Nieuwsuur 🇳🇱

_id	6a5e87a1ec875baf4c803229
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5502/afspelen
datetime	2026-07-20 22:00:00
description	Nadat Damen onlangs een grote Duitse order misliep, dreigt opnieuw een tegenvaller. De Belgische minister van Defensie, Theo Francken, onderzoekt alternatieven voor de Nederlandse scheepsbouwer vanwege oplopende kosten en vertraging bij de levering van nieuwe fregatten. Wat betekent dit voor de toekomst van Damen? * Steeds meer mensen starten een medische crowdfunding als een behandeling niet wordt vergoed. Welke verantwoordelijkheid hebben platforms en de overheid daarbij? * In Ondergronds (aflevering 2): de hyperloop. Hoe ver is de ontwikkeling in Veendam en is dit een realistisch vervoermiddel voor de toekomst?

 

Statements

idx	statement	score
2	Met vanavond: Een megaorder van België voor twee oorlogsschepen bij het Nederlandse Damen Shipyards staat op losse schroeven.	11.36
6	Ze waren eerst 600 miljoen, toen 900 miljoen en nu is het al 1,3 miljard, per fregat.	9.84
9	Kritiek op crowdfunding-acties voor onbewezen medische ingrepen.	80.64
10	Sommige patiënten zijn zo wanhopig dat ze er soms de gekste dingen voor doen.	13.47
11	Dan zat ik op een soort van stoel en als je het raakt gooi je 'm in de roos.	3.48
15	En met 1000 kilometer per uur door een buis zoeven in een magneet-zweeftrein: de hyperloop.	24.51
17	Maar eerst het laatste nieuws van vanavond, met: Albert.	4.28
19	In de Spaanse hoofdstad zijn zeker 1 miljoen mensen op de been om de wereldtitel te vieren.	21.7
22	Naar schatting zijn een miljoen fans gekomen om HUN ploeg toe te juichen.	6.96
23	Op de route door Madrid laten de spelers trots de wereldbeker zien.	6.43
24	De wereldkampioenen kwamen vanmiddag aan op het vliegveld van Madrid.	7.18
25	Daarna brachten ze een bezoek aan de koninklijke familie.	4.91
28	Het feest zal waarschijnlijk tot diep in de nacht doorgaan.	3.69
29	Meteen een drukke dag voor de nieuwe premier van Groot-Brittannië.	5.54
30	Op z'n eerste dag belde Andy Burnham meteen met president Trump.	7.77
31	Ook met EU-voorzitter Von der Leyen had hij contact.	10.28
32	Zo wil hij toewerken naar een top tussen zijn land en de EU.	5.0
33	Burnham werd vandaag als 6e premier in 7 jaar tijd geïnstalleerd.	9.28
35	De eerste namen van zijn ministersploeg zijn ook bekend.	6.43
36	Oud Labour-leider Ed Milliband komt op Buitenlandse Zaken.	16.64
37	John Healey, die eerder nog op defensie zat onder Starmer, maar opstapte wordt nu minister van Financiën.	9.72
38	En later deze avond zullen er waarschijnlijk nog meer ministers bekend worden.	4.49
39	Correspondent Fleur Launspach over de ambitieuze plannen van de nieuwe premier.	7.35
41	Natuurlijk vanwege de aanstelling van de premier Andy Burnham vanmiddag.	8.93
42	Maar ook omdat nu nog de ministerrollen bekend worden.	6.37
43	Dus wie gaat samen met de premier hier het land runnen?	10.95
44	Als dat duidelijk is, wil premier Andy Burnham het land in om te gaan praten met kiezers in gebieden waar Labour steun is verloren.	16.64
46	En hij zal ook aan de slag moeten gaan met zijn grote dossier: De economie weer aan de praat krijgen.	4.11
47	En ook uitleggen aan Britten hoe die dat wil gaan doen en hoe die al zijn ambitieuze plannen wil gaan bekostigen.	4.41
48	Verontwaardiging en protesten in de Italiaanse stad Bologna.	13.55
49	Gisteravond is daar een man met een Marokkaanse achtergrond overleden tijdens een arrestatie door de politie.	70.11
50	Het draait allemaal om deze arrestatie gisteravond.	4.86
52	Even daarvoor hadden ze de politie gebeld nadat de man zich agressief gedroeg en auto's beschadigde.	33.95
54	De agenten gebruiken pepperspray, werken de man tegen de grond en blijven vervolgens op hem zitten.	54.17
56	Ook nadat de man bewegingsloos blijft liggen met z'n armen op de rug gaan de agenten door met hun werk.	6.17
58	Meteen nadat het nieuws naar buiten kwam gingen de eerste mensen in Bologna al de straat op.	5.91
61	Volgens rechtse partijen deden de agenten gewoon hun plicht door in te grijpen na een melding.	28.52
62	Ondertussen is een onderzoek ingesteld door het Openbaar Ministerie.	17.79
63	Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het handelen van de agenten maar ook van de andere hulpverleners.	6.31
65	Een Belgische order voor fregatten van de Nederlandse scheepsbouwer Damen staat plots op losse schroeven.	10.91
66	De levering van de fregatten is namelijk jaren vertraagd en de prijs is flink opgelopen.	9.55
67	Voor de Belgische minister van Defensie is het reden om de deal met Nederland ter discussie te stellen.	38.47
68	Vorige maand trok Duitsland ook al een megaorder in bij Damen voor 6 fregatten.	17.63
69	Pijnlijk, want juist Damen is voor het kabinet een hoeksteen van de Nederlandse defensie-industrie.	46.08
74	'Een ramp' noemt hij de deal die België tien jaar terug sloot voor de aankoop van 2 fregatten in Nederland.	19.95
76	10 jaar geleden hebben we gezegd: De Belgen kopen de nieuwe mijnenvegers aan.	78.7
80	De zogenoemde ASW fregatten moeten worden gebouwd door Damen Shipyards in Gorinchem.	9.93
81	Het gaat om een gezamenlijke Nederlands-Belgsiche order voor 4 fregatten.	8.26
90	We hebben er twee nodig en eigenlijk willen we nog een derde bestellen maar niet tegen die prijs.	4.48
93	Dus dat is ver in 2030, terwijl onze fregatten nu helemaal op zijn.	8.73
94	De fregatten voor België en Nederland zijn niet het enige hoofdpijndossier voor Damen.	6.65
95	De scheepswerf sloot ook een order voor levering van fregatten aan de Duitse marine.	13.89
98	De Duitse overheid is klaar met de Nederlandse bouwers en laat die schepen nu in eigen land te bouwen.	43.79
99	De Nederlandse overheid beschouwt bedrijven als Damen dermate belangrijk voor Defensie dat onlangs werd overwogen een gouden aandeel in dit soort bedrijven te nemen.	41.93
100	Die willen wij behouden voor het Nederlands ecosysteem.	15.65
102	Een steuntje in de rug dus voor het geplaagde bedrijf.	4.87
103	Dat eerder ging ook al de levering van onderzeeërs aan zich voorbij zag gaan.	6.32
104	En daar kwamen dan vorig jaar nog eens problemen bij van heel andere aard.	4.45
105	Scheepsbouwer Damen, verdacht van corruptie en het overtreden van sancties tegen Rusland.	47.41
107	Defensie laat ons vandaag weten: Het beste is om op hetzelfde platform te werken.	21.75
109	Maar als dat is tegen de voorwaarden die er nu blijken te zijn meer dan dubbel zo duur en de timing die een ramp is dan hebben we een probleem, dit is 'n verschrikkelijk ambetant dossier.	4.85
110	Welkom Jaime Karremann, hoofdredacteur van Marineschepen.nl.	5.33
114	Dat is Vlaams voor een heel lastig, complex dossier waar veel problemen aan vastzitten.	4.48
120	De minister staat onder druk omdat het zoveel duurder wordt.	40.2
122	Nederland is ooit zelf begonnen met het vervangen van de fregatten.	61.54
123	Die schepen werden toen samen met België aangekocht.	8.88
125	De schepen werden toen naarmate er meer budget was bij defensie Kwamen er meer wensen?	33.75
126	Op een gegeven moment bleek dat de eisen niet meer in het ontwerp posten.	8.7
128	Op een gegeven moment bleek dat de eisen niet meer in het ontwerp pasten.	8.5
131	Het gaat door de communicatie tussen Nederland en de Belgen.	16.6
134	Kunnen de Belgen er zomaar uitstappen als ze zouden willen?	14.02
135	Ze kunnen altijd zelf kiezen om ergens andersschepen te bestellen.	5.89
136	Maar het is wel zo dat België en Nederland hun marine geïntegreerd hebben.	6.52
140	Als je dan andere schepen kiest moet je het onderhoud zelf regelen.	4.55
142	Blijkbaar is te ingewikkeld om dit soort schepen te maken.	7.85
148	Maar ze kijken vooral naar samenwerking met Nederland.	5.71
149	Maar ze gaan niet zomaar akkoord met wat Nederland stelt.	9.47
154	Het gaat eigenlijk tussen Nederland en België, zegt u. Damen is de uitvoerder.	12.36
163	Duitsland had veel verantwoordelijkheden in het project en heeft fouten gemaakt.	19.15
164	Maar de industrie zat ook te wachten op die fouten.	12.11
168	Ze wilden niet reageren, dit moet schadelijk zijn voor een bedrijf.	8.09
176	Als Damen in de problemen komt wat betekent dat voor defensie in Nederland?	39.82
177	Defensie wil de komende 10 tot 15 jaar de hele Nederlandse vloot gaan vervangen.	69.68
180	Bij elk programma dat eraan komt gaat Damen bouwen of ontwerpen.	5.65
185	Zit er nog leven in de magneet-zweeftrein Hyperloop?	9.5
186	Al jaren wordt erover gesproken maar gaat hij ooit passagiers vervoeren?	6.49
187	Ik denk dat dit een heel stuk innoverende techniek is door magneten en op die manier de transportatie eigenlijk te veranderen.	5.55
188	Met zo'n testfaciliteit als dit hier en alle ideeën die er zijn als dat allemaal lukt, dan denk ik dat we in 2050 allemaal met de hyperloop naar het werk gaan.	6.87
190	Dat is voor zieke patiënten die zijn uitbehandeld een reden om uit te wijken naar het alternatieve circuit of behandeling in het buitenland.	50.19
191	Daar gaan tegen betaling deuren open die in eigen land gesloten blijven.	9.13
192	Soms met donaties van het publiek, medische crowdfunding heet dat.	16.3
193	En in die zoektocht naar genezing en donaties ligt het risico op medische desinformatie op de loer.	36.8
194	Nu de crowdfunding-platforms onvoldoende ingrijpen willen zorgverzekeraars dat de overheid ze daartoe gaat dwingen.	74.01
195	Vader en zoon, beiden lijden ze aan Multiple sclerose, MS. Een chronische aandoening aan een zenuwstelsel.	76.02
196	Hier hebben we nog een stukje van wie wij zijn, wat MS is.	3.57
198	Om de achteruitgang van de ziekte te stoppen, is hun hoop nu gevestigd op een stamceltherapie in Mexico.	16.03
199	De behandeling is in Nederland ook beschikbaar, maar voor een hele kleine groep MS-patiënten.	28.37
200	Nick en Walter voldoen niet aan de voorwaarden en moeten daarom zelf geld inzamelen.	10.51
201	In Mexico kunnen ze tegen betaling van 60.000 euro per persoon, wel behandeld worden.	10.08
202	Dan word je geholpen met stamcellen, en dan gaan de slechte cellen kapot.	44.23
203	En dan stopt de ziekte MS. De therapie is niet gericht op genezing, maar op het voorkomen dat de situatie verder verslechtert.	46.58
204	Wetenschappelijk bewijs dat het voor alle MS-patiënten zou werken, is er nog niet.	85.11
205	Dit wordt nog onderzocht bij mensen die eerder in Mexico zijn geweest voor een behandeling.	12.81
206	Daarom krijgt nu niet iedere MS-patiënt deze behandeling en vergoeden verzekeraars de kosten niet.	70.5
207	Mensen moeten gewoon de kans krijgen om het Het is wetenschappelijk niet bewezen maar ik kan toch niet zeggen dat het niet werkt als ik het niet geprobeerd heb.	6.74
209	Net als veel andere patiënten die het geld er niet voor hebben zijn ze aangewezen op donaties via crowdfunding.	19.07
210	In Nederland zijn vijf crowdfundingsplatforms actief waar geld voor medische doelen kan worden ingezameld.	35.35
211	De meeste platforms krijgen een percentage van de donatie en een vaste vergoeding per transactie.	10.05
212	Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid onderzocht het fenomeen medische crowdfunding.	32.6
213	Wat je wel ziet, is dat de teksten op die platforms wervend moeten zijn.	5.14
214	En ja, hoe beter het verhaal is, hoe groter de kans natuurlijk is om dat geld ook daadwerkelijk binnen te halen.	4.79
215	En dan loont het doorgaans om het wat rooskleuriger neer te zetten dan het daadwerkelijk ook is.	4.38
221	Vader en zoon moeten hun eigen grens over om mensen aan te sporen om te doneren.	72.57
222	Zoals met dit spelletje op een dorpsplein in Nijkerk.	4.82
229	Als mensen ons 5 euro gaven op Boerenmaandag ik zat op een soort stoel, en als je dat raakt gooi je in de roos en dan viel ik in water van 13 graden.	15.27
233	Je moet toch iets verzinnen wat andere mensen niet hebben gedaan.	4.54
236	Soms wordt crowdfunding ingezet omdat een bewezen medicijn niet beschikbaar is in Nederland vanwege de hoge kosten.	41.98
237	De grootste risico's van crowdfunding doen zich voor in een andere categorie, die van de onbewezen behandelingen.	49.99
238	Mensen zijn vrij om risico's te accepteren, ook met betrekking tot hun eigen gezondheid.	36.22
239	Maar waar ze niet vrij voor zijn, is mensen misleiden om geld op te halen.	36.59
240	Dus als potentieel donateur heb je het recht om een eerlijk en juist beeld te krijgen om op basis daarvan wel of niet te doneren.	5.04
241	We zien veel inzamelingen voor levensreddende behandelingen voor patiënten met vermoeidheidsklachten, zoals ME.	69.38
242	Een Spaanse arts zegt de rug en nek van een patiënt te stabiliseren prijskaartje boven de 2 ton.	87.96
243	Een behandeling die door artsen in Nederland wordt betwist en zeker niet levensreddend wordt genoemd.	11.25
244	Wij zien als verzekeraar soms crowdfundingsacties voorbij komen.	12.25
245	We begrijpen dat daar dus bedrijven mee bezig zijn om dat te faciliteren.	4.91
246	Wat mij betreft hebben die ook een rol in het kijken naar hoe die verzoeken worden gemotiveerd.	4.38
247	Het zijn vaak emotionele verhalen, dat begrijp ik maar er zitten ook vaak verwijten in naar artsen, naar zorgprofessionals- of naar zorgverzekeraars, die ik niet terecht vind.	4.07
248	De meeste inzamelingen die we zien lijken legitiem.	34.69
249	Maar wat we ook zien op sommige platforms: Medische desinformatie.	11.37
250	Dubieuze kankerbehandelingen waarin patiënten het specerij kurkuma krijgen toegediend.	90.23
253	Op het grootste donatieplatform GoFundMe zien we een inzameling voor een levertransplantatie.	87.44
254	De inzamelaar schrijft: Artsen hebben bevestigd dat een levertransplantatie mijn enige kans is om te overleven.	88.71
255	Er zou 35.000 euro nodig zijn en er is al ruim 5000 euro opgehaald.	7.85
256	Maar deskundigen zeggen dat in heel Europa de criteria gelijk zijn en niet betaald kan worden voor een transplantatie.	58.56
257	De vraag is dus waar het ingezamelde geld naartoe gaat.	5.26
262	Wij vragen wel geld voor onze gezondheid maar door zoiets kan iemand ook denken: dat zijn weer fraudeurs.	6.24
263	Vier jaar geleden wees deze commissie de overheid al op zijn verantwoordelijkheid.	10.84
264	Informeer het publiek, ga in gesprek met donatieplatforms.	6.64
266	Wat in ieder geval geregeld moet worden is dat de informatie op die platforms een minimum van kwaliteit kent.	4.3
268	Dat kunnen de crowdfunding-platforms zelf zijn maar dat kan ook de overheid zijn of een interactie tussen de twee.	16.08
269	Wat belangrijk is om te weten, is dat de overheid wel een plicht heeft om de gezondheid van burgers te beschermen.	16.03
270	De platforms zeggen dat ze slechts faciliteerde zijn van de donatieactie en niet gaan over de inhoud van de teksten.	21.57
272	Zij zien gezondheidsschade ontstaan en willen een verplichte disclaimer bij crowdfundingsacties.	42.71
274	Als je geld leent, word je gewaarschuwd dat dat geld kost.	25.21
276	En wij vinden dat als je crowdfundingsacties rondom medische zorg start dat je daar ook bij zou moeten waarschuwen.	14.17
277	En dat kan de overheid door wet- en regelgeving af te dwingen.	7.98
279	Na drie jaar crowdfunden blijft een teller steken op de helft van wat ze nodig hebben.	8.47
280	Precies genoeg voor één van de twee om naar Mexico te gaan.	3.73
285	Maar als er echt een keuze moet zijn, dan moeten we daar nog eens goed over praten.	4.08
286	Jij gunt het aan mij, maar ik wil het aan jou geven.	3.58
288	Ik hoop dat wat ik allemaal heb meegemaakt, dat dat hem bespaard blijft.	3.82
290	De komende maanden zetten ze alle zeilen bij met nieuwe acties om de resterende 50-duizend euro in te zamelen.	9.97
295	Minister Hermans van Volksgezondheid laat vandaag weten te gaan kijken of medische desinformatie in crowdfundingsacties beter kan worden aangepakt.	81.12
296	Deze zomer verdwijnen we met een nieuwe serie even onder de grond.	4.89
297	We kijken naar ondergrondse oplossingen voor bovengrondse problemen.	5.88
298	Pijlsnel door een vacuümbuis dwars door Europa, met minimale uitstoot.	77.92
300	In theorie een geweldige oplossing, maar dan de praktijk: Bouw maar eens een netwerk van duizenden kilometers aan buizen kriskras door het continent heen.	4.38
301	Al jaren is het een droom, maar wordt het ooit werkelijkheid?	5.24
302	Ja, dit is het European Hyperloop Center, de hyperloop-testbaan in Veendam.	11.68
304	Een zweeftrein door een buis zonder luchtweerstand pijlsnel en milieuvriendelijk.	50.66
305	Hardt Hyperloop uit Rotterdam bouwt een paar jaar geleden deze testbuis.	9.23
306	Het meest vooraanstaande hyperloopbedrijf van Nederland eigenlijk, hè?	9.16
308	Het is een van de grootste hyperloopbedrijven in Europa, ja.	38.34
309	Niet alleen hij, ook miljardair Richard Branson gaat er vol voor.	7.72
310	En misschien wel de grootste hyperloop-aanjager Elon Musk ziet de routes al voor zich.	4.88
312	Wereldwijd worden er honderden miljoenen dollars en euro's ingepompt.	18.67
314	Maar hyperloop blijkt toch technisch te ingewikkeld en te duur.	11.02
315	De miljardairs trekken zich terug, niet één van de gedroomde trajecten wordt aangelegd en het ene na het andere hyperloopbedrijf valt om.	7.12
318	Ja, heel erg vervelend natuurlijk, want ik denk dat de droom nog steeds levend is.	4.23
323	Er zijn hier zoveel mensen die met hyperloop bezig zijn.	20.1
326	Het is een soort van Gallisch dorpje eigenlijk hier, he?	10.15
329	Voor mij geeft dat gewoon heel veel energie om al die mensen hiermee bezig te zien, al die ideeën.	4.05
331	Een van de grote favorieten voor de winst is Delft Hyperloop, het team van de Technische Universiteit.	10.35
333	Dat is eigenlijk een theorie-examen, maar dan dus mondeling.	5.04
334	Wel echt ontzettend spannend, maar volste vertrouwen dat alle engineers precies weten wat ze moeten zeggen.	4.34
335	De studenten hebben een jaar aan hun prototype gewerkt.	6.27
337	We zijn nu alles aan het inpakken en opruimen voor de competitie omdat we volgende week natuurlijk gaan vertrekken.	3.44
338	Teams van de TU Delft winnen al jarenlang hyperloopwedstrijden.	14.66
340	In 2017 was de eerste competitie en toen zag ik het op het nieuws.	5.83
341	En toen zat ik nog op de middelbare school en dacht ik: Wow, wat is dit echt ontzettend gaaf dat ze dit gedaan hebben.	3.94
346	Oké, dus jij bent echt een soort geboren hyperloop-liefhebber.	4.83
348	Toevallig hebben we hier een prototype staan van 6 jaar geleden.	4.91
351	Die is nog op schaal en moet vooral zo snel mogelijk gaan.	4.24
352	Dit jaar is het prototype een stuk groter en praktischer.	4.24
359	Ter bescherming of als je het systeem dus uitzet dan rust-ie weer op die wieltjes.	4.98
365	En uit de buis waar je uiteindelijk doorheen moet is bijna alle lucht weggezogen.	3.79
369	Om zowel die 500 kilogram gewicht mee te kunnen nemen.	5.52
373	Ik studeer lucht- en ruimtevaarttechniek hier in Delft.	8.5
375	Want in je ruimtevaart doe je ook Nou ja, SpaceX gaat naar Mars, NASA gaat naar de maan.	48.91
376	Er zit een heleboel geld in je ruimtevaart, een toekomst ook.	41.02
377	Aan de andere kant vallen een hoop Hyperloop-bedrijven juist om.	23.2
378	Ja, ik denk dat dit een heel stuk innoverende techniek is door magneten en op die manier transportatie te veranderen.	5.02
379	Dat dat een veel grotere impact kan hebben op de normale mens uiteindelijk.	5.75
380	Werk jij bijvoorbeeld ook over een jaar of 15, 20 bij een Hyperloop-bedrijf?	6.41
381	Als het dan nog bestaat, dan zou ik dat heel leuk vinden.	4.25
385	Ik denk dat daar echt goede potentie zit om dat uiteindelijk werkelijkheid te maken, ja.	4.5
389	Het team uit Zwitserland vind ik zelf ook altijd erg goed.	3.9
391	Zij willen laten zien dat massaproductie van Hyperloop-systemen mogelijk is.	50.99
395	Ja, we krijgen wel opgestart als we niet draadloos verbonden zijn.	7.1
396	Maar draadloos-verbinding, dan lukt het ineens even niet meer.	6.46
397	Stel dat je hem openzet, dan ontbreekt je ook de stroom.	4.66
399	Ja, als het goed is gaan we dit vanavond oplossen en dan morgen de buis in.	3.77
401	En dus eindigt de week voor de TU Delft niet zoals gehoopt.	4.66
402	En hoe Hyperloop zelf gaat eindigen, dat is nog de vraag.	7.21
403	Zo'n Hyperloop-week is een week vol enthousiasme en evangelisten voor de Hyperloop.	3.86
404	Maar hoe hou je dat nou vast voor de lange termijn?	5.6
409	Of frustreert het dat je denkt: Ik heb zo'n goed idee laat iemand het nou financieren.	3.97
411	En ik denk dat het kan, met zo'n testfaciliteit als dit hier en alle ideeën die er zijn.	3.83
412	Als dat allemaal lukt dan denk ik dat we in 2050 allemaal met de Hyperloop naar het werk gaan.	9.44