Nieuwsuur 🇳🇱

_id	69af3e3495730b217f2b9e65
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5372/afspelen
datetime	2026-03-09 22:00:00
description	De wereldwijde energieprijzen gaan door het dak. Een vat olie kost inmiddels meer dan 104 dollar. Ook de Europese gasprijs stijgt weer verder. De prijzen aan de pomp stijgen flink. Het kabinet is voorlopig niet van plan de accijnzen op brandstof te verlagen. Dreigt er een oliecrisis? We gaan kijken naar alle gevolgen van de oorlog voor de energiesector. * De genomineerden voor de Libris Literatuur Prijs 2026 worden bekendgemaakt. De gelukkige auteurs krijgen een bezoekje van onze verslaggever. Vorig jaar ging Safae el Khannoussi met de zege aan de haal met haar debuutroman Oroppa.

 

Statements

idx	statement	score
3	Nederland stuurt het fregat de Evertsen om Cyprus én bondgenoten in de regio te beschermen.	54.35
4	Te gast minister van Defensie Dilan Yesilgöz over de vraag wat de Evertsen mag.	11.41
6	De aanvallen op olie-installaties in het Midden-Oosten hebben enorme impact op de olieprijs.	89.85
7	Morgen wordt de benzine weer duurder: Adviesprijs 2,50 per liter.	46.73
10	Om het vele negatieve nieuws te vergeten bieden boeken een welkome ontsnapping uit de werkelijkheid.	3.81
11	Wij onthullen straks welke 6 van deze 18 boeken op de shortlist van de Libris Literatuurprijs staan voor de beste Nederlandstalige roman van het afgelopen jaar.	24.88
12	Dat straks, maar eerst het laatste nieuws van vanavond.	4.12
14	Jeroen zei het al: Het fregat Evertsen gaat naar de Middellandse Zee om EU-lid Cyprus en NAVO-lid Turkije te beschermen tegen Iraanse aanvallen.	28.43
15	Het fregat wordt ook ingezet om andere marineschepen te beschermen.	13.52
16	De Evertsen voer al mee met een Frans vliegdekschip na een gezamenlijke training.	7.68
17	Maar nu is ook officieel besloten dat het schip de Fransen gaat ondersteunen bij de missie om bondgenoten te beschermen.	24.49
18	Het doel van de missie en dus ook de opdracht die de Evertsen heeft meegekregen is om mee te gaan met dat konvooi, om dat konvooi te beschermen.	4.97
19	Het schip kan drones en raketten vroeg detecteren en uit de lucht halen.	62.62
21	Dat betekent ook dat het Franse vliegtekschip daar is om Cyprus te verdedigen.	23.32
23	Het kabinet benadrukt dat deze missie bedoeld is om te verdedigen en niet om aan te vallen.	31.02
24	Zo probeert het de Nederlandse betrokkenheid bij de oorlog te beperken.	29.78
27	Daar zeggen ze opnieuw een Iraanse raket te hebben neergehaald die het Turkse luchtruim binnendrong.	70.22
28	En ook bij de grens met Iran zie je de gevolgen van de oorlog.	12.49
29	Vanuit de stad Van in het oosten van Turkije is het anderhalf uur rijden naar de grens.	8.52
30	Deze weg gebruiken veel Iraniërs om grensovergang Kapiköy te bereiken.	31.73
36	Door de oorlog moeten sommigen familieleden achterblijven.	7.34
37	Door de oorlog moeten sommige familieleden achterblijven.	10.66
40	En dat zorgt ervoor dat sommigen ervoor kiezen om toch Iran in te gaan.	31.89
42	Het Europees Parlement heeft vanavond gestemd vóór strengere regels voor afgewezen asielzoekers.	62.23
43	Het voorstel dat nu is aangenomen, moet het makkelijker maken om afgewezen asielzoekers uit te zetten.	77.21
44	Het gaat nu naar de volgende ronde: Onderhandelingen met de 27 lidstaten van de Europese Unie.	8.83
45	We gaan naar Kysia Hekster in Straatsburg waar het Europees Parlement nu vergadert.	7.17
46	Strengere regels voor terugkeerders, wat houdt dat precies in?	12.33
48	Het wordt een stuk makkelijker om afgewezen asielzoekers langdurig vast te zetten.	48.33
49	En om ze weg te sturen naar landen ver buiten de EU waar afspraken meegemaakt worden, bijvoorbeeld in Afrika.	17.15
50	Ze kunnen daar ook met kinderen naartoe worden gestuurd.	8.12
51	En de wet haalde het omdat er een coalitie kwam van christendemocraten met radicaalrechts en extreemrechts.	19.35
52	Je ziet dat tegenwoordig vaker in het Europarlement.	11.99
55	De linkse partijen vinden deze wet niet in lijn met Europese waarden.	17.99
58	Is het de verwachting dat de lidstaten met deze strengere regels akkoord gaan?	15.68
59	Er moet onderhandeld gaan worden tussen het parlement en de landen.	4.75
69	De politie biedt z'n excuses aan voor de brief die zij stuurde naar 1700 politiemensen.	10.27
70	Zij hadden gekeken in het dossier van de zaak-Lisa.	13.78
73	De grootste politiebond NPB noemt de excuses een eerste stap.	11.05
74	We hebben kennisgenomen van de reactie in eerste aanleg van de korpschef.	7.98
76	Dus ja, dat is een begin in het herstel van vertrouwen.	3.96
77	Want het vertrouwen, met name in de korpschef, was aan het afbrokkelen.	3.83
79	Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid noemde het gedrag van agenten vorige week onacceptabel.	45.33
80	Politiemensen hebben zich ontzettend in de steek gelaten gevoeld.	6.48
81	Ze hebben zich niet begrepen en niet gehoord gevoeld.	3.83
82	Het gaat niet alleen om die 1700 politiemensen die een brief hebben gehad.	9.04
84	Want eigenlijk werd er gesteld dat politiemensen zomaar in dossiers neuzen.	31.72
85	En wat ons betreft maakte de minister daar een forse uitglijder.	6.97
87	Honderden politiemensen bleken niet bij gevoelige informatie te kunnen.	88.2
88	Honderden politiemensen bleken niet bij gevoelige informatie te kunnen.	88.2
89	Het dossier is namelijk alleen toegankelijk Dan gaan wij naar de Zijner Majesteits Evertsen.	3.7
90	Dit luchtverdedigings- en commandofregat wordt ingezet bij Cyprus om bondgenoten te beschermen tegen Iraanse raketten en drones.	42.26
93	Het schip is erin gespecialiseerd om raketten en drones uit de lucht te schieten.	14.74
94	Dat kan met kogels, maar het heeft zelf ook geavanceerde raketten.	18.89
95	Hij vaart onder verantwoordelijkheid van de minister van Defensie.	7.11
98	We gaan een stapje dichterbij: meedoen in plaats van toekijken?	7.11
106	President Macron zegt vandaag: Als Cyprus opnieuw wordt aangevallen, dan wordt Europa aangevallen.	67.69
107	President Macron zegt vandaag: Als Cyprus opnieuw wordt aangevallen, dan wordt Europa aangevallen.	67.69
110	Kan ie ook raketlanceerposten van Iran of Hezbollah aanvallen?	12.32
114	Als het schip zelf wordt aangevallen kan het zijn dat je iets offensiefs moet doen.	7.57
116	Maar als hij zich moet verdedigen tegen een aanval van Hezbollah uit Libanon, is dat dan geen aanval?	37.07
118	We verdedigen het Franse vliegdekschip Cyprus en onze bondgenoten.	11.42
119	De verwachting is eerlijk gezegd niet dat we veel in actie hoeven te komen.	4.31
121	U schrijft een artikel 100 brief aan het parlement zoals dat gaat bij een militaire inzet.	10.03
122	U schrijft daarin wel dat de dreiging richting ons wordt verhoogd.	10.43
130	Maar Iran zegt: Iedereen die meedoet, vinden wij een doel.	12.37
134	En we proberen onze burgers uit het Midden-Oosten naar huis te halen zoals je weet.	4.88
141	Hij zegt: 'Als de hete fase van het conflict voorbij is' 'gaan wij tankers escorteren door de straat van Hormuz.	12.3
142	Wat als hij vraagt of wij daar ook aan willen meedoen?	6.81
146	Dan nemen wij een nieuw besluit en vragen we opnieuw toestemming aan het parlement.	10.12
147	Het huidige mandaat dekt alleen maar het oosten van de Middellandse Zee.	8.3
150	Ik vraag het omdat elk besluit een beslisnota heeft.	6.19
153	Maar ik zie wel: Een verwijzing naar een motie over 't samen met de VS helpen van Israel?	14.99
159	Maar in de actuele situatie is dit niet aan de orde.	4.03
161	Er is gewoon geconstateerd dat deze motie er ligt van twee jaar geleden.	4.67
162	En ligt nu geen verzoek van Israël en de Verenigde Staten.	8.87
164	Ik vind het wel gek dat die tekst erin staat als hij niet relevant is.	6.43
166	Ondertussen liquideren Amerika en Israël kopstukken van een bruut regime.	12.37
168	Maar het gebeurt zonder mandaat van het internationaal recht en zonder duidelijk plan voor wat hierna komt.	5.08
174	Niet dat het voorheen rustig was in het Midden-Oosten.	3.81
175	En Iran is een grote bedreiging voor de regio, tot hier toe.	56.16
177	Hoe het daar nu gaat en hoe het gaat eindigen, dat moeten we zien.	4.25
178	Voor je het weet verliest Trump zijn aandacht verzint hij een overwinning verzint hij een overwinning en laat hij de wereld met de brokstukken zitten.	7.87
179	Ik spreek veel Iraniërs die heel erg hopen dat zij nu in Iran de macht terug kunnen terugpakken.	6.43
186	Onze primaire zorg gaat natuurlijk naar de Nederlanders in de regio en onze militairen.	15.89
187	We hopen dat er rust komt ook omdat zoveel olie en gas door die zeestraat moet.	4.61
189	Morgen gaat de adviesprijs voor benzine naar 2,50 per liter.	15.56
190	Welke politicus heeft ooit gezegd: Het is aan een nieuw kabinet om de prijzen aan de pomp verder te beteugelen?	30.44
194	De VVD wil altijd dat de prijzen aan de pomp redelijk zijn.	11.96
201	Wij hebben 900 miljoen geïnvesteerd om de accijns laag te houden.	34.34
203	Na de invasie van Oekraïne bleken we niet goed voorbereid.	48.36
204	Maar we hebben toen veel gedaan om te zorgen dat we niet afhankelijk zijn van één energiebron.	5.56
205	Het kabinet zegt dat dit conflict goed in de gaten houdt.	18.66
207	Maar houdt u er ook rekening mee dat het lang duurt en dat er iets moet gebeuren?	5.54
210	Bent u bereid om te praten over het verlagen van accijnzen?	6.4
211	Iedereen heeft last ervan dat die schepen niet kunnen ervaren.	5.54
212	Iedereen heeft last ervan dat die schepen niet kunnen varen.	32.44
217	Gelukkig hebben de partijen daar daar ook belang bij.	4.79
219	De kans is groot dat de brandstofprijzen nog wel even blijven stijgen.	49.0
220	Ik praat daar zo over door met onze huiseconoom, Mathijs Bouman.	6.17
222	Eerst terug naar de reden voor die verwachte stijgingen.	3.5
224	Het gaat steeds vervelender worden naarmate dit langer voorduurt.	4.87
225	En dit gaan we, denk ik, in de gehele wereld allemaal voelen.	3.74
227	Michel Michaloliákos is analist bij het Haagse instituut Geopolitiek Nu.	9.12
228	Hij is gespecialiseerd in geopolitieke en geo-economische vraagstukken.	6.24
230	En dat heeft alles te maken met dit soort donkere rookwolken boven olie-installaties in de Golfstaten.	31.97
231	Zoals in Bahrein vandaag, gevolg van een Iraanse drone-aanval.	61.52
232	Eerder werden op vergelijkbare wijze onder meer installaties getroffen in Qatar, in Saoedi-Arabië.	11.33
234	Tegelijkertijd zijn ook Iraanse olie-installaties doelwit van aanvallen door Israël.	63.19
238	In en rond Teheran gaat het om zeker vier getroffen productie-installaties.	20.98
239	De afgelopen dagen werden er in de Golfstaten op zeker negen plekken installaties getroffen.	10.79
240	Tegelijkertijd ging de Straat van Hormuz vrijwel geheel dicht.	16.93
241	De driehoekjes geven het beeld van het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz onder normale omstandigheden weer.	12.42
243	Hoe belangrijk is die Straat van Hormuz als we het hebben over die transporten?	16.43
246	Die zijn bij de opening van de markt behoorlijk omhoog geschoten.	7.12
247	Maar liefst 20 procent van de olie als de vloeibaar gemaakte gasexporten gaat door de Straat van Hormuz.	83.32
250	Dan gaan de gasprijzen omhoog en ook de olieprijzen natuurlijk.	18.66
251	En dan zorgt dat echt voor leveringzekerheidsproblemen.	6.33
252	Normaliter worden er wereldwijd zo'n 106 miljoen vaten geproduceerd.	16.0
255	Vanwege het feit dat er niks meer door de Straat van Hormuz komt.	6.02
256	Gedeeltelijk kan het opgevangen worden door pijbeleidingen.	4.58
258	Hormuz dicht betekent dat zo'n 15 procent van de olieaanvoer die we dagelijks wereldwijd nodig hebben, wegvalt.	89.07
259	Daarbij is de schade aan de olie-industrie aanzienlijk.	56.34
260	De vraag is hoe snel alles weer op de rails staat zodra de situatie is genormaliseerd.	4.91
263	Naarmate de Straat langer is afgesloten zal het ook langer duren om terug te komen op de oude productie.	13.0
264	De Israëlische bombardementen op de Iraanse installaties leiden tot toenemend chagrijn in de Verenigde Staten.	90.7
265	Want met het wegvagen van de olieindustrie en brandende olie in de straten van Teheran win je de harten van de Iraniërs niet, denkt men in Washington.	18.75
266	Zelfs de als rechtse havik bekendstaande Republikeinse senator Lindsey Graham roept Israël nu op tot terughoudendheid.	41.82
267	'Wees alsjeblieft voorzichtig met de doelwitten die je uitkiest.'	3.65
268	Nu de prijzen aan de pomp overal de pan uit rijzen is de vraag of de strategische oliereserve bedoeld om de economische schade te beperken bij olietekorten, moet worden ingezet.	10.52
271	Ik denk dat we in eerste instantie moeten kijken naar diversificeren van het aanbod.	3.99
272	Dus proberen olie of gas op te kopen in andere landen.	28.7
274	En ik denk dat we moeten kijken naar energiebesparingsmaatregelen.	4.31
275	En mocht dat onvoldoende blijken in de komende weken of maanden en mocht deze blokkade in de Straat van Hormuz voortduren dan denk ik dat we kunnen gaan overwegen om onze strategische reserves aan te wenden.	5.68
276	De G7, de groep vooraanstaande industrielanden zei vanmiddag bij monde van de Franse voorzitter het volgende over de strategische oliereserve.	13.11
278	De prijzen aan de pomp gaan morgen naar de adviesprijs van 2,50.	8.08
285	Aan de andere kant: Als je op lange termijn kijkt, en je compenseert voor inflatie dan zie je dat de huidige prijs wel boven het gemiddelde ligt maar dat we eigenlijk wel eerder deze pieken hebben gehad.	10.31
286	Het is wel een record, maar niet als je het corrigeert voor inflatie.	8.24
290	Dat zagen we maandag meteen naar de eerste bombardementen.	6.5
292	Je ziet de olieprijs in euro's van de afgelopen 50 jaar.	63.84
293	Altijd als het mis gaat in het Midden-Oosten dan lopen de olieprijzen op.	38.9
295	In het verleden werd er soms snel gecompenseerd door de overheid.	7.04
296	Het begin van de Oekraïne-oorlog was ook een gascrisis vooral.	56.49
297	Maar de overheid zei toen ook: De benzineprijs wordt te hoog.	82.97
299	Maar Den Haag heeft daar misschien wel van geleerd.	7.47
300	Accijns verlagen is makkelijk maar het is moeilijk voor de politiek om dan weer te verhogen.	7.93
302	Ja, terwijl eigenlijk zoals ik liet zien gecorrigeerd voor inflatie de prijzen niet zo hoog waren.	10.13
304	Als de minister van Financiën was, zou ik alleen tijdelijk willen verhogen en en zou ik er dus voorzichtig mee zijn.	4.89
305	De hoge benzineprijzen maakt dat ze in Den Haag onrustig worden.	86.88
306	Veel mensen kijken naar de prijs bij de pomp en die denken: oei.	4.04
313	Maar hoe te reageren op de steeds verder oplopende energie- en brandstofprijzen?	14.55
314	Bij het CDA en bij D66 willen ze vooral de rust bewaren.	5.59
315	We zien inderdaad dat de prijzen vrij snel stijgen.	13.99
316	Tegelijkertijd is het nu natuurlijk binnen een week het geval.	4.07
317	We weten niet hoe het over een week zal zijn of over twee weken.	3.84
318	Dus ik denk dat het verstandiger is om even te kijken hoe de situatie zich ontwikkelt.	4.39
321	Nou, ik denk niet dat het direct volgende week klaar zal zijn.	3.53
322	Maar we weten op dit moment ook niet hoe het wel verder zal gaan.	4.2
324	Nee, afwachten is het allerslechtste wat je kunt doen.	6.25
326	Het is nogal een verschil of je nu nieuwe maatregelen aan gaat kondigen.	5.87
330	En ook bij coalitiepartij VVD hebben ze iets minder geduld.	5.02
331	Zij willen horen wat de mogelijkheden zijn om in te grijpen.	3.93
335	De kans dat het morgen afgelopen is, het conflict, is helaas heel klein.	3.94
336	Dus het is ook aan het kabinet om nu dingen te gaan doen.	9.06
339	Bij de rechtse oppositie, bij partijen als JA21 en de Groep Markuszower zien ze het liefst dat het kabinet draait aan de knop van de brandstof-accijns.	43.81
340	Die zou gewoon omlaag gedraaid kunnen worden, toch?	9.21
342	Dat is gebeurd 'n paar jaar geleden, toen de prijzen ook sterk stegen.	6.47
344	Omdat het ook geen maatregel is die van dag 1 op dag 2 zou kunnen.	5.31
346	We zien natuurlijk dat de prijzen sterk zijn gestegen.	13.28
348	Bij de linkse oppositie willen ze dat het kabinet vooral ook plannen gaat maken voor de energierekening.	52.11
351	Ja, het energieprijsplafond hebben wij ooit bedacht.	18.6
352	En daarvan vraag ik opnieuw: Haal dat weer van stal.	3.6
356	En in plaats van te wachten tot het allerlaatste moment zoals de vorige keer, moet je daar nu al mee beginnen.	3.58
362	Het is echt aan het kabinet om inzicht te bieden aan ons.	6.74
363	En dan kunnen we daarna kijken: Wat is best passend voor de situatie waar we nu in zitten?	5.0
366	De VVD ziet net iets meer ruimte in de fractie dan dat Yesilgöz ziet.	9.64
367	Als dit langdurig is dan zullen de gevolgen echt wel heftig zijn voor de economie.	5.6
369	Vergeleken met de jaren 80 of zo zijn we veel minder afhankelijk van olie.	20.34
371	Maar andere producten dan energie worden ook duurder.	55.23
374	En dan worden alle producten die met energie gemaakt worden, duurder.	33.28
378	Dus simpele verhaal is: een hoge olieprijs langere tijd veroorzaakt algehele inflatie een grote economische gevolgen.	69.57
383	In totaal 18 Nederlandstalige schrijvers stonden al even op de longlist voor de Libris Literatuurprijs.	13.32
384	Eén van de belangrijkste literatuurprijzen van ons land.	38.0
385	En vandaag zaten die allemaal vol spanning te wachten op onze cameraploeg.	3.59
386	Want wij hebben traditiegetrouw weer aangebeld bij de overgebleven zes die op de shortlist staan.	4.16
393	Ik was al heel blij met de longlist natuurlijk, want Ah, man!	3.45
444	Bert Natter, dat is een vriend van me, durf ik wel te zeggen.	3.7
458	Nou, als ik had geweten dat jullie waren gekomen dan had ik natuurlijk wel een taart gebakken.	3.38
464	Zo van: O god, wat gaat er allemaal op me af komen?	3.69
489	En ik heb negen van de longlist gelezen, plus mijn eigen boek.	4.33
500	Ik had ergens wel gedacht dat die erbij zou kunnen zitten.	4.11
504	Peter Terrin die zei, toen hij op de longlist stond 'Maak je geen zorgen, ik sta erop.'	6.89
520	En lukt het dit jaar niet, dan Ik ben nog piepjong, hè.	3.49
523	Ik heb met bijzonder veel genoeg jouw roman gelezen.	3.56
524	En ik weet dat je hem hier voor de helft geschreven hebt.	3.72
536	Juryvoorzitter Noraly Beyer doet dat, live in Nieuwsuur.	6.54
537	En als u nu al meer wilt weten over deze zes boeken dan vertelt Noraly er meer over op nieuwsuur.nl.	6.0
538	En meer nieuws ziet u in het Late NOS Journaal, straks op NPO 1.	5.18