Nieuwsuur 🇳🇱

_id	69a7553295730b217f6bf4d1
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5364/afspelen
datetime	2026-03-03 22:00:00
description	Oorlog Iran: hoe eensgezind is Europa? Na de aanval van de VS en Israël op Iran, kwamen verschillende EU-landen met verschillende reacties. Het laatste nieuws uit Washington en uit het Midden-Oosten. Te gast is EU-correspondent Saskia Dekkers. * Einde aan het internationaal recht? Zonder toestemming van het Amerikaanse Congres of de VN is Donald Trump samen met Israël een oorlog begonnen met Iran. Het VN-handvest bepaalt dat landen elkaar niet zomaar mogen aanvallen. * Mossad hackte jarenlang de verkeerscamera's in Teheran. Dat onthult de Britse zakenkrant Financial Times. Hoe werkt deze vorm van spionage?

 

Statements

idx	statement	score
2	Met vanavond: Op dag vier van de oorlog in het Midden-Oosten dreigt Iran opnieuw de Britse militaire basis op Cyprus aan te vallen.	49.22
3	Starmer en Macron sturen een vliegdekschip en helikopters die kant op maar waarom blijft Brussel zo stil?	48.79
4	Ondertussen wordt er in politiek Den Haag gediscussieerd: Was de aanval de laatste nagel aan de doodskist van het internationaal recht of mag je een moorddadig regime altijd aanvallen?	24.69
5	En een reconstructie van de jarenlange voorbereiding van de moord op ayatollah Khamenei.	17.84
6	Dat je precies weet op welk tijdstip de opperste leider waar is dat is een inlichtingenprestatie.	8.02
7	Maar eerst het laatste nieuws van vanavond, Youssef.	4.07
8	In de Iraanse stad Qom is het gebouw gebombardeerd waar beslist wordt wie de vermoorde ayatollah Khamenei moet opvolgen.	32.51
9	In dat gebouw zaten leden van de zogeheten Raad van Experts.	6.44
10	Volgens Israëlische media waren er leden van de raad aanwezig tijdens de aanvallen.	19.61
11	Zij zouden daar zijn om een nieuwe leider te kiezen.	5.16
13	Ook is nog onduidelijk hoeveel mensen bij de aanval zijn omgekomen.	14.1
15	Daarop kunnen we eigenlijk niet zien of daar mensen aanwezig waren.	5.3
16	Vanuit Israel horen we dat daar belangrijke leiders een vergadering hadden over de opvolger van de opperste leider.	7.57
18	Dat is wat we steeds zien: Zo moeilijk om te verifieren wat er op zo'n moment op zo'n plek gebeurt.	4.08
19	En de Amerikaanse president Trump zegt geen zaken meer te willen doen met Spanje.	52.74
20	Dat komt omdat Amerika geen gebruik mag maken van Spaanse legerbases in de oorlog tegen Iran.	82.45
21	We gaan naar Amerikacorrespondent Rudy Bouma in Washington.	5.4
22	Normaal gesproken komt Trump met importtarieven als hij boos is.	61.31
23	Maar alle handel stoppen, dat is wel opmerkelijk, toch?	10.26
24	Ja, zo'n anderhalve week geleden heeft het gerechtshof hem teruggefloten wat betreft de importheffingen.	24.63
26	Te pas en te onpas verlagen en verhogen om politieke druk uit te oefenen, dat mag niet meer.	4.56
27	Maar Trump zei dat hij zich gerechtigd voelt om een handelsembargo in te voeren tegen een land als hij daartoe de neiging voelt.	48.9
29	Eerder gebruikte Trump natuurlijk de importtarieven als politiek drukmiddel maar nu wil hij alle handel stopzetten?	61.43
30	Hij deed het een beetje lijken of hij het ter plekke verzonnen.	3.68
31	Hij vroeg ook aan zijn handelsvertegenwoordiger of hij dit kon doen.	7.5
34	Die heeft als blokhandelsafspraken met de Verenigde Staten.	20.59
35	Aan de andere kant durft Trump handelsbeperkingen in te voeren.	51.04
36	Vorig jaar heeft hij er ook al mee gedreigd toen Spanje niet aan de vijf procentsnorm wilde voldoen.	24.0
38	Ander nieuws dan: Drie mannen hebben celstraffen gekregen tot 15 jaar voor het plaatsen van een explosief bij een woning in Nieuwkuijk, in Brabant.	60.98
41	Het explosief werd in november 2024 voor de deur gelegd.	15.12
44	Maar dat staat voor de rechtbank niet vast: Er is geen enkele link gevonden tussen de familie die het slachtoffer is geworden van deze aanslag, en de opdrachtgever.	17.98
45	De enige link die er in de buurt is te vinden is dat er bij de buren wel een zoon is die een relatie heeft met de ex van de opdrachtgever.	13.12
46	Maar er is geen bewijs gevonden dat dat de reden is dat deze explosie heeft plaatsgevonden.	22.84
47	De rechtbank spreekt van een 'zwaar en verwoestend' explosief en vindt dat er sprake is van poging tot moord.	27.39
48	Van de uitvoerder zegt de rechtbank: Die heeft eigenlijk voor 300 euro en een halve gram cocaïne dit explosief tegen de voordeur van de woning geplaatst.	56.19
49	En daarmee het levensgrote risico genomen dat er iemand aan de andere kant van die voordeur stond die kon komen te overlijden.	11.7
50	Het getroffen gezin is door de aanslag in een nachtmerrie beland.	58.22
54	De daders hebben straffen gekregen van tussen 8 en 15 jaar.	19.75
55	Ook moeten de drie mannen de slachtoffers een schadevergoeding betalen van bijna een half miljoen euro.	13.97
56	De oorlog speelt zich af in het Midden-Oosten maar ook Europa wordt op verschillende manieren geraakt.	17.46
58	Iran dreigt opnieuw de Britse militaire basis op Cyprus aan te vallen.	64.42
59	Premier Starmer en president Macron sturen als reactie een vliegdekschip en helikopters die kant op.	15.8
62	Wat valt tot nu toe te zeggen over de Europese opstelling in deze oorlog?	25.19
64	Je zou verwachten dat er een grote, belangrijke gezamenlijke verklaring van alle 27 lidstaten zou zijn gekomen.	4.1
66	We zagen wekenlang dreigementen van de Amerikaanse regering.	6.07
67	We zagen een militaire opbouw in het Midden-Oosten.	24.03
70	Lidstaten maakt zich wel druk over de gasprijzen en over hoe ze hun burgers kunnen terughalen.	42.48
71	Maar bij deze grote kwestie is het net alsof ze aan de zijlijn gaan staan.	4.09
72	En ook een land als cyclus, dat zich echt heel veel zorgen maken ook daar maken ze zich daar niet heel erg druk over.	4.82
74	Sirenes in de buurt van de Britse luchtmachtbasis op Cyprus.	19.3
76	Maar ook al bleef nieuwe agressie uit Akrotiri, het dorp in de buurt, is voor de zekerheid ontruimd.	5.48
77	Bewoners zijn gewaarschuwd voor een lopende veiligheidsdreiging.	89.8
78	Daarom kwam de Griekse minister van Defensie voor spoedoverleg naar Cyprus.	21.52
80	Griekenland bood het bevriende eiland meteen militaire hulp aan.	14.0
81	Griekenland stuurt nu vier F16-gevechtsvliegtuigen en twee fregatten.	12.68
82	Samen kunnen deze eenheden het gebied rond Cyprus bestrijken en anti-dronebescherming bieden.	15.44
84	De Cyprioten maken zich juist meer zorgen over mogelijke acties vanuit Libanon door de pro-Iraanse Hezbollah-beweging.	83.7
85	Onderzoek toont aan dat de eerste drone-aanval inderdaad vanuit Libanon is uitgevoerd.	80.28
87	Maar als Cyprus op grotere schaal het doelwit wordt van aanvallen dan kan het land artikel 42-7 inzetten.	27.71
88	Dat wil zeggen: alle Europese lidstaten vragen om militaire steun.	21.65
90	Die beslissing over wat je dan gaat doen en heeft het de drempel bereikt van militaire agressie?	21.31
92	Dat betekent dat één land kan zeggen dat het geen militaire agressie is.	6.57
93	De rol van de instellingen wordt dan ook wel belangrijk.	4.1
95	Dan gaan ministers niet zomaar een beetje rond de tafel zitten.	4.07
96	Nee, er komt dan een analyse van de buitenlandse dienst van Europa, de Europese Commissie.	11.47
97	En die zeggen: Wij denken, het ziet er zus of zo uit.	3.62
98	En dan gaan de ministers daarvan zeggen: Wij zijn het daarmee eens.	5.32
101	Maar analisten hebben grote twijfel over of de Europese lidstaten samen in staat zijn militaire steun in te zetten.	42.27
102	Helaas is dat de situatie waar we op dit moment in verkeren.	4.34
103	En dat is natuurlijk ook wel een beetje een contrast natuurlijk met bijvoorbeeld Oekraïne en andere onderwerpen in de internationale politiek.	4.89
104	Waar de Europese Unie wel degelijk, grosso modo, in staat is gebleken om met eenheid te reageren.	9.19
105	Maar Midden Oosten-kwesties van oudsher leiden tot meer verdeeldheid onder de Europese landen.	29.54
106	Zijn EU-landen al met elkaar aan het overleggen hoe ze Cyprus gaan helpen?	38.6
107	President Michael heeft wel aangekondigd dat hij het groots aangaat pakken.	6.46
108	Hij stuurt een vliegdekschip en gevechtsvliegtuigen.	7.6
110	Cyprus heeft er ook hulp gevraagd aan Italië en Duitsland maar daar is nog geen concrete toezeggingen gedaan.	18.45
112	Dat heeft ermee te maken dat de landen tot op het bot verdeeld zijn.	4.73
113	Maar ze willen ook liever Amerika geen vragen stellen over de legitimiteit van de actie.	6.06
115	Want ze hebben hem hard nodig bij de onderhandelingen over Oekraïne.	32.98
117	Zijn EU-landen al met elkaar aan het overleggen hoe ze Cyprus gaan helpen?	38.6
118	We zijn in voortdurend contact met onze Europese collega's.	4.76
119	Ik heb zondagavond, meen ik, in overleg gezeten met mijn collega's.	4.59
120	Op dat moment was er nog geen hulpvraag vanuit Cyprus.	5.76
121	Op het moment dat die hulpvraag wel komt, gaan we beoordelen met de Europese partners wat we eventueel zouden kunnen doen.	4.63
123	Op dit moment kunnen we geen enkele optie uitsluiten en ligt het eraan: Wat is de hulpvraag, wat kunnen we doen, wat kunnen we betekenen?	4.33
125	Die vaagheid die je op alle terreinen toont om deze kwestie ziet, gaat de Europese lidstaten misschien ook opbreken.	5.64
127	Maar stel dat de Amerikaanse regering Groenland binnenvalt?	19.23
129	Dat je nu niet reageert, zou dan een moeilijke situatie veroorzaken.	4.54
132	Je zou met kleine groepjes lidstaten kunnen werken.	4.03
133	En je kunt bijvoorbeeld zelf het voortouw nemen als land in de diplomatieke onderhandelingen.	3.91
134	Je zou ook in de straat van Hormuz maritiem aanwezig kunnen zijn.	4.54
135	En wat ze ook noemen, is: Kijk eens naar het Iraanse volk.	4.98
140	Donderdag komen de ministers van buitenlandse zaken bijeen.	7.51
141	Wat er dan precies besproken wordt.. en of er nieuwe initiatieven op tafel komen, moeten we afwachten.	4.58
142	Over die Golfstaten gesproken: Die lagen ook vandaag weer flink onder vuur van Iraanse aanvallen.	15.44
143	Sander van Hoorn in Qatar, wat hebben de Golfstaten vandaag te verduren gehad?	15.1
144	Een paar uur geleden waren hier nog zware explosies te horen.	5.02
145	Het bleek achteraf dat dat het luchtafweer was dat projectielen vanaf Iran uit de lucht schoot.	49.65
147	In Doebai maar ook in Riaad, in Saoedi-Arabië, een stuk verder op.	4.48
148	Wat betekent dat voor de inwoners en toeristen daar?	7.22
149	Zijn die landen in staat zich te verdedigen dit soort aanvallen van zich af te slaan?	10.11
151	Je wilt niet weten wat er zou zijn gebeurd als hij projectielendoel hadden geraakt.	4.96
152	Maar eerder deze week waren er wel geluiden vanuit Qataren vanuit de Emiraten.	7.92
153	Dat ze op deze manier hard door hun luchtafweer heen raken.	10.45
155	Er zijn hier drie groepen buitenlanders die in meer of mindere mate weg willen.	5.37
159	Dan heb je de groep mensen die hier op vakantie waren.	5.04
160	Onder de groep die hier voor langere tijd wonen of werken daaronder merk ik weinig paniek.	4.22
161	Ik zag niet een grote vluchtelingenstroom op gang komen hier.	6.07
164	De Golfstaten staan zich altijd voor op hun veiligheid.	12.43
167	Nee, ik denk niet dat ze dat de Amerikanen kwalijk nemen.	4.62
170	Dat nu ook civiele infrastructuur geraakt wordt dat nemen ze Iran enorm kwalijk.	30.21
171	Ze worden ook nu verder in de armen van Amerika gedreven.	4.16
172	Ze hopen dat Amerika het zo snel mogelijk zal stoppen.	6.49
174	Als hier de toeristen niet meer komen, dat kost geld.	8.14
175	Maar ook bijvoorbeeld Doha de voorraden dat gebeurt voor een groot deel door de lucht.	6.4
177	En ze maken zich op den duur wel zorgen dat hun imago van een vrijplaats in het Midden-Oosten dat kan de Golf staat er ook veel kosten.	17.77
180	Want ook daar ging het over de oorlog en de opstelling van het nieuwe kabinet.	30.49
181	Gisteren schoof het standpunt op van terughoudendheid naar begrip voor de aanval.	4.29
182	En daar moest de kersverse minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen zich vanmiddag tijdens het Vragenuurtje voor verantwoorden.	7.82
183	Het is schipperen voor de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken.	13.01
184	De aanval op een wreed regime steunen en het internationale recht verdedigen.	4.9
185	Ja, voorzitter, ik denk dat deze minister door dezelfde worsteling de afgelopen uren en dagen is gegaan als vele van de Kamerleden en ook vele van de mensen die dit debat thuis volgen.	7.23
186	Omdat, wij zijn een land dat staat voor het internationaal recht.	11.52
187	De andere kant van het verhaal is dat we ook zien hoe moorddadig dit regime was.	6.79
188	En dat betekent ook dat in die afweging het kabinet is gekomen tot begrip voor de noodzaak.	5.52
190	Maar op rechts vinden ze de kabinetsreactie te mager.	11.59
192	De eerste reactie van het kabinet was wat vlak en neutraal.	8.14
194	Maar waarom duurde het meer dan 48 uur voordat het kabinet begrip uitte voor de Amerikaanse en Israëlische inzet?	26.9
195	In plaats van de oproep die tot dan toe was gedaan: Terughoudendheid van alle partijen.	4.39
201	Maar we zijn in ieder geval blij dat het kabinet nu ook begrip opbrengt voor de militaire interventie.	6.93
202	Kan deze minister gewoon vandaag zeggen dat u in ieder geval de heldhaftige acties van het Amerikaanse en Israëlse leger dat u daar politieke steun aan wilt geven?	54.22
203	Dat is nog wel het minimale wat Nederland kan doen.	4.46
204	De minister krijgt kritiek van rechts, maar ook van links.	23.81
205	Ik merk inmiddels ook dat de kritiek vanuit de Kamer op het standpunt van het kabinet velerlei vormen heeft en velerlei kanten heeft.	5.53
206	Want linkse partijen veroordelen ook het Iraanse regime.	68.37
208	Mijn fractie steunt de Iraniërs in hun strijd voor een vrij en veilig Iran.	9.03
209	Maar het is natuurlijk maar de vraag of een luchtaanval daartoe leidt.	11.78
211	Wat is er in de 48 uur gebeurd dat de regering is overgestapt op begrip voor de aanval die de Amerikanen en Israël hebben gepleegd?	41.2
213	Als je zegt van ik heb begrip voor het schenden van het internationaal recht maar we moeten ons daar wel aan houden.	5.02
214	Is het internationaal recht, ligt dat nu in de prullenbak?	9.22
215	Nee, Nederland is een land dat altijd staat voor het internationaal recht, voor de internationale rechtsorde.	25.2
216	Maar als grootmachten landen binnenvallen dan heeft Nederland en EU-landen toch alleen nog maar het internationaal recht?	40.04
217	Ja, en daarom willen wij ons ook sterk maken voor dat internationaal recht.	4.83
218	Tegelijkertijd denk ik dat dit geen zwart-wit situatie is.	4.11
220	Er zijn terechte vragen te stellen bij de juridische basis van deze acties in het internationaal recht.	12.25
221	Die vragen zijn ook in de eerste plaats aan de VS en Israël om te beantwoorden.	7.19
223	En tegelijkertijd denk ik ook dat we in Nederland ons ook zullen moeten voorbereiden op een wereldorde waar dat internationaal recht veel minder nadrukkelijk aanwezig is als in het verleden en als wij graag zouden willen zien.	4.91
224	De minister zegt dus dat er wel degelijk vragen te stellen zijn bij de juridische basis van de Amerikaanse en Israelische aanvallen op Iran.	59.52
225	Wat zeggen experts hierover, en de Amerikanen zelf?	11.6
227	Dus je kunt het niet aandoen als het je uitkomt en uitdoen als het je niet uitkomt.	66.56
228	Het is zo dat inderdaad nu veel mensen aan mij vragen: Wat doet dat internationaal recht er nog toe, want het wordt geschonden?	12.07
229	Maar weet u, mijn collega's van strafrecht die krijgen nooit de vraag van: Er wordt een moord gepleegd en dus gooien we het wetboek van strafrecht het raam uit.	15.61
231	Er wordt ook nooit gezegd: Er wordt een moord gepleegd, dus ik ga ook een moord plegen.	4.32
232	Dat is een hele rare manier van redeneren als het gaat om het strafrecht en eigenlijk ook als het gaat om het internationaal recht.	5.47
233	De meeste experts zijn het erover eens dat de aanval op Iran een schending is van dat internationaal recht.	63.63
234	Maar volgens voormalig minister van Buitenlandse Zaken Rosenthal is de aanval wel degelijk rechtmatig.	18.1
235	Als het aan mij zou liggen, zou je kunnen zeggen: Het is in volledige overeenstemming met het internationaal recht om vanuit de Verenigde Naties te zeggen, als lidstaten: Iran hoort helemaal niet thuis in de nationale rechtsorde.	13.67
236	De verantwoordelijkheid van regeringen om zich op een goede manier te gedragen naar de eigen bevolking, die is met voeten getreden door Iran.	8.58
237	En dat vergt dan ook, volgens datzelfde idee van die verantwoordelijkheid om je bevolking te beschermen, vergt dan ook op een gegeven moment de interventie van buitenaf, de zogeheten responsibility to protect.	5.32
239	Maar dan nog moet het via de Veiligheidsraad, dan moet er een resolutie komen.	6.88
241	Kijk, de responsibility to protect is eigenlijk vergelijkbaar aan humanitaire interventie, waarbij de responsibility to protect daar is wel gezegd: Dit is niet een zelfstandige grond om geweld te gebruiken.	17.52
242	Ook vanuit de gedachte dat geweld het lot van een burgerbevolking niet verbetert.	24.76
243	Zegt jurist en voormalig directeur van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch.	9.48
246	Er was geen sprake van zelfverdediging of in ieder geval heeft noch Israël, noch de VS, bewijs geleverd waaruit blijkt dat Iran op het punt stond om Israël, de VS of een ander land aan te vallen.	31.7
247	Dus je mag alleen handelen uit zelfverdediging als je wordt aangevallen of als er een imminente dreiging is.	9.51
248	Als een ander land op het punt staat je aan te vallen.	7.2
249	Maar niet als er een latente dreiging is of als je je bedreigd voelt.	5.3
250	Kijk, Rusland voelde zich ook bedreigd door de NAVO.	50.05
251	Moeten we gewoon zeggen: Alle middelen zijn geoorloofd om dat regime aan de kant te zetten?	10.97
252	Moeten we gewoon zeggen: Alle middelen zijn geoorloofd om dat regime aan de kant te zetten?	10.97
253	Moeten we gewoon zeggen: Alle middelen zijn geoorloofd om dat regime aan de kant te zetten?	10.97
254	Moeten we daar eerlijk over zijn en het niet over internationaal recht hebben?	8.49
255	Alle middelen om dat regime uit te schakelen zijn geoorloofd.	9.1
256	Dat je dan daarbij ook betrekt de redenen waarom je het doet en dat die passen binnen het kader van het internationaal recht zoals ik daarnaar kijk, dat speelt natuurlijk wel een rol.	5.74
259	Maar dat internationaal recht heeft hoe dan ook geen einde kunnen maken aan de repressie in Iran.	16.95
260	Gaan wij dan alles overboord gooien en gaan we dan zeggen: Oké, dan geloven we ook niet meer in het recht?	4.95
261	Of gaan we dan zeggen: Wij blijven daaraan vasthouden en we kijken wat we kunnen doen om die organisatie te stutten om nieuwe manieren te vinden, misschien via de Algemene Vergadering om toch via het recht antwoorden te blijven vinden.	4.52
262	Als je in Iran woont, dan denk je: Ik kan wachten tot ik een ons weeg.	3.92
266	Dan gaan we terug naar het begin van de aanval op Iran, afgelopen zaterdagmorgen.	12.71
267	Ayatollah Khamenei heeft een vergadering met een aantal andere kopstukken ergens in Teheran.	10.18
268	Wat zij niet weten, is dat de CIA en de Mossad precies weten met wie de ayatollah heeft afgesproken en op welke locatie.	42.04
273	De Financial Times sprak met inlichtingenbronnen en schrijft er uitgebreid over.	8.39
274	Als je het vanuit inlichtingenperspectief bekijkt een briljante operatie.	7.44
275	Om in een land dat niet erg toegankelijk is toch zoveel informatie te verzamelen dat je precies weet op welk tijdstip de opperste leider waar is dat is een inlichtingenprestatie.	6.65
276	Door de beelden van de verkeer camera's kon de Israëlische veiligheidsdienst meekijken met het leven op straat.	41.88
279	Maar inlichtingenoperaties zijn altijd een combinatie van technische middelen bijvoorbeeld het hacken van verkeer camera's en menselijke middelen.	40.15
281	na de aanvallen vorige zomer op militaire installaties worden inlichtingen beter.	64.33
282	Saillant is de rol van Trump de dag voor de aanval.	7.42
283	Hoewel hij het bevel voor de operatie al heeft gegeven zegt hij vrijdag op een persconferentie dit: Operatie Ethic Fury begint zaterdagochtend.	13.72
285	Het is Israël dat zaterdag de raketaanval uitvoert op de locatie waar Khamenei en andere kopstukken zich bevinden.	59.35
286	Want er was nog een troef, stelt de Financial Times.	11.68
287	Een mol, die informatie zou hebben doorgegeven over de kopstukken van het regime.	10.42
289	Een van de kenmerken van een inlichtingen dienst is dat je geduld moet hebben.	10.61
290	Dus dit is iets waar ze naar mijn mening al maanden bezig zijn geweest.	3.7
291	Wat je dan probeert te doen, is kijken of je patronen kunt ontdekken.	4.69
295	Dat kan een signaal zijn dat er iets staat te gebeuren.	5.13
296	Maar je kunt ook kijken op welke momenten het meest geschikt zou zijn om de operatie uit te voeren.	4.02
297	Veel aandacht gaat uit naar de gehechte verkeer camera's in Teheran.	19.77
298	Maar experts weten zeker dat digitale informatie slechts een deel was.	25.61
301	Wij zijn er morgen weer om 22.00 uur met Nieuwsuur.	5.51