronder weer een ander groter glaasje neerzet en dan kon hij precies met dat bakje erbij en dan moest-ie z'n eigen drinkwater putten.	4.94
314	De tentoonstelling BIRDS is vanaf nu te zien in het Mauritshuis in Den Haag.	9.72