Nieuwsuur 🇳🇱

_id	69a8a6b295730b217f4463f4
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5368/afspelen
datetime	2026-03-04 22:00:00
description	Israëliërs over de oorlog in Iran. Feest in Israël. Tijdens Poerim vieren Joden de victorie op hun vijanden in het oude Perzische rijk en dit jaar ook de overwinningen op het Iran van nu. * Stemming Amerikaanse Congres over Iran. De stemming moet uitwijzen in hoeverre Trump op politieke steun kan rekenen voor zijn campagne. Uit peilingen onder de Amerikaanse bevolking blijkt dat slechts een kwart achter de oorlog staat. We praten met Jasmine el Gamal. * Bewapening Koerden in Iran. Iraanse Koerdische milities hebben afgelopen dagen overleg gevoerd met de Verenigde Staten over een mogelijke aanval op Iraanse legertroepen in het westen van Iran.

 

Statements

idx	statement	score
6	Ik praat met een Pentagon-adviseur die onder Obama werkte.	11.53
8	In Israël weten ze al wel waar ze het voor doen, elk militair succes wordt gevierd: En door een rekenfout blijkt de zeespiegel op meerdere plaatsen veel hoger te staan dan wetenschappers dachten, ontdekte een Nederlandse onderzoeker.	76.0
9	Nu eerst: Het laatste nieuws van vanavond uit het Midden-Oosten, met Albert.	4.1
10	Er zijn inmiddels meer dan 80 lichamen geborgen van het Iraanse marineschip dat werd getorpedeerd door de Amerikanen vandaag.	59.88
12	En de Sri Lankaanse marine heeft 32 militairen tot nu toe gered.	21.51
13	Twee weken geleden was het schip nog in volle glorie te bekijken.	5.01
14	Tijdens een vlootschouw na een marine oefening georganiseerd door India.	13.18
15	Maar onderweg terug naar Iran was daar ineens de Amerikaanse aanval.	13.37
16	Na een noodoproep schoot de Sri Lankaanse kustwacht het schip te hulp.	68.96
17	De lichamen van de slachtoffers zijn naar een Sri Lankaans mortuarium gebracht.	24.11
19	India en Sri Lanka blijven vrij stil over wat ze vinden van de aanval.	17.54
21	Voor India zit een lastige situatie, omdat het fregat vertrok vanaf een Indiase haven.	29.29
22	Voor India is dit een lastige situatie, omdat het fregat vertrok vanaf een Indiase haven.	31.72
23	En het land onderhoudt nauwe banden met zowel Iran als de Verenigde Staten.	31.51
24	Maar India's buitenlandbeleid is eigenlijk altijd een balanceeract omdat het land zich niet graag bemoeit met interne politiek van bondgenoten.	14.05
25	En het heeft zich dan ook nog niet uitgesproken over dit incident.	7.49
27	Daar heeft een woordvoerder van het kabinet laten weten dat het land geen onderdeel wil uitmaken van deze oorlog.	55.91
28	En het hoopt dat alle partijen een diplomatieke uitweg vinden uit dit conflict.	4.68
29	Het is nog onduidelijk wanneer de duizenden gestrande Nederlanders in de Golfregio worden geëvacueerd.	90.43
30	Het kabinet wil wel meer vluchten die kant op sturen om die mensen op te halen.	32.08
31	We hebben natuurlijk mensen met bijzondere expertise op dit soort gebieden.	4.03
32	Op het gebied van repatriëring, op het gebied van crisissituaties.	12.03
33	Die expertise nemen ze nu mee zodat de uitstekende teams die we in de regio al hebben zitten Die expertise nemen ze nu mee zodat de uitstekende teams die we in de regio al hebben zitten versterkt worden.	3.71
34	Vanmorgen kwam een eerste vlucht met Nederlanders uit de regio aan op Schiphol.	17.03
36	Maar er zijn ook nog mensen die het niet lukt om terug te komen.	3.79
37	We hebben ondertussen al tienduizend euro uitgegeven aan vluchten.	10.56
41	We horen ook verhalen van mensen die geweigerd worden op de luchthaven of die alleen mee kunnen, familieleden niet mee kunnen nemen.	12.08
43	We hebben het crisiscentrum opgeschaald, we doen ons uiterste best.	11.28
44	Die mensen zijn heel hard bezig om iedereen van informatie te voorzien.	6.08
45	Maar inderdaad daarmee is ook een oproep: Zorg dat je in contact bent met de ambassade zodat je niet ergens komt te staan waar je uiteindelijk niet op de lijst staat om mee te gaan.	8.43
47	Het stopt bijna helemaal met het zeevervoer van en naar de Golfstaten.	7.31
48	Het Deense bedrijf neemt nu al geen nieuwe opdrachten meer aan.	9.09
49	Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn de risico's te groot, zegt het bedrijf.	63.93
50	Daarom wordt er niet meer gevaren naar de havens van de Verenigde Arabische Emiraten, Irak, Koeweit, Qatar en Bahrein.	12.23
51	Sommige havens in Saoedi-Arabië en Oman blijven wel bereikbaar.	51.2
53	Dat Maersk de boekingen opschort naar de Perzische Golf dat betekent dat er heel snel tekorten kunnen ontstaan aan allerlei goederen omdat de alternatieven voor transport heel beperkt zijn.	20.91
56	En het komt bij dat de volumes die over het water worden vervoerd altijd heel groot zijn.	13.74
58	Maersk is een van de grootste containerrederijen ter wereld.	76.8
59	Het bedrijf wil een uitzondering maken voor kritische voedingsmiddelen, medicijnen en andere belangrijke goederen.	14.63
60	En het is nog onduidelijk hoeveel boetes de NS heeft uitgeschreven bij een grote actie tegen zwartrijden.	70.36
61	Eind van de middag werden alle treinen bij Voorburg gestopt en iedereen werd gecontroleerd.	7.47
65	De sprinters stoppen hier altijd al, maar het nieuw is vandaag dat hier ook intercity's stoppen.	34.01
66	En al onze collega's gaan de trein in om iedereen te controleren op het vervoersbewijs.	7.04
69	Maar een trein later is een oudere vrouw de sigaar.	15.78
70	En in de intercity naar Utrecht drie jonge jongens.	27.08
72	Collega's worden mishandeld en bedreigd, of nog erger.	8.05
74	En wij merken dat heel veel wat daar aan ten grondslag ligt, het onbetaald reizen is.	5.95
76	Ik hoop dat het geen vertraging oplevert, want daar heb ik niet heel veel behoefte aan.	3.8
81	Het kost natuurlijk ook wat minder omzet voor NS in het algemeen, dus ik denk dat het goed is.	13.35
82	De actie is bedoeld, zegt de NS, om potentiële zwartreizigers af te schrikken maar ook om informatie op te halen, zodat ze in de toekomst bij de NS weten op welke trajecten ze moeten controleren om zoveel mogelijk zwartreizigers te vinden.	29.88
84	De oorlog in het Midden-Oosten duurt nu vijf dagen.	46.88
85	Sinds zaterdag zijn meer dan 2000 plekken in Iran aangevallen, zegt het Amerikaanse leger.	51.97
87	En elke opvolger van ayatollah Khamenei is een doelwit, zegt Israël.	14.31
88	Het land ziet zichzelf dan ook als de grote winnaar.	5.2
90	Waarbij de dansvloer zich af en toe naar de schuilkelder verplaatst.	5.97
91	En de vraag rijst in hoeverre Israël echt heeft gewonnen.	7.51
95	Joden vieren ieder jaar de victorie op hun vijanden in het oude Perzische rijk.	18.17
96	En dit jaar ook de overwinningen op het Iran van nu.	21.34
97	Deze oud-kolonel kan vanaf zijn balkon de raketten uit Iran zien aankomen.	28.4
99	Ja, operatie Brullende Leeuw eist zijn slachtoffers, vooral buiten Israël.	65.44
102	Sinds 7 oktober gaat Israël anders om met zijn vijanden.	40.56
103	De steun voor de oorlog is breed, ook bij tegenstanders van deze regering.	22.67
104	Deze linkse columnist is een van de weinigen in het land.. die grote vraagtekens heeft bij de bombardementen.	8.8
105	Toch twijfelt hier nauwelijks iemand aan het nut en de noodzaak van deze oorlog.	4.15
107	Na het trauma van 7 oktober volgen nu militaire overwinningen verder van huis.	8.09
110	's Avonds gaat in Tel Aviv wederom het alarm en klinken er explosies.	5.86
111	Mensen zoeken een veilige plek, bijvoorbeeld in deze parkeergarage.	10.73
113	Feest in Tel Aviv of misschien ontkenning of allebei.	3.67
114	Bij ons in de studio Erwin van Veen, conflictonderzoeker Midden-Oosten, verbonden aan Instituut Clingendael.	5.76
116	Pakkend vond ik de man die vanaf zijn balkon het aantal raketten minder ziet worden.	8.84
118	Het is ontegenzeggelijk waar dat Israël in de afgelopen tweeënhalf jaar na het drama van 7 oktober tactische successen geboekt heeft.	15.75
120	Het grote probleem voor Israël is denk ik dat de geschiedenis de onhebbelijke neiging heeft om dezelfde dreigingen in de tijd weer te reproduceren.	6.86
123	Maar ook in Syrië, Libanon tienduizenden mensen verplaatst.	83.9
125	Wat ze nu doen in Iran gaat op een later moment wat kosten?	6.56
127	Het is de reactie om keihard op te slaan op militair niveau.	4.17
130	Er is een risico dat dit triggerloosavontuur van Amerika en Israël op deze manier kunnen aflopen dan bij je over 5 of 10 jaar verder van huis.	29.02
131	En het werkt ook voor Israel, want daar gebeurt precies wat Netanyahu al decennia wil.	9.51
132	Wordt er niet onderschatten dat de belangrijke factor voor Netanyahu is dat hij zelf uit de gevangenis wil blijven.	48.89
134	De Amerikanen en Israëli's lijken voortvarend te werk te zijn gegaan.	14.59
136	Vanuit Iraanse perspectieven van de Iraanse bevolking om het over de Golfstaten maar niet te hebben, is het een tragedie van de eerste orde wat hier gebeurt.	7.14
137	Daar gaan we het wel over hebben, over Iran en de Golfstaten.	9.09
138	Israël weet wat het wil, in Amerika is dat wat anders.	7.01
141	Maar dit was niet zijn enige boodschap nadat de eerste Iraanse doelen door Amerikaanse bommen waren getroffen.	31.39
142	'Iraniërs, jullie brute regime gaat eraan, pak je vrijheid', was de simpele boodschap.	5.66
143	In Iran gaat een deel van de bevolking meteen hoopvol de straat op.	85.78
144	Na de enthousiaste oproep van Trump beginnen de panelen in Washington als snel te schuiven.	5.86
146	Pete Hegseth, minister van Defensie, trekt aan de handrem.	6.89
147	En Marco Rubio, minister van Buitenlandse Zaken, vindt regime change ook niet het belangrijkste.	28.27
152	Als je een oorlog begint zonder een helder politiek doel, dan wordt het lastig om het beëindigen.	8.08
153	We praten zo verder, eerst nog even iets meer door op Amerika.	3.47
154	Ik sprak met Jasmine El-Gamal, die onder Obama werkte als Midden-Oostenadviseur bij het Pentagon.	8.01
155	En ik vroeg haar naar die eerste opmerkingen van Trump.	7.82
156	Over dat het Iraanse volk dat nu in opstand moet komen.	9.27
160	De acties op tactisch niveau zijn heel erg succesvol.	4.57
163	Maar de rekening wordt momenteel betaald door de Golfstaten.	8.77
165	Als we kijken naar de escalatie of het Iraanse antwoord dan zal die rekening alleen maar toenemen.	5.69
167	Een ondanks dat ze platgebombardeerd worden door de Amerikanen?	15.74
169	Militair gezien kunnen zij nooit op tegen Amerika en Israël.	10.79
170	Het verspreiden van militaire assets zullen ervoor zorgen dat het volume misschien minder wordt.	5.66
171	Een paar raketten of Jones de Perzische Golf oversturen is voldoende Een paar raketten of drones de Perzische Golf oversturen is voldoende om de economieën te blijven lamleggen.	18.62
172	Het investeringsrisico zal toenemen en de strategieën van de Golf komen onder druk te staan.	5.27
173	Dan heb ik het nog niet over de stijgende benzineprijzen of wat er in de straten kan gebeuren.	3.63
176	Op de kaart van Iran hebben we aangegeven wat voor groepen dat er groepen wonen en waar de Koerden zitten.	27.98
180	Het betekent dat je latent de mogelijkheid hebt voor een soort van Syriëachtig scenario.	4.4
181	Waarin sektarische etnische spanningen de voedingsbodem vormen voor een langdurige burgeroorlog.	10.75
182	Dat is alleen het geval als het regime echt valt, de veiligheidstroepen ermee stoppen.	7.82
183	En er door het land heen echt gewapende groepen opstaan die elkaar naar het leven staan.	5.42
189	De Koerden op de grond, de Amerikanen en Israëli's vanuit de lucht gezamenlijk tegen het Iraanse regime.	7.91
191	De Koerden leven verspreid in de regio, van Turkije tot het westen van Iran.	26.0
192	Het zijn de Koerden in Irak die nu bewapend zouden worden.	40.94
193	Het is niet voor het eerst dat de Amerikanen de Koerden inschakelen.	5.16
194	Zo vochten ze gezamenlijk tegen Islamitische Staat in Syrië.	10.63
195	De Syrische Koerden veroverden toen een groot gebied.	51.12
196	Maar de Amerikanen deden niets toen de nieuwe Syrische regering onlangs een flink stuk van het gebied weer terug eiste.	41.82
197	Autonomie, dat is waar de Koerden het om te doen is.	5.59
198	Door mee te werken met de Amerikanen hopen ze beloond te worden met eigen grondgebied.	5.36
199	Het Iraanse regime heeft de pijlen gericht op Koerdische gebieden, zowel in Iran als daarbuiten.	16.76
200	Vandaag werd dit wapendepot in Noord-Irak gebombardeerd.	16.36
201	Binnen enkele dagen zou de Koerdische grondoperatie moeten beginnen.	6.77
202	Ik volg net de Amerikaanse analisten naar een beste scenario.	3.78
203	Khamenei weg, de Koerden komen helpen op de grond vanuit Irak.	60.89
208	De Koerdische groepen in Iran zijn vrij klein en zijn slecht bewapend.	73.91
209	En hebben alleen resonantie in de Koerdische delen van Iran.	10.51
210	Een revolutionaire garde staat er tegenover en het Iraanse leger.	9.66
213	In Irak lopen nog de nodige sjiitische groep rond die aan Iran gelinkt zijn waardoor dit avontuur over kunnen slaan naar Irak en je daar vervolgens ook een oorlog aan de andere kant van de grens hebt.	24.38
214	U kijkt dus meewarig naar deze reportage vraagt zich af waar ze mee bezig zijn.	5.3
215	Denk aan de mix van de opstand in Zuid Irak die de Verenigde Staten stimuleerden om de sjiieten tegen Saddam Hussein werd neergeslagen.	52.51
216	En de CIA probeerde tussen het Syrische leger tegen al Assad te organiseren.	75.25
218	Ik denk dat de Koerden goed moeten uitkijken met wie ze in zee stappen.	5.78
222	Wat zeggen dat er nog niks bekend is over de opvolger?	8.84
225	Het maakt uit wie er uiteindelijk als winnende kandidaat naar boven komt.	5.04
226	Dat heeft ook een signaal af of de Iraanse politieke elite bereid is om de recente opening van Trump op te pakken.	58.98
227	Als het een insider is van het regime kunnen we daar zaken meedoen.	4.85
228	Mocht er een hardliner uit de bus komen zoals de zoon van Khamenei.	4.45
231	Als er iemand uitkomt die wat meer, als dat bestaat, dus achterkant van de hardliner staat als ik het zo mag zeggen, dan geeft dat misschien een kleine opening.	4.3
235	Dan: een wereldprimeur van een Nederlandse onderzoeker.	16.67
236	Hij ontdekte dat de zeespiegel op veel plaatsen hoger staat dan wetenschappers tot nu toe denken.	85.12
238	Daardoor lopen tientallen miljoenen mensen meer risico en er is mogelijk minder tijd voor kustversterking.	81.84
239	Dat concludeert een nieuwe studie in het vakblad Nature.	12.15
241	Zeespiegel-expert Philip Minderhoud is in verwarring.	43.43
242	De zee staat er veel hoger dan zijn kaarten aangeven.	11.31
243	Wat de kaarten lieten zien kwam niet overeen met de werkelijkheid gewoon puur als je daar om je heen keek.	3.86
244	Dat was het eerste moment dat ik realiseerde dat er iets aan de hand was met die kaarten.	3.5
245	Hoe kon het nou dat die kaarten lieten zien dat we 2 meter boven zeeniveau zitten terwijl het in feite maar een halve meter of zelfs soms minder was.	47.64
246	Zijn verbazing groeit verder als blijkt dat ook elders in Zuidoost-Azië de zeespiegel in werkelijkheid hoger staat dan wetenschappelijke studies laten zien.	69.94
247	De jaren daarna zag ik eigenlijk in veel meer plekken in Azië De jaren daarna zag ik eigenlijk in veel meer plekken in Azië dat inderdaad ook op die plekken dit het geval was.	4.53
248	Hoe kan de werkelijke zeespiegel soms wel een meter hoger staan dan de modellen suggereren?	15.53
249	Als een detective stort Minderhoud zich samen met een collega op dat raadsel.	18.64
250	We hebben hoogtemodellen gemaakt van de hele wereld, metingen van de zee over de hele wereld.	4.06
251	Met supercomputers zijn we die gaan uitrekenen en gaan combineren met elkaar.	14.16
252	Ze ontdekken dat het 'm zit in de manier waarop wetenschappers de zeespiegelhoogte berekenen.	73.14
253	Dat gebeurt deels met satellieten, maar wetenschappers gebruiken ook een model.	14.81
254	Ze gaan ervan uit dat dit model gelijk staat aan de zeespiegelhoogte.	13.0
255	Maar het model houdt geen rekening met factoren zoals wind, stroming, getij en temperatuur.	6.83
256	En die zijn wel belangrijk voor de echte hoogte van de zeespiegel.	6.79
257	Ook gaat het vaak mis bij het combineren van satellietmetingen boven land en zee.	27.98
258	Het gevolg is dat de werkelijke zeespiegel op sommige plaatsen veel hoger is dan het model aangeeft.	33.08
259	Wat ons onderzoek laat zien is dat de eerdere aanname, waar we met z'n allen van uitgingen dat die werkte op veel plekken in de wereld eigenlijk helemaal niet zo goed aansluit op daadwerkelijke metingen van de zeehoogte.	19.49
260	Om te kijken hoe vaak de aannames zijn gebruikt houden ze de studies van de afgelopen 15 jaar opnieuw tegen het licht.	8.46
261	De onderzoekers controleren in totaal 385 wetenschappelijke studies.	11.27
262	Meer dan 90% blijkt inderdaad gebaseerd op aannames die leiden tot een verkeerde inschatting van de zeespiegelhoogte.	44.54
263	Slechts één van de 385 studies doet het helemaal goed.	62.58
264	Het is dus niet zo dat onze studie aantoont dat in één keer de zeespiegel stijgt met een meter.	90.05
265	De zeespiegel heeft altijd al op dat niveau gestaan.	42.68
266	Alleen de aanname die werd gedaan voor die wereldwijde studies zonder dat dat lokaal werd vergeleken met lokale metingen want die zijn simpelweg niet beschikbaar op veel plekken daar zat dus een mismatch.	43.78
267	Dus de aanname was te laag, terwijl de eigenlijke zeespiegel een stuk hoger stond dan we met z'n allen dachten.	22.56
268	Ja, ik denk wel dat ze een fout op het spoor gekomen zijn.	4.36
269	Zegt deze hoogleraar zeespiegelstijging die niet bij de studie betrokken is.	63.33
270	Je wil uiteindelijk weten hoeveel mensen er bedreigd worden door zeespiegelstijging.	37.34
271	En wat zij laten zien is dat er een kleine onderschatting in zit waardoor er in plaats van 11% nu 12, 13% van de mensen blootgesteld zijn aan zeespiegelstijging.	81.45
272	Die 1% erbij staat wel voor 100 miljoen extra mensen die nu al last hebben van het stijgende water, vooral in arme landen.	82.89
273	Het is een superbelangrijke studie, het geeft hele interessante inzichten maar voor de uiteindelijke hoofdboodschap wordt het niet heel anders.	4.39
274	Zegt deze hoogleraar die onderzoekt hoe mensen zich kunnen aanpassen aan de stijgende zeespiegel.	84.99
275	De uiteindelijke boodschap is dat mensen nu al blootgesteld zijn aan zeespiegelstijging.	83.94
278	Het is belangrijk om dit soort wereldwijde analyses te doen om te weten waar en wanneer mensen risico's lopen.	5.59
279	En dat zal nu weer ietsje beter en preciezer gedaan kunnen worden.	4.29
280	De twee onderzoekers schrijven in Nature dat ze een blinde vlek hebben blootgelegd.	87.48
281	Een dergelijke blinde vlek waar we nu achter zijn gekomen dat heb ik nog niet eerder meegemaakt in mijn carrière.	3.61
282	En ik verwacht ook niet dat we dit nog een keer meemaken.	3.59
283	Gelukkig maar, want dit zijn natuurlijk hele grote verschillen waar we achter komen die natuurlijk ook hele grote consequenties en impacts hebben.	4.77
284	Ook met een van de studies waar Marjolijn Haasnoot aan meewerkt, blijkt iets mis te zijn.	9.76
285	Voor sommigen zal het de vraag oproepen: Is de klimaatwetenschap, die veel met modellen werkt, nog wel te vertrouwen?	18.45
286	Betekent dit dat studies, waaronder die van u, over de bedreiging van de kustlijn nou de prullenbak in kunnen?	48.65
288	We hebben naar aanleiding van dit artikel ook nog weer even teruggekeken wat wij zelf hebben gedaan.	5.94
289	En we waren al bezig om ook die nieuwe data mee te nemen.	6.06
291	Er komen nieuwe inzichten en dan ga je je studies verbeteren.	6.46
293	Er zijn dus een aantal gebieden in de wereld die in feite veel minder tijd hebben om zich voor te bereiden op stijging van de zeespiegel dan dat eerder werd gedacht op basis van al die beschikbare rapporten.	43.94
294	Minderhoud verwacht dat met de nieuwe data arme landen sneller hulp kunnen krijgen tegen de stijgende zeespiegel.	90.61
295	Een concreet voorbeeld: De president van de Malediven gaat heel vaak naar Verenigde Naties-conferenties vraagt om adaptatie, vraagt om erkenning van kwetsbare communities en gebieden in de wereld.	46.12
296	En dan op die klimaatconferenties zegt: Het water staat ons tot hier.	5.52
297	En dan kijkt men vervolgens naar de officiële rapporten en zegt: 'Dat valt wel mee, meneer, het staat slechts tot uw enkels.'	7.81
298	Dus die krijgt bij wijze van spreken een paar zandzakken.	3.63
299	Terwijl hij in feite een veel groter plan nodig heeft om zijn eilanden te beschermen.	7.04