Nieuwsuur 🇳🇱

_id	69b332b3e260e6744b09d8ac
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5376/afspelen
datetime	2026-03-12 22:00:00
description	In de afgelopen dagen zijn meerdere schepen aangevallen in de Straat van Hormuz. Vermoedelijk zit Iran achter de aanvallen. Te gast is oud-marineofficier Ben Bekkering samen Annet Koster, voorzitter van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR). * De Tweede Kamer debatteert vandaag over de oorlog in het Midden-Oosten. Er is in de Kamer verdeeldheid over de reactie van het kabinet-Jetten. * Vandaag verschijnt de vuistdikke biografie van oud-politicus Frits Bolkestein. We spreken met auteur en historicus Dik Verkuil en met VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans, over de parallellen met de VVD van toen en nu.

 

Statements

idx	statement	score
0	888 LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond het is tien uur.	4.52
2	Met vanavond: Iran valt tankers aan in de Perzische Golf.	54.93
3	Nederlandse reders zitten daar nu plots middenin een oorlogsgebied.	26.92
6	Op dit moment hebben we geen hulpverzoeken uit die richting.	5.91
8	En onze mogelijkheden zijn op dit moment, ook in dat gebied, heel erg beperkt.	3.8
9	Dat zij de minister van Buitenlandse Zaken vlak na een kamerdebat.	12.59
10	Hij zette het thema immigratie als eerste op de kaart: de politieke smaakmaker van de jaren 90: Frits Bolkestein.	8.86
12	Maar eerst het laatste nieuws van vanavond, met Jeroen.	3.98
14	En nu roept ook de Israëlische premier Netanyahu het Iraanse volk op hun regime ten val te brengen.	47.17
15	Dat zei hij in z'n eerste persconferentie sinds het begin van de oorlog.	5.9
16	De straat op gaan is voor Iraniërs levensgevaarlijk.	70.83
17	De politiechef waarschuwt dat iedereen die gaat demonstreren als vijand behandeld zal worden.	30.87
18	De nieuwe leider van Iran, Mojtaba Khamenei, liet vandaag voor het eerst van zich horen.	7.84
19	Hij waarschuwde via een voorgelezen boodschap op de Iraanse staats-tv voor de gevolgen als Israël en Amerika doorgaan met de aanvallen.	42.93
20	Sinds de Israëlische aanvallen op Libanon zijn begonnen, zijn bijna 700 Libanezen gedood.	85.43
21	En die aanvallen blijven doorgaan, want Israël maakte vandaag bekend dat de oorlog in Libanon wordt uitgebreid.	71.9
22	De oorlog dwingt deze Libanezen naar de randen van de hoofdstad Beiroet.	12.67
23	Hun eigen wijken zijn niet meer veilig, na Israëlische aanvallen.	90.07
24	Wie niet terug kan naar huis, belandt hier op straat.	6.16
25	Volgens Libanese autoriteiten zijn nu ruim 800.000 mensen op de vlucht geslagen voor het oorlogsgeweld.	75.79
26	En toch ondanks al het verdriet en de pijn, blijven Libanezen ook onder deze omstandigheden elkaar opzoeken en steunen.	5.22
27	We voelen in Nederland al de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten maar het is te vroeg om na te denken over steunmaatregelen.	21.44
28	Dat zegt het Centraal Planbureau, een belangrijk economisch adviesorgaan van de overheid.	11.4
29	De prijzen aan de pomp voor benzine en diesel zijn de afgelopen dagen flink gestegen.	88.72
30	Toch moeten we het hoofd koel houden, zegt het Planbureau.	8.04
31	Zo is de prijs van gas nog niet zo hoog als in het begin van de Oekraïne-oorlog.	85.29
33	En het hangt ook heel erg af natuurlijk van of mensen de auto veel gebruiken of moeten gebruiken.	4.62
35	Of ze in een goed geïsoleerd of een tochtig huis wonen.	5.25
36	Dus individuele omstandigheden maken heel veel uit.	4.24
37	Maar voor bepaalde groepen kan dit best doortikken.	4.41
38	Het Planbureau zegt wel dat als de situatie aanhoudt, het voor de economie slecht kan uitpakken.	49.56
39	Het kabinet zei eerder al dat het nog geen maatregelen wil nemen.	31.86
40	Door de oorlog in het Midden-Oosten was er dit jaar maar weinig aandacht voor: Het Nationale Volkscongres in China.	17.01
42	President Xi wordt verwelkomd tijdens de sluitingsceremonie.	9.55
43	Door duizenden afgevaardigden van de Chinese Communistische Partij.	7.79
44	De afgelopen dagen stemden ze over het vijfjarenplan van de Chinese overheid.	14.7
45	Daarin staat dat China meer wil investeren in sociale zekerheid: zoals hogere pensioenen, en meer geld voor kinderopvang.	35.61
46	De afgevaardigden lijken blij met de uitkomst: Ook is er een wet goedgekeurd die 'etnische eenheid' in het land moet bevorderen.	17.99
47	Zo wordt Mandarijn de eerste taal in het onderwijs en voor de overheid.	49.78
49	Activisten zijn bang dat de wet slecht zal uitpakken voor minderheden in het land, zoals de Oeigoeren.	84.52
50	Correspondent Laura van Megen over wat er besloten is tijdens het Volkscongres.	6.3
51	Zonder echt inspraak te hebben gehad hebben de afgevaardigden bijna unaniem ingestemd met de plannen van de overheid.	7.68
52	En het belangrijkste document op tafel was dit vijfjarenplan dat de sociaal en economische richting van China bepaalt tot 2030.	34.21
53	En het wordt nu meer technologie, meer zelfvoorzienendheid en ook wordt er hard ingezet op kunstmatige intelligentie.	4.78
54	Verder wil China minder afhankelijk worden van het buitenland.	25.63
55	We gaan verder praten over de schepen die in de Perzische Golf en Straat van Hormuz vastliggen.	18.42
56	Ook Nederlandse schepen, de voorvrouw van de reders komt er zo alles over vertellen.	8.88
57	Samen met de vice-admiraal die weet wat je militair nog kan doen tegen die Iraanse aanvallen.	9.45
60	Een containerschip werd bestookt met een onbekend projectiel voor de kust van Douai.	30.08
65	En ook een Japans containerschip werd gisteren bestookt, terwijl het voor anker lag.	9.24
67	Dit Thaise schip werd vanuit Iran met onbekende projectielen bestookt toen het gisteren door de Straat van Hormuz voer.	15.61
68	Het schip vloog in brand en de machinekamer raakte beschadigd.	26.8
69	Aanvallen aan de andere kant van de Persische Golf leidden tot echt grote schade.	69.38
70	Vlak voor de kust van Irak werden twee olietankers aangevallen.	62.21
73	Bij daglicht wordt duidelijk hoe groot de schade is.	18.51
74	De bemanning werd vlak na de explosies al geëvacueerd.	11.25
76	Nog maar weer even de kaart erbij dit waren dus de aanvallen van de afgelopen 24 uur.	6.61
77	En dus niet alleen van schepen die de Straat wilden verlaten maar ook op andere plekken zijn ze aangevallen.	24.58
79	Althans Nederlands gevlagd, iets minder dan 50 in getal.	11.95
82	Betrokken geweest bij het beschermen van schepen tegen piraten.	25.91
83	En Annet Koster - directeur bij de vereniging van Nederlandse Reders.	7.76
84	Uw reders bevinden zich plots middenin een oorlogsgebied!	3.97
86	Aan het wel al vanaf eind 2023 de aanval hebben gehad bij de Rode Zee door de houthi's.	15.81
87	Zitten we nu in oorlogsgebied in de Perzische Golf.	8.1
88	29 Nederlandse schepen, maar meer nog met een Nederlandse link?	6.19
89	We maken onderscheid tussen Nederlands beheer en eigendom en Nederlandse vlag.	5.75
90	De hele grote groep bij elkaar zijn er iets minder dan 100.	11.52
92	Ik kan een schatting maken voor de Nederlandse vlag.	3.95
93	Dat zijn 500 zeevarenden in totaal.. Waarvan 100 met de Nederlandse nationaliteit.	9.36
94	We kregen via u een audioboodschap van een reder daar die contact heeft met zijn mensen daar.	6.83
96	Mevrouw Koster, tot die tijd is die dreiging daar de hele tijd.	3.76
98	Het is een soort binnenzee afgesloten door de Straat van Hormuz.	14.35
100	Deze leden er zegt nuchter: geen brand, geen doden.	8.86
101	Geeft aan dat reders wel wat gewend zijn, maar de situatie is zorgelijk.	4.39
102	Iran kan dus overal toeslaan dus niet alleen schepen die de Straat willen passeren.	42.76
105	Ik denk dat Iran duidelijk wil maken dat je nergens in de Perzische Golf of de Straat van Hormuz veilig bent.	25.93
106	Dat ze misschien geholpen dat landen steeds meer druk voelen om te gaan escorteren of door die zeestraat te varen.	13.58
108	Want dat is het veld waar hij aan denkt kans van slagen te hebben.	4.89
109	Tegen de luchtaanvallen van de Amerikanen kunnen ze weinig doen.	87.29
110	Maar de Straat van Hormuz is hun achtertuin en ze hebben alle middelen om daar de strijd te beginnen.	5.24
111	U leidde een missie tegen piraterij in de Golf van Aden.	15.95
112	Toen was het uw specialiteit om koopvaardijschepen te escorteren.	7.11
120	Als dat escorteren puur door Europeanen gebeurt want ik kan me voorstellen dat Iran Amerika wil uitdagen maar wat als Europa het zou doen?	31.63
123	Dat bereikt door de Golfstaten onder druk te zetten en de wereldeconomie, door die doorvaart onder druk te zetten.	18.94
127	Ik zou mijn leden nooit adviseren om zich op dit moment te laten begeleiden door de Amerikanen.	3.82
130	Niet van boven, en niet van onder, dan bedoel ik onder waterdrones en mijnen.	3.53
131	Eerst moeten er militaire schepen door eerder zal geen ander schip het proberen.	4.3
132	We vroegen daar ook de minister van Buitenlandse Zaken naar: Hoe groot is de kans dat een Nederlands schip wordt geraakt door een Iraans wapen?	80.2
133	Op dit moment zien we in en rond de Straat van Hormuz dat schepen aangevallen worden.	11.61
135	We hebben niet helemaal exact in beeld hoeveel dat er zijn.	3.91
136	Dus helemaal uitsluiten in zo'n conflictsituatie kunnen we helaas niet.	4.35
137	Is het een optie om Nederlandse schepen te gaan escorteren door de Straat van Hormuz?	58.17
139	Er wordt in internationaal verband wel nagedacht over wat zou er eventueel in een andere fase van het conflict mogelijk zijn.	6.07
140	Wij zijn altijd bereid om mee te kijken hoe we mee verantwoordelijkheid kunnen dragen.	3.86
141	Maar op dit moment ligt dat verzoek er niet en is dus ook nog niet aan de orde.	4.81
143	Je hoort iedereen zeggen, dat zou in een andere fase van het conflict moeten.	4.48
145	Helemaal, ik herhaal de woorden van Macron vanochtend: gaan we verkennen, maar niet nu.	4.53
147	Iran bombardeert en valt schepen aan waar ze kunnen.	88.18
148	Alles wat er doorheen komt, zelfs wat vrij in de Perzische Golf ligt.	3.76
151	Een heleboel van onze schepen zijn daar aan het werk, offshore.	22.81
153	Dus om spullen te laden en te lossen, die willen weg.	4.32
154	De mensen die daar liggen om te werken, werken gewoon door.	5.43
155	De rest moet gewoon afwachten, er is geen andere optie.	3.81
156	Gelukkig is er voldoende eten en drinken aan boord.	4.84
158	Maar het is spannend met willekeurige aanvallen als vanochtend.	7.22
159	Had u verwacht dat het Iraanse leger nog zo sterk is?	14.49
161	Het zwaartepunt van de Iraniërs ligt bij de Republikeinse garde.	31.96
162	Die hebben zich toegelegd op het vergroten van hun capaciteit om de Straat van Hormuz af te sluiten.	28.42
164	Dat maakt het zo ongelooflijk bedreigend voor de scheepvaart.	16.07
167	Maar ik vraag me af of hij ook het vermogen van de Republikeinse garde heeft vernietigd.	5.91
173	Je weet nooit wanneer die beelden zijn gemaakt maar als je kijkt naar het arsenaal dat Iran had van mijnen tot zulke bootjes tot drones dan moeten ze genoeg vermogen hebben om schepen aan te vallen.	28.39
174	Kan het grootste leger ter wereld daar niks tegen doen?	26.52
175	Als de Republikeinse garde die bootjes heeft verstopt in grotten kun je er misschien niet bijkomen.	16.7
176	Je kunt er wat tegen doen, dan moeten ze zich laten zien.	4.42
177	En komen ze dan met zoveel, dat al ben je dan met schepen om andere schepen te beschermen word je dan niet overspoeld door die aanval?	23.73
179	Er is een iemand die daar anders over denkt, president Trump.	14.37
181	Anders wordt het wel verzekerd, zeggen de Amerikanen.	15.49
183	Veel aanvallen komen helemaal niet van een schip, maar van land.	38.55
184	En hij heeft grootse een verzekering aangekondigd maar daar gaat het niet om, dat is wel een probleem voor mijnreders maar voor het door de straat heen varen gaat het om veiligheid van schip en bemanning.	16.44
185	Zolang dat niet is gegarandeerd zelfs met een gratis verzekering ga je nog steeds niet.	9.09
186	Hadden we niet kunnen zien aankomen dat dit zo'n kwetsbaar gebied is.	7.09
187	Dat de onenigheid tussen de VS, Israël en Iran zou ontstaan hadden we ook kunnen zien.	13.64
189	We komen steeds meer in een wereld waar de internationale rechtsorde waar ook een groot deel van de maritieme wereld op gebaseerd is die brokkelt af, en het wordt steeds meer een competitie van invloedssferen.	17.11
190	Misschien hadden we meer moeten nadenken over onze handelsstromen.	4.38
195	De laatste jaren wordt het beginsel van vrije doorvaart geschonden.	7.22
197	Ik ben er gelijk voor om daar diplomatiek voor te strijden maar juist omdat je zo economieën kunt ontwrichten is het efficiënt.	5.36
198	We moeten afwachten wat het wordt, dank voor uw toelichting.	3.83
199	Gaan we naar Den Haag, waar het vandaag ook over de oorlog ging.	6.41
200	En over de manier waarop het Kabinet daar achter staat.	5.9
201	Om dat woord maar eens te gebruiken: was er veel begrip voor het begrip van het kabinet?	7.06
203	Voor dat woord begrip was er bij de Tweede Kamer veel minder begrip.	6.99
205	Wel is er duidelijk van het parlement erkenning dat het een ingewikkelde situatie is waarin het kabinet ingewikkeld moet laveren.	17.98
206	En ook het parlement snapt dat de wereldproblematiek vandaag niet in Den Haag wordt opgelost.	17.89
209	Belangrijk welke woorden parlement en kabinet kiezen om de positie van Nederland in de wereld te verankeren.	6.92
210	Een woordenspel vandaag over begrip of steun voor de aanval op Iran.	17.38
213	Waar ik begrip voor kan hebben is dat in Iran een verschrikkelijk regime zit en dat je dat heel graag weg wil hebben, omdat het de eigen bevolking terroriseert omdat het terreurgroepen steunt, omdat het de hele regio onveilig maakt.	25.72
214	Maar waar ik echt geen enkel begrip voor heb, is dat je een oorlog begint zonder duidelijk plan.	4.39
215	Ik zeg niet dat ik deze aanval steun ik zeg dat ik er begrip voor heb en dat vind ik net echt wat anders.	3.78
216	Voor de VVD zit alles bij elkaar reden om begrip te hebben voor het ingrijpen van de Verenigde Staten en Israël.	14.13
217	En dat betekent dus dat er rotzooi is binnen de coalitie op een belangrijke punt van steun of niet, of begrip of niet voor de oorlog.	4.74
218	Ik heb ook de premier het woord begrip niet zo helder horen zeggen.	4.19
219	Ik hoor graag van hem of dat zo is, want het zou toch niet zo kunnen zijn dat we straks hier zitten met een verdeeldheid binnen de coalitie.	5.28
220	Op basis van wat we nu weten zijn die initiële aanvallen buiten de kaders van het internationaal recht.	15.06
221	En daarnaast staat dat Iran een bruut regime is dat vanwege alle redenen die ik net heb opgenoemd het kabinet begrip kan opbrengen voor de keuze om op een gegeven moment tot militaire actie over te gaan.	32.16
222	De rechtse partijen willen volle steun voor de VS en Israël terwijl links zelfs begrip te ver vindt gaan.	17.02
223	Ik hoor de premier hier weer zeggen, zoals hij ook eerder heeft gedaan dat hij begrip heeft voor de aanval van Israël en de VS. Als je begrip hebt voor die aanval, wat maakt dat anders dan het uitspreken van politieke steun?	30.36
225	Er is aan Nederland geen enkele vraag gesteld, voorafgaand dat deze aanvallen plaatsvonden.	10.17
227	Dat geldt naast Nederland voor alle Europese partners.	10.43
228	Dus er is geen sprake van politieke of militaire steun.	5.76
230	En daarvan heb ik al in het eerste weekend dat dit begon aangegeven dat je bij zo'n bruut en misdadig regime, wat Iran is er begrip voor kan opbrengen dat in dit geval de VS en Israël op een gegeven moment besluiten over te gaan tot militaire actie.	12.39
233	Rechts zegt dat dat niets heeft betekend voor de Iraanse bevolking.	31.58
236	Sommigen vinden dat Nederland veel meer achter de Amerikaanse president moet staan.	20.04
237	Maar steun geven aan de Amerikaanse president is een Haags trauma.	35.81
238	Omdat 20 jaar geleden Jan Peter Balkenende dat ook deed toen de VS in Irak massavernietigingswapens wilde vernietigen die helemaal niet bleken te bestaan.	63.7
240	Hij kwam er prima vanaf, in het midden moeten blijven hij heeft een minderheidskabinet veel ruimte om achter Trump te staan of afstand te nemen heeft hij niet.	13.1
242	En dan was de Kamer van plan het kabinet hard aan te pakken op de vraag: Wie is nou eigenlijk de baas, Jetten of Yesilgöz?	41.0
243	Maar toen kwam Yesilgoz onder een ander vuur te liggen?	6.7
245	Ze heeft zich opgesteld als schaduwminister van bijna iedereen.. Terwijl ze alleen minister van Defensie is.	12.5
246	De kamer begon met vragen waarom ze zich overal mee bemoeit.	3.88
247	Maar juist op haar portefeuille gebeurde vandaag iets interessants.	3.56
248	Want heeft als minister een fregat uitgestuurd waarvan het kanon niet werkt.	43.51
249	De Kamer gaf gister toestemming voor die uitzending en men vroeg zich vandaag af waarom ze niet had verteld dat het kanon stukjes.	28.9
250	En op het moment dat een dag na zo'n debat er informatie vanuit de marine zelf naar buiten komt dat er iets niet operationeel is op het schip dan voelen wij ons als Kamer, plat gezegd, gewoon bedonderd.	11.7
251	Dit gegeven was vorig jaar al gemeld over de schepen, inclusief de Evertsen overigens.	13.29
253	Ik vind dit echt heel kwalijk, omdat dat kanon is voor landdoelen.	4.95
254	Maar als dat schip vanaf land aangevallen wordt dan moet ze zich toch kunnen verdedigen bij een landdoel.	17.69
256	En of het nou bij de taken hoort of niet je mag er als Kamer toch van uitgaan, dat alles werkt.	6.78
258	Het is ook niet dat ik denk van: Nou, dat had u zelf maar eens op moeten zoeken van vorig jaar.	3.72
259	Maar het is niet zo dat door het niet werken van dit instrument er een gat valt voor ons fregat en zichzelf niet volledig kan verdedigen.	4.68
260	Wanneer wist de minister, was de minister zelf op de hoogte dat dit kanon niet functioneerde?	33.09
261	Voorzitter, ook dus vandaag, omdat ik me heb laten informeren tot, nou, best wel in detail.	3.43
262	Wij hebben ons gericht op wat belangrijk was voor de operatie.	3.84
263	En daar is het kanon waar het over gaat, was en is niet relevant voor die inzet.	4.79
265	Ik wou bijna iets anders zeggen, die minister van Buitenlandse Zaken.	4.89
266	Ze ligt onder vuur vanwege een kanon dat niet blijkt te werken op een schip.	33.82
268	Wat zegt dat over de manier hoe de Kamer naar haar kijkt?	10.98
270	Niet netjes als zo'n kanon niet werkt zeker niet ook dat je het zelf niet weet.	4.54
271	Ze is nieuw, maar in haar vorige rol als VVD-leider heeft ze weinig vrienden gemaakt in het parlement.	8.97
272	Omdat ze toen ook over veel te grote broek aantrok.	12.25
273	Dus duikt de positie er extra op om te laten merken dat zij meer dan andere ministers onder een vergrootglas ligt.	5.9
274	Ze kwam niet in politieke problemen maar wel een duidelijke waarschuwing aan deze minister dat als hij over de scheef gaat, de Kamer haar harder zal aanpakken dan waarschijnlijk vele anderen.	20.97
276	Dan blijven we bij de VVD, en dan wel bij een illustere voorganger van de huidige partijleider.	5.42
280	NOS-collega Dik Verkuil promoveerde vandaag op zijn biografie over de oud-VVD-leider.	13.47
281	Die migratie als eerste fors op de kaart zette maar ook nog tijd overhield om toneelrecensies te schrijven.	13.24
282	Om te beginnen heb ik een cadeautje voor u. Het allereerste exemplaar voor Ruben Brekelmans.	3.81
283	Opvolger van Frits Bolkestein, ter lering en vermaak.	3.98
285	Maar om mezelf nou in de voetsporen van Frits Bolkestein te zetten, dat zou echt teveel eer zijn.	4.61
286	Frits Bolkestein was dé politieke smaakmaker van de jaren 90.	10.67
287	Hij zette als eerste serieuze politicus het thema immigratie op de kaart.	10.15
288	Jarenlang heeft het debat over minderheden op een besmuikte wijze plaatsgevonden.	9.48
289	Als ik luister naar de heren Brinkman, Van Mierlo en Wöltgens wat ik dan hoor is 'meh'.	3.54
290	Men kan de politiek, zoals dat in verschrikkelijk Nederlands wordt genoemd, niet opleuken.	4.2
292	Zijn biograaf Dick Verkuil noemt Bolkestein de oervader van de huidige politiek.	9.6
293	Zijn opvattingen en stijl, destijds uitzonderlijk, zijn nu mainstream.	3.88
295	Ik zag om me heen mijn ouders en anderen die totaal op geen enkele manier op Bolkestein leken maar wel op hem stemden.	4.09
297	Ik heb gezegd, wilt u mij geen intellectueel noemen want dat betekent dat ik politieke verliezen ga leiden.	3.88
299	Toch gaat hij, als hij minister van Defensie is, toneelrecensies voor een weekblad schrijven.	7.41
300	Ik kan me in de afgelopen anderhalf jaar niet indenken hoe ik de tijd gevonden zou moeten hebben om toneelrecensies te schrijven.	3.86
301	Dat zegt misschien ook wel iets over de huidige tijd want er speelt natuurlijk heel veel in de wereld.	4.61
302	Maar je bent nu als politicus ook continu op social media met de actualiteit, de waan van de dag.	3.51
304	In die zin kan het jammer zijn, maar ook een uitdaging zijn.	4.25
305	Niet alleen voor mij, maar voor iedere fractievoorzitter.	3.69
306	Dat je toch genoeg tijd reserveert om te reflecteren een stap terug te doen, inhoudelijk te verdiepen.	3.97
307	En dat is ook, vind ik, een nalatenschap van Bolkestein.	3.76
308	In 1991 gooit Bolkestein een steen in de vijver door in de Volkskrant te stellen dat er een probleem is met integratie.	20.52
310	Volgens Verkuil is het het belangrijkste artikel uit zijn loopbaan.	5.8
311	En dat is ook het artikel waarin hij dus van een middelmatig of zelfs als slecht beoordeeld politicus Hij werd in het eerste jaar gezien als een hele zwakke fractieleider ineens de discussie naar zich toe trekt.	5.03
312	Hoe kwam hij daarbij om dat onderwerp te agenderen?	7.11
313	Kijk, wat je uit mijn boek kunt afleiden is dat het verwijt van vissen in troebel water, dat slaat echt helemaal nergens op.	6.26
314	In 1979 maakte hij zich zorgen over de fanatieke antiwesterse houding.. in delen van de islamitische samenleving.	12.52
315	En tegelijkertijd de verloedering van wijken in de grote steden.	20.21
316	En de vraag is, hoeveel van de ene cultuur is inpasbaar in de andere cultuur?	15.25
318	Aan bepaalde grondwaarden moeten wij blijven vasthouden.	4.38
325	Hij heeft in dat artikel dat hij noemt, heeft hij ook gezegd heeft hij gesuggereerd dat de islam een middeleeuws geloof is.	42.24
326	Ja, daarmee suggereert hij natuurlijk toch dat de islam een achterlijk geloof is.	15.9
327	Dus hij suggereert hier dat er helemaal geen scherpe kanten aan zijn betoogd zitten maar die zaten er wel aan.	4.13
328	Als u dit hoort wat hij dan eigenlijk bepleit, wat denkt u dan?	5.19
329	Dat hij in heel veel opzichten zijn tijd ver vooruit was.	3.7
330	Want die discussie speelt vandaag de dag nog steeds.	4.2
331	Dat heeft een zekere verdienste, maar als je nu vraagt: Heeft het ook wat positiefs opgeleverd?	4.87
334	Hij bleef als leider in de fractie toen de VVD het Paarse kabinet inging.	10.14
335	En hij keerde zich regelmatig tegen het kabinetsbeleid.	7.93
337	Zo'n rol bijvoorbeeld in een minderheidskabinet kan dat nog in deze tijd?	6.09
339	Aan de ene kant wil ik als fractievoorzitter ook heel duidelijk maken waar wij als VVD voor staan.	4.18
341	Dus dat betekent ook dat we met een open houding ook open moeten staan voor de ideeën van anderen.	3.95
343	Toch bond ook Bolkestein als het erop aankwam vaak weer in.	6.09
344	Dat bekende dualisme van Bolkestein stelde dat dan eindelijk feitelijk wat voor?	13.12
345	Wat zich vast ging zetten was het beeld van het is een hond die blaft maar niet bijt.	4.44
346	En dat is waarschijnlijk ook een van de redenen dat hij in 1998 heeft besloten weg te gaan.	8.13
347	Want aan de effectiviteit van zijn inbreng werd natuurlijk in toenemende mate getwijfeld.	4.02
349	Was hij een wegbereider van het rechtspopulisme van Fortuyn en Wilders, zoals sommigen zeggen?	10.71
351	In Nederland is het zo, dat zie je op verschillende terreinen, dat het ene exces leidt tot het andere.	13.4
353	Het ene exces was het multiculturele enthousiasme van de jaren 80.	6.52
354	En dat heeft geleid tot het exces van Fortuyn en nu ook van Wilders.	5.04
355	Ik denk dat de opkomst van Wilders, of iemand als Wilders, dat was sowieso gebeurd.	4.26
356	Je ziet het in alle West-Europese landen, zie je de opkomst van radicaalrechts.	3.88
357	Maar ja, het valt niet te loochenen dat Wilders een leerling is van Bolkestein.	7.3
358	Ik denk dat, als je ziet hoe hij altijd de verdieping heeft opgezocht en met originele ideeën kwam dat hij daar een voorbeeld in is voor bijna iedere VVD'er.	5.18
362	Tot zover Nieuwsuur Straks nog het late NOS journaal op NPO1.	6.45