Nieuwsuur 🇳🇱

_id	6ab0424a154b8915ab6c213f
url	https://npo.nl/start/serie/nieuwsuur/seizoen-2026/nieuwsuur_5562/afspelen
datetime	2026-09-20 22:00:00
description	Het nieuws met achtergronden, duiding en analyse.

 

Statements

idx	statement	score
0	888 LIVEPROGRAMMA, ONDERTITELING KAN ACHTERLOPEN Goedenavond het is 22.00 uur.	5.06
2	Met vanavond: Het was een dreun waarmee de Duitse christendemocraten al rekening hielden, maar toch kwam-ie hard aan: Groot verlies voor henzelf, en wéér een overwinning voor de radicaal-rechtse AfD.	4.38
3	Alarmbellen in het hoger onderwijs over collegezalen en leslokalen die steeds leger worden.	20.19
5	Ik dacht dan altijd van: ik kan nu mijn hele ochtend vrijhouden of ik kijk dit thuis op anderhalve snelheid terug.	3.55
8	En wordt het niet eens tijd voor een vrouwelijke VN-baas?	10.93
10	Maar eerst: het laatste nieuws van vanavond, Jeroen.	3.99
11	De acceptatie van homoseksualiteit onder Nederlandse jongeren is in vier jaar tijd bijna gehalveerd.	91.01
12	Blijkt uit onderzoek van de Universiteit Utrecht en het Trimbos Instituut.	9.53
14	Jarenlang nam de acceptatie van jongeren die homoseksueel zijn juist toe.	82.27
18	Ongeveer de helft kijkt nog positief naar homoseksualiteit.	90.0
19	Onder jongens is de acceptatie zelfs gedaald naar 22 procent.	90.11
20	Deze daling lijkt in lijn met de verruwing van het maatschappelijk debat.	4.25
21	Je ziet het in kritiek op paarse vrijdagen of op regenboogvlaggen.	3.9
22	Volgens de onderzoekers is het belang dat zowel op school als thuis meer over het onderwerp gesproken wordt.	11.1
27	De daling zou ook te maken hebben met politici en influencers die zich steeds vaker negatief uitlaten over seksuele diversiteit.	69.1
29	Daar was het de laatste dag van de parlementsverkiezingen.	6.42
31	En zoals verwacht gaat de partij van president Poetin in de eerste tussenstand ruim aan kop.	5.6
32	Verrassender was wat er eerder vandaag gebeurde: De Oekraïners voerde hun grootste aanval tot nu toe uit op de Russische hoofdstad Moskou.	40.59
33	Volgens de burgemeester van Moskou waren bij de aanval meer dan 1000 Oekraïense drones en raketten betrokken.	35.99
35	Belangrijkste doelwit daar was een olieraffinaderij, die eerder dit jaar ook al werd getroffen.	14.26
38	Het gebeurde op de slotdag van de verkiezingen voor het Russische parlement, de Doema.	6.59
40	Oppositiepartijen mochten niet meedoen aan deze verkiezingen.	9.82
41	Toch maakten ook critici van de Kremlinkoers de gang naar de stembus.	8.84
42	Oppositieleiders in het buitenland hadden opgeroepen dat om precies 12 uur 's middags te gaan doen.	9.64
43	Hoewel er nauwelijks onafhankelijke waarnemers waren, werden toch veel onregelmatigheden geregistreerd.	5.96
45	En ook in Duitsland waren verkiezingen, in twee deelstaten.	7.85
47	Dat is de partij van bondskanselier Merz maar hij liet toch meteen weten dat hij niet denkt aan opstappen.	7.1
48	In de deelstaat Berlijn wint Die Linke en in Mecklenburg-Voor-Pommeren zet de radicaal-rechtse AfD haar opmars voort.	9.5
49	Terwijl radicaal-rechts juicht in Mecklenburg-Voor-Pommeren, vier uiterst links feest in Berlijn.	13.52
50	Met haar krijgt de Duitse hoofdstad waarschijnlijk een dieprode burgemeester.	7.86
51	En terwijl de flanken winnen, wordt het midden steeds kleiner.	3.96
52	De CDU van bondskanselier Merz lijdt historische verliezen.	42.48
57	Met name in Mecklenburg-Voor-Pommeren is het een pijnlijk resultaat voor het CDU.	9.42
60	Dat is voor het eerst dat ze niet in een deelstaat gekozen worden.	6.99
67	Hij heeft kenbaar gemaakt dat hij echt wil blijven.	6.64
68	Hij gelooft dat hij nog kansen heeft om de hervorming s agenda door te voeren.	5.84
70	Dan zal hij gaan praten en kijken of hij nog steun krijgt van zijn partijgenoten.	4.08
72	En over de winst voor de AfD én de nieuwe klap voor de regerende christendemocraten in Duitsland praat ik door met collega Dieuwke van Ooij.	6.76
73	De grootste nederlaag uit de geschiedenis voor de christendemocraten.	21.15
74	Jij bent vanmiddag teruggekomen uit Berlijn, was daar de afgelopen week voor ons.	4.38
77	De grootste klap is dat de Volkspartij die sinds de oorlog vast in het zadel zat ineens in een deelstaat weggevaagd wordt.	16.17
79	Ze rekenen erop in Berlijn maar ook daar hebben ze grandioos verloren.	5.57
85	Maar als je de combinatie van de kiesdrempel niet halen en in Berlijn de burgemeesterszetel moet afstaan aan een jongen radicaal linkse vrouw dan komt het hard aan.	8.16
87	Hij weet dat Duitsland grote hervormingen moet doorvoeren.	8.93
88	ik ga Duitsland voorbereiden op de toekomst zegt hij.	7.28
90	Duitsland, sinds ik dat land volg, zit in de grootste crisis op vele fronten, hij heeft het over het gezondheidssysteem.	40.44
95	Ze hebben een systeem waarbij alles wordt ingelegd door de betalers wat er ook meteen uitgaat.	5.05
96	De staatskas moet veel bijpassen omdat in orde te krijgen.	6.1
97	Je hebt ook belastinghervormingen en ze zijn bezig met een energietransitie.	8.82
105	In Duitsland is het politiek systeem zo dat alleen Merz zelf kan opstappen.	27.3
106	Maar het kan ook zijn dat de minister-president van het CDU en de partijtop druk uitoefenen om een stap opzij te doen.	4.45
107	Het kan betekenen dat de partijtop en de minister-president het niet eens zijn over wie hem zou moeten opvolgen.	5.07
109	Dat ze verdeeld zijn hoe de crisis moet worden opgelost.	4.88
112	Je moet het niet door een Nederlandse bril bekijken.	5.57
113	Onrust in de politiek zorgt voor angst onder de bevolking.	86.02
118	Je ziet dat de overwinningsroes aan het opbouwen is.	3.82
119	Vanaf dat ik ze volg zeggen ze: dit gaat veel tijd kosten.	3.63
121	Het begon als een protestpartij met een paar leuzen.	5.51
122	Nu is de partij tot in de haarvaten in de samenleving opgebouwd.	3.71
123	En zitten mensen die de telefoon aannemen en er worden e-mails beantwoord.	17.68
125	Daarom kunnen ze die overwinningsroes stabiliseren.	59.37
126	Ze gedragen zich als een normale partij al zijn ze dat niet.	4.29
127	Ze zijn geen normale partij maar ze zijn goed georganiseerd.	4.01
131	dit was een verkiezingsjaar met vijf deelstaatverkiezingen.	8.38
133	Alle deelstaten zoals Noordrijn-Westfalen die de meeste inwoners heeft juist daar is het CDU sterk.	27.17
134	Ze willen niet meegetrokken worden in een neerwaartse spiraal.	3.9
135	Ze willen de hervormingen snel uitvoeren en daar steun voor winnen.	4.44
140	En straks: Terwijl wereldwijd oorlogen woeden zijn de Verenigde Naties, opgericht voor vrede in de wereld, steeds meer aan de zijlijn beland.	5.63
141	Als de VN, tussen aanhalingstekens spreekt, is het niet meer zo dat je denkt: Oh, de VN heeft gesproken, we moeten er wat mee.	5.36
142	En dus wordt er gezocht naar een stevige man óf vrouw misschien ook wel eens tijd, wat die persoon te wachten staat.	3.68
146	De collegezalen zijn er namelijk steeds leger, tot frustratie van docenten.	16.66
147	Het collegejaar is een paar weken oud en opnieuw blijkt: Studenten komen steeds minder opdagen.	80.46
148	En überhaupt besteden ze, ook thuis, steeds minder tijd aan hun studie.	6.53
149	Een onderzoeker van de Hogeschool van Amsterdam bracht het in kaart, en spreekt van een studeercrisis.	37.49
150	Komt het vaak voor dat je liever gaat sporten dan dat je naar het college gaat?	14.47
152	Veerle van Onzenoort studeert sociale geografie in Nijmegen.	15.0
154	Naast sporten heeft ze een bijbaan als fietsbezorger en is de redacteur van een studentenblad.	6.47
157	Ik treef ernaar dit jaar 16 uur in de week te werken, zoiets.	4.59
158	Ik streef ernaar dit jaar 16 uur in de week te werken, zoiets.	4.52
169	Ik denk dat ik dan nog 10 uur of zo daarvoor nodig heb.	3.75
170	Wat Veerle vertelt, herkennen ze ook hier op de Hogeschool van Amsterdam.	7.06
173	Een introductieles waarin studenten elkaar leren kennen.	9.06
175	Zorg ervoor dat je aanwezig bent, dat je op tijd bent.	4.37
176	Laat het even weten aan de docent als je er niet kan zijn of als er iets gebeurt.	5.13
179	Maar gedurende het studiejaar wordt de klas steeds een stukje leger, is de ervaring.	6.05
180	Soms zijn de studenten wel in grote getale aanwezig en soms niet, dus dan kom je in een klas binnen en dan zijn er van de 34 misschien 10 aanwezig.	6.25
182	Persoonlijk is dat wel dat je denkt, oh, tegenvaller, jammer.	3.98
183	En ook wel schakelen, want vaak maak ik mijn lessen ook zo dat er interactie is en dat studenten samenwerken in groepjes.	4.51
184	Dat kan niet als je bijvoorbeeld acht studenten hebt en je hebt een groepsdiscussie op de planning staan.	5.2
186	Ook op andere hogescholen en universiteiten herkennen docenten het beeld van halflege collegezalen maar al te goed.	56.18
188	Maar hier op de Hogeschool van Amsterdam brachten ze de aanwezigheid van studenten wel in kaart.	6.64
189	Dan zie je dat het in 2014 nog net iets boven de 50 procent was.	31.23
193	En nu, het laatste jaar wat we gemeten hadden, was het dus onder de 30 procent.	16.02
194	Enerzijds lijkt het een fenomeen van alle tijden, dat studenten niet altijd komen.	4.88
195	Maar je ziet een structurele verandering in de data.	4.55
196	Dan kun je denken: Nou, mensen komen minder naar college.	55.75
197	Dat geeft misschien niet, want je kunt het compenseren door thuis meer te studeren.	6.12
198	Misschien doen ze wel thuis colleges nakijken, ze staan ook vaak online tegenwoordig.	7.07
199	Maar wat we ook zien in landelijke data is dat studenten steeds minder tijd aan de studie überhaupt besteden.	55.43
200	Op het hbo besteden studenten in 2016 gemiddeld 39 uur per week aan de studie.	31.84
203	Op de universiteit daalde de studeertijd ook van 38 naar 34 uur per week.	13.1
204	Mijn basisbeurs dit jaar ook gestopt, dus daarom moet ik ook extra werken.	4.14
206	Ook horen we van studenten dat ze met minder tijd en zonder naar college te gaan prima hun studiepunten kunnen halen.	8.81
207	Heel veel vakken worden opgenomen, en ik dacht dan altijd: Ik kan nu mijn hele ochtend vrij gaan houden of ik kan dit straks thuis even op anderhalve snelheid terugkijken.	3.55
210	Dus ik had ook niet echt een prikkel om het anders te gaan doen, omdat het toch altijd wel goed kwam.	3.63
211	Daarnaast zeggen studenten dat ze AI gebruiken en daarmee effectiever studeren.	75.12
212	De vragen die ze stellen kun je letterlijk woord voor woord intypen.. en je krijgt een gedetailleerd antwoord.	4.07
213	dan staat er vaak precies hetzelfde, of duidelijker, of met meer voorbeelden.	4.45
215	Dat is wel een reden dat ze minder komen, want AI is natuurlijk niet altijd foutloos.	5.05
216	Hier op Tilburg University zoeken ze daarom naar oplossingen om studenten te motiveren om toch te komen.	15.31
217	Door AI juist onderdeel te maken van het onderwijs.	25.08
218	Wij kiezen ervoor om constructief daarmee aan de slag te gaan.	3.8
220	En we hebben onze eigen chatbot Tilly, waarbij we studenten een leeromgeving bieden om beter met AI om te gaan.	13.61
221	Je kunt je cursusmateriaal allemaal inladen en dan studenten vragen leren genereren met AI waarmee ze kunnen oefenen voor hun tentamen.	5.75
222	Onderzoeker Izaak Dekker ziet de oplossing juist in meer verplichte aanwezigheid in het hoger onderwijs.	26.61
223	Is het niet een beetje betuttelend om te zeggen: Jullie moeten allemaal naar college komen.	4.63
224	Het moet allemaal op de manier waarop wij het hebben bedacht?	5.82
225	Stel je voor dat de studenten, als je ze zelf laat kiezen het alsnog bestuderen thuis, op welke manier ook en het ook kunnen aan het einde van de rit, dan was het geen probleem.	4.78
226	Alleen is het probleem dat we zien dat er ook überhaupt minder tijd aan de studie wordt besteed en er zijn geen shortcuts.	5.35
227	Je hebt de tijd nodig, je hebt oefening nodig om het te leren.	5.11
228	En we zien dat we minder goed betrouwbaar kunnen toetsen of studenten het echt hebben geleerd aan het einde van de rit of dat ze het misschien aan AI hebben uitbesteed.	9.33
229	En daardoor spreek ik van een studeercrisis, omdat we daardoor op de belangrijkste aannames die we hebben voor hoe mensen studeren, niet meer zeker zijn.	4.2
230	Ooit was ik student-assistent bij een oudere hoogleraar en die zei dat de wereld op zijn kop stond toen de kopieerapparaten kwamen.	8.6
234	Anders gaan we misschien richting een crisis, en dat willen we niet.	4.36
235	Hoe jammer ik het ook vind, en dat ik weet dat ik het leuk zou vinden om erheen te gaan en het is gezellig en je bouwt ook een band met medestudenten maar dan is het van: ik kan het ook vanavond even terugkijken.	3.84
237	We hebben het ministerie van OCW om een reactie gevraagd.	36.78
238	De minister laat ons schriftelijk weten dat ze de zorgen begrijpt.	35.72
239	Maar ook dat 'het onderwijs veerkrachtig is' en 'zich al vaker aangepast heeft aangepast aan een veranderende wereld'.	8.23
240	En dan gaan we naar de Verenigde Naties in New York.	5.34
241	Waar het komende week niet over de studeercrisis zal gaan maar wel over zo'n beetje elke andere crisis in de wereld.	5.73
243	Regeringsleiders uit de hele wereld komen dan weer bijeen en in de wandelgangen gaat het ook over de VN zelf.	7.45
245	Voor het einde van het jaar moet er een opvolger zijn voor de Portugees António Guterres die na tien jaar stopt als secretaris-generaal.	6.38
246	Officieel zijn er nog zeven kandidaten voor zijn opvolging.	8.12
247	De nieuwe VN-baas wordt achter gesloten deuren gekozen door de Veiligheidsraad waarbinnen de vijf permanente leden de doorslag geven.	10.1
248	Zij kunnen kandidaten blokkeren, en dragen uiteindelijk de nieuwe VN-baas voor.	19.87
249	Door de vele conflicten in de wereld en geldgebrek staat de nieuwe secretaris misschien wel voor de grootste uitdaging in het 80-jarige bestaan van de VN.	7.34
254	Een enkeling ziet het misschien wel zitten, maar de meesten absoluut niet.	3.99
259	De baan van secretaris-generaal van de Verenigde Naties staat dan ook niet voor niets bekend als de moeilijkste baan ter wereld.	7.03
260	Omdat het zoveel verscheidenheid is aan landen, aan culturen, aan levensvisies, religies.	4.84
261	Want hoe verenigd alle landen hier ook zijn, op dit Festival van ambassades in Den Haag de wereld daarbuiten is misschien wel verdeelder dan ooit.	4.66
262	In een wereld vol oorlog en conflict lijken de Verenigde Naties niet te slagen in de belangrijkste opdracht waarvoor de organisatie ooit is opgericht.	8.54
263	Ziet VN-watcher Mark Goldberg die de organisatie voor zijn podcast al jaren op de voet volgt.	6.92
264	Sven Koopmans was zelf jarenlang actief als vredesonderhandelaar voor de VN.	9.55
265	Hij ziet dat leden van de Veiligheidsraad zoals Amerika, China en Rusland, steeds meer hun eigen koers varen.	7.56
266	De crisis is heel groot, omdat nu belangrijke landen in de Veiligheidsraad heel duidelijk dit nationaal recht schenden, het handvest van de VN naast zich neerleggen.	17.03
268	En er zijn zoveel oorlogen en de VN kan daar op dit moment heel weinig tegen doen.	14.8
269	En daar komt nog bij dat de VN in een diepe financiële crisis is beland.	25.73
270	Lidstaten betalen niet of te laat contributies en bijdragen waardoor er zelfs salarissen van de in totaal 120.000 medewerkers onder druk staan.	9.45
271	Hoewel belangrijke financiers als China en de VS nu inlopen op achterstallige betalingen, is er nog steeds een miljarden-tekort.	78.05
272	De Amerikanen zagen Sigrid Kaag tien jaar geleden nog als een geschikte VN-baas die het tij kon keren.	14.37
274	In haar jarenlange carrière bij de organisatie maakte zij de worsteling van de VN van dichtbij mee.	7.48
275	De laatste 10, 15 jaar, of misschien wel langer is de VN steeds meer op een zijspoor geraakt.	26.85
276	Als de VN, tussen aanhalingstekens spreekt, is het niet meer zo dat je denkt: Oh, de VN heeft gesproken, we moeten er wat mee.	5.36
277	Die relatief marginale rol, die moet weer herpakt worden.	4.35
278	En dat is een vraagstuk waar een nieuwe secretaris-generaal op beoordeeld zal worden.	4.13
279	Maar wat kan je als baas van de VN eigenlijk als 193 landen en een machtige Veiligheidsraad zoveel mogelijk invloed willen?	25.1
280	Dus die moet ook een indrukwekkend, charismatisch iemand zijn die gelijke tijd een filiaalmanager kan spelen.	4.21
282	Na 80 jaar mannelijk leiderschap klinkt de roep steeds harder om een madam secretary-general.	3.93
285	Als die vrouw de goede achtergrond heeft en de goede kennis.	4.85
289	Je moet kijken naar wat een mens kan. Als het glazen plafond bij de VN toch doorbroken wordt, dreigt er nog het gevaar van de glazen klif.	5.44
290	Vrouwen die, omdat zij vrouw zijn, naar voren worden geschoven met een haast onmogelijke opdracht.	71.39
291	Het zou beter zijn geweest, ook vanuit vrouwelijk leiderschap dat er een vrouw was gekomen in 2016.	5.53
292	Aan de andere kant, het zijn wel vaak de vrouwen die het aandurven als de missie bijna écht heel onmogelijk is.	7.75
293	Uiteindelijk natuurlijk gaat het erom dat de organisatie de beste kandidaat krijgt.	4.93
294	Want de wereld is niet alleen in crisis, de organisatie zelf ook.	5.71
297	Veel vrouwen in ieder geval bij de officiële kandidaten.	13.31
299	Want die regio is volgens de informele afspraken aan de beurt om de secretaris-generaal te leveren.	11.36
301	Maar daar kunnen, als die allemaal worden gevetood door de Russen, de Amerikanen of wie dan ook ineens ook nog allemaal konijnen uit de hoge hoed vandaan komen.	5.44
302	Wie het ook wordt, de opdracht voor de opvolger van António Guterres, is volgens deze VN-kenners duidelijk.	15.97
304	En de VN-organisatie, die moet rigoureus op de schop.	7.06
305	Je kan je als secretaris-generaal ook echt in het midden van de strijd begeven.	4.68
306	U zou daarvoor zijn dat de nieuwe SG ook in het vliegtuig moet springen naar de conflicten?	18.44
308	Iedereen erkent en onderkent dat de VN hervormd moet worden.	32.5
310	De vraag is, heb je 37 uitvoerende organisaties nodig?	8.98
311	Als het een bedrijf was geweest, was het allang gebeurd.	4.73
315	En binnenkort wordt het al even spannend want dan mogen de 5 permanente leden van de Veiligheidsraad in een soort informele stemming duidelijk maken.. of ze over bepaalde kandidaten een veto willen uitspreken.	11.47
316	En dat lekt dan ongetwijfeld weer uit naar de pers.	3.46